HANDBOEK INTERNATIONAAL STRAFRECHT
INTERNATIONAAL EN EUROPEES STRAFRECHT VANUIT NEDERLANDS PERSPECTIEF
Hoofdstuk 1: algemene inleiding
Dit inleidende hoofdstuk beschrijft hoe de invloed van uiteenlopende juridische disciplines
het ISR in zijn geheel eigen karakter heeft.
2. Een definitie en kenmerken
2.1 Definitie
Aangezien het ISR enerzijds raakt aan het volkenrecht en anderzijds aan het nationale
strafrecht, kan het ISR in algemene zin worden geduide als het grensgebied waar die twee
rechtsdisciplines elkaar ontmoeten.
- De eerstbedoelde invalshoek biedt voornamelijk uitzicht op de nationale
strafrechtspleging, tegen internationaal decor (= droit pénal international). Het gaat
daarbij telkens om problemen van nationaal recht die het gevolg zijn van
grensoverschrijdende strafbare feiten, verdachten of veroordeelden.
- De tweede invalshoek confronteert ons voornamelijk met materiële en processuele
onderwerpen die zijn gerelateerd aan de internationale (inclusief Europese)
strafrechtspleging (= droit international pénal). Soms zelfs met een bovenstatelijk
karakter waardoor onder omstandigheden de soevereiniteit (al dan niet nagenoeg)
moet worden prijsgegeven.
o Strafrechtelijke normen van internationale herkomst (oorlogsmisdrijven,
genocide, misdrijven tegen de mensheid)
o De eigenlijk internationale rechtspraak door de beide ad hoc VN-tribunalen en
het permanente Internationale Strafhof.
o De dwingende beïnvloeding van nationaal recht en nationale rechtspleging
vanuit de Europese Unie door enerzijds het communautaire en anderzijds de
politiële en justitiële samenwerking in de derde pijler.
2.2 Droit pénal international
- De rechtsmacht. Dat betreft de regeling van de werkingssfeer van het nationale en
materiële en formele strafrecht voor strafbare feiten in binnen- of buitenland begaan.
Voor Nederland is de commune regeling vervat in art. 2-8d Sr: in bijzondere wetten
zijn aanvullingen en afwijkingen op die regeling te vinden.
- De vormen van interstatelijke samenwerking in strafzaken. Die interstatelijke
coöperatie kent grofweg vier vormen: overdracht van personen, wederzijdse
rechtshulp, overdracht van strafvervolging, overdracht van tenuitvoerlegging.
2.3 Droit international pénal
Hierbij gaat het om materieel en/of formeel recht van internationale herkomst ten aanzien
waarvan Staten de autonomie hebben verloren het zelf op te stellen of toe te passen. Denk
aan de Europese Unie en internationaal strafrechtspraak.
3. Toenemende belangstelling voor internationaal strafrecht, oorzaken:
- De criminaliteit werd letterlijk en figuurlijk grensoverschrijdender
- Enkele historische voorvallen die zorgden voor het besef dat bepaalde misdaden
dermate gruwelijk zijn dat de verantwoordelijken nergens ter wereld aan berechting
en bestraffing zouden moeten kunnen ontkomen.
- De ontwikkelingen op het terrein van het Europese straf(proces)recht.
4. Naar een ‘goede rechtsbedeling’?
Een goede rechtsbedeling verlangt dat bij strafbare feiten met een internationaal element
van geval tot geval wordt onderzocht welke Staat het meest aangewezen is tot vervolging en
berechting van de verdachte en welke staat het meest tot executie van de sanctie.
1
, 2
INTERNATIONAAL EN EUROPEES STRAFRECHT VANUIT NEDERLANDS PERSPECTIEF
Hoofdstuk 1: algemene inleiding
Dit inleidende hoofdstuk beschrijft hoe de invloed van uiteenlopende juridische disciplines
het ISR in zijn geheel eigen karakter heeft.
2. Een definitie en kenmerken
2.1 Definitie
Aangezien het ISR enerzijds raakt aan het volkenrecht en anderzijds aan het nationale
strafrecht, kan het ISR in algemene zin worden geduide als het grensgebied waar die twee
rechtsdisciplines elkaar ontmoeten.
- De eerstbedoelde invalshoek biedt voornamelijk uitzicht op de nationale
strafrechtspleging, tegen internationaal decor (= droit pénal international). Het gaat
daarbij telkens om problemen van nationaal recht die het gevolg zijn van
grensoverschrijdende strafbare feiten, verdachten of veroordeelden.
- De tweede invalshoek confronteert ons voornamelijk met materiële en processuele
onderwerpen die zijn gerelateerd aan de internationale (inclusief Europese)
strafrechtspleging (= droit international pénal). Soms zelfs met een bovenstatelijk
karakter waardoor onder omstandigheden de soevereiniteit (al dan niet nagenoeg)
moet worden prijsgegeven.
o Strafrechtelijke normen van internationale herkomst (oorlogsmisdrijven,
genocide, misdrijven tegen de mensheid)
o De eigenlijk internationale rechtspraak door de beide ad hoc VN-tribunalen en
het permanente Internationale Strafhof.
o De dwingende beïnvloeding van nationaal recht en nationale rechtspleging
vanuit de Europese Unie door enerzijds het communautaire en anderzijds de
politiële en justitiële samenwerking in de derde pijler.
2.2 Droit pénal international
- De rechtsmacht. Dat betreft de regeling van de werkingssfeer van het nationale en
materiële en formele strafrecht voor strafbare feiten in binnen- of buitenland begaan.
Voor Nederland is de commune regeling vervat in art. 2-8d Sr: in bijzondere wetten
zijn aanvullingen en afwijkingen op die regeling te vinden.
- De vormen van interstatelijke samenwerking in strafzaken. Die interstatelijke
coöperatie kent grofweg vier vormen: overdracht van personen, wederzijdse
rechtshulp, overdracht van strafvervolging, overdracht van tenuitvoerlegging.
2.3 Droit international pénal
Hierbij gaat het om materieel en/of formeel recht van internationale herkomst ten aanzien
waarvan Staten de autonomie hebben verloren het zelf op te stellen of toe te passen. Denk
aan de Europese Unie en internationaal strafrechtspraak.
3. Toenemende belangstelling voor internationaal strafrecht, oorzaken:
- De criminaliteit werd letterlijk en figuurlijk grensoverschrijdender
- Enkele historische voorvallen die zorgden voor het besef dat bepaalde misdaden
dermate gruwelijk zijn dat de verantwoordelijken nergens ter wereld aan berechting
en bestraffing zouden moeten kunnen ontkomen.
- De ontwikkelingen op het terrein van het Europese straf(proces)recht.
4. Naar een ‘goede rechtsbedeling’?
Een goede rechtsbedeling verlangt dat bij strafbare feiten met een internationaal element
van geval tot geval wordt onderzocht welke Staat het meest aangewezen is tot vervolging en
berechting van de verdachte en welke staat het meest tot executie van de sanctie.
1
, 2
