Hoofdstuk 7 (organisatiestructuur)
7.1 aanbrengen van structuur
Waarom structuur aanbrengen?:
- verdelen van werkzaamheden in taken en functies.
- groeperen van functies in organisatorische eenheden.
- afstemmen van werkzaamheden.
- bepalen van bevoegdheden en onderlinge verhoudingen.
- ontwerpen van communicatiekanalen.
7.2 verdelen van werkzaamheden
Verschillende manieren om de werkzaamheden in een organisatie te verdelen:
- horizontale specialisatie
- verticale specialisatie
- taakverruiming en taakverrijking
Horizontale specialisatie
Horizontale specialisatie betreft de hoeveelheid taken die een functie bevat. (reikwijdte)
Sterke horizontale specialisatie → functie bevat weinig taken → weinig reikwijdte.
Geringe horizontale specialisatie → functie bevat veel taken → veel reikwijdte.
Verticale specialisatie
Verticale specialisatie betreft de mate waarin medewerkers zelf kunnen bepalen hoe zij hun
functie uitvoeren.
Sterke verticale specialisatie → taken zijn streng voorgeschreven → medewerker
geen invloed.
Geringe verticale specialisatie → taken zijn niet voorgeschreven → medewerker
heeft veel zeggenschap en heeft invloed op resultaten.
Meestal gaat sterke horizontale specialisatie gepaard met sterke verticale specialisatie en
andersom.
Voordelen van sterke horizontale specialisatie en sterke verticale specialisatie:
- functie kan worden uitgevoerd door laag opgeleide en goedkope arbeidskrachten.
- taken binnen de functie kunnen precies worden voorgeschreven en gecontroleerd.
- taken zijn eenvoudig en daardoor snel aan te leren en uit te voeren.
Nadelen van sterke horizontale specialisatie en sterke verticale specialisatie:
- het werk krijgt monotoon karakter door steeds dezelfde handelingen.
- medewerker voelt zich minder verantwoordelijk door gebrek aan zeggenschap en
controle.
- monotonie leidt tot meer ontevredenheid, arbeidsverzuim en verloop van personeel.
Ook slechte verhoudingen tussen medewerkers en leidinggevenden.
- de uitvoering van werkzaamheden wordt gevoeliger voor storingen.
, Voordelen van geringe horizontale specialisatie en geringe verticale specialisatie:
- taken binnen de functie doen een groter beroep op de kennis en vaardigheden van
de medewerker en zullen als zinvol en uitdagend worden ervaren.
- medewerkers voelen zich meer verantwoordelijk voor de kwaliteit van de uitvoering
van hun werk.
- medewerkers ervaren meer arbeidssatisfactie.
- de uitvoering van werkzaamheden is minder gevoelig voor storingen.
Nadelen van geringe horizontale specialisatie en geringe verticale specialisatie:
- functie vereist hoogopgeleide en dure medewerkers.
- het kost meer tijd om medewerkers te instrueren en op te leiden.
7.3 functionele indeling
5 functies in een organisatie te onderscheiden:
1. ondersteunende functies → gericht op regelen van de relaties met personen en
partijen in de omgeving, zoals aandeelhouders, banken.
2. productfuncties → gericht op zo goed mogelijk laten verlopen van productie of
dienstverlening, zoals logistieke ondersteuning.
3. onderhoudsfuncties → gericht op zaken als personeelsvoorziening,
veiligheid, onderhoud.
4. aanpassingsfuncties → gericht op vermogen van de organisatie om zich aan te
passen aan veranderende omstandigheden.
7.1 aanbrengen van structuur
Waarom structuur aanbrengen?:
- verdelen van werkzaamheden in taken en functies.
- groeperen van functies in organisatorische eenheden.
- afstemmen van werkzaamheden.
- bepalen van bevoegdheden en onderlinge verhoudingen.
- ontwerpen van communicatiekanalen.
7.2 verdelen van werkzaamheden
Verschillende manieren om de werkzaamheden in een organisatie te verdelen:
- horizontale specialisatie
- verticale specialisatie
- taakverruiming en taakverrijking
Horizontale specialisatie
Horizontale specialisatie betreft de hoeveelheid taken die een functie bevat. (reikwijdte)
Sterke horizontale specialisatie → functie bevat weinig taken → weinig reikwijdte.
Geringe horizontale specialisatie → functie bevat veel taken → veel reikwijdte.
Verticale specialisatie
Verticale specialisatie betreft de mate waarin medewerkers zelf kunnen bepalen hoe zij hun
functie uitvoeren.
Sterke verticale specialisatie → taken zijn streng voorgeschreven → medewerker
geen invloed.
Geringe verticale specialisatie → taken zijn niet voorgeschreven → medewerker
heeft veel zeggenschap en heeft invloed op resultaten.
Meestal gaat sterke horizontale specialisatie gepaard met sterke verticale specialisatie en
andersom.
Voordelen van sterke horizontale specialisatie en sterke verticale specialisatie:
- functie kan worden uitgevoerd door laag opgeleide en goedkope arbeidskrachten.
- taken binnen de functie kunnen precies worden voorgeschreven en gecontroleerd.
- taken zijn eenvoudig en daardoor snel aan te leren en uit te voeren.
Nadelen van sterke horizontale specialisatie en sterke verticale specialisatie:
- het werk krijgt monotoon karakter door steeds dezelfde handelingen.
- medewerker voelt zich minder verantwoordelijk door gebrek aan zeggenschap en
controle.
- monotonie leidt tot meer ontevredenheid, arbeidsverzuim en verloop van personeel.
Ook slechte verhoudingen tussen medewerkers en leidinggevenden.
- de uitvoering van werkzaamheden wordt gevoeliger voor storingen.
, Voordelen van geringe horizontale specialisatie en geringe verticale specialisatie:
- taken binnen de functie doen een groter beroep op de kennis en vaardigheden van
de medewerker en zullen als zinvol en uitdagend worden ervaren.
- medewerkers voelen zich meer verantwoordelijk voor de kwaliteit van de uitvoering
van hun werk.
- medewerkers ervaren meer arbeidssatisfactie.
- de uitvoering van werkzaamheden is minder gevoelig voor storingen.
Nadelen van geringe horizontale specialisatie en geringe verticale specialisatie:
- functie vereist hoogopgeleide en dure medewerkers.
- het kost meer tijd om medewerkers te instrueren en op te leiden.
7.3 functionele indeling
5 functies in een organisatie te onderscheiden:
1. ondersteunende functies → gericht op regelen van de relaties met personen en
partijen in de omgeving, zoals aandeelhouders, banken.
2. productfuncties → gericht op zo goed mogelijk laten verlopen van productie of
dienstverlening, zoals logistieke ondersteuning.
3. onderhoudsfuncties → gericht op zaken als personeelsvoorziening,
veiligheid, onderhoud.
4. aanpassingsfuncties → gericht op vermogen van de organisatie om zich aan te
passen aan veranderende omstandigheden.
