De Renaissance in Italië (1400-1527)
De term Renaissance werd geïntroduceerd door Jacob Burckhardt en betekent „wedergeboorte‟.
De kenmerken van de Renaissance:
- Het bestuderen van de klassiekers uit de Oudheid.
- De publicaties verschenen in de eigen volkstaal i.p.v. alleen Latijn.
- Het kritisch denken door logica en waarneming.
- De kunstenaars streven naar realisme.
- De navolging van de Italiaanse ontdekkingstochten (denk aan de VOC, 1602).
De Vroege Renaissance
De Vroege Renaissance begon in de 15e eeuw. In de welvarende regio van Noord-Italië, in het
bijzonder Florence, kregen kunst en cultuur een vooraanstaande rol toebedeeld door:
- Een ideale ligging (tussen havens en binnenland).
- De afname van de bevolking .
Diverse families waren in strijd met elkaar om de macht. Ze toonden hun status aan door veel geld te
besteden aan de kunst (zelfportretten). Voorbeeld hiervan is de Medici. Giovanni de‟ Medici werd
benoemd als de beheerder van het vermogen van de paus. Zijn zoon Cosimo de‟ Medici bouwde de
bank internationaal uit, waardoor zij hun fortuin nog verder vergrootten. Naast Rome kwamen er
filialen in Venetië, Pisa en Milaan, in Avignon, Brugge, Genève en Londen. Hun macht was het grootst
onder de leiding van Lorenzo the Magnificent. Uiteindelijk kreeg de bank van de Medici financiële
problemen en liep de macht af.
Schilderkunst in de Vroege Renaissance
Massacio (1401-1429)
Hij probeert zijn schilderijen zo realistisch mogelijk weer te geven.
De opdrachtgevers van het schilderij staan zelf ook in de afbeelding.
Hij gebruikt een lineair perspectief.
Het thema is religieus, dus hij gebruikte nog geen portretten.
Piero Della Francesca (1406-1492)
Hij had een hoge interesse in het individualisme.
Hij heeft het beroemdste dubbelportret gemaakt. Hierin zijn man en vrouw afgebeeld.
Fra Angelico (1400-1455)
Hij schilderde de Annunciatie. Dit is een fresco op de wand in een gang van het klooster van
San Marco.
Ook hij gebruikte hiervoor het lineair perspectief.
Sandro Botticelli (1445-1510)
Hij schilderde de Geboorte van Venus.
Hij adoreerde de klassieke Oudheid.
Hij schilderde erg gedetailleerd en decoratief.
Architectuur in de Vroege Renaissance
Kenmerken van deze architectuur:
Het direct kopiëren van bouwstijlen en thema‟s uit de Oudheid.
De nieuwe interesse voor ordelijke, overzichtelijke en evenwichtige bouwstijl. Deze was
ook in de Oudheid gangbaar.
, Filippo Brunelleschi (1377-1446)
Hij bouwde de Dome of Florence Cathedral. Deze kathedraal bepaalt het gezicht van
Florence.
Leon Battista Alberti (1404-1472)
Hij was de eerste architect die de principes van het lineair perspectief detailleerde.
Ook was hij de eerste die in zijn tien boeken over de bouwkunst een theoretische
behandeling gaf van de architectuur in de oudheid.
Michelozzo di Bartolommeo (1396-1472)
Hij bouwde Palazzo Medici in Florence in opdracht van de Medici familie. Dit gebouw is bijna
symmetrisch en omsluit een grote binnenplaats.
Beeldhouwkunst in de Vroege Renaissance
Kenmerken van deze beeldhouwkunst:
De komst van het vrijstaande standbeeld.
Naakt op grote schaal: heroïsche naakten van de oudheid.
De contraposto-houding: het lichaamsgewicht rust hierbij op een been en het andere
been hangt er losjes naast. Het beeld krijgt een gracieuze houding.
Lorenzo Ghiberti (1378-1455)
In 1402 werd hij uitgeroepen tot winnaar van een wedstrijd die was uitgeschreven voor de
productie van een bronzen reliëfpaneel voor de deuren voor het baptisterium in Florence.
Het baptisterium is een van de oudste gebouwen van de stad. Het is bekend om de drie
artistiek belangwekkende bronzen portalen.
Zijn ontwerp voor het offer van Abraham werd verkozen boven dat van Brunelleschi. Hij
werkte aan de bronzen deuren voor de ingang van het baptisterium.
Donatello (1386-1466)
Hij maakte David. Het was het eerste vrijstaande mannelijk naakt sinds de Oudheid en
veroorzaakte daarom sensatie toen het onthuld werd. Er zit veel vrouwelijkheid en naaktheid
in.
Muziek in de Vroege Renaissance
Kenmerken van deze muziek:
Muzikale ontwikkeling werd gezien als kenmerk van een geschoold persoon.
In het begin van de 16e eeuw kwam er een ontwikkeling van de Madrigaal:
Niet kerkelijke liederen werden gecomponeerd.
A capella muziek (alleen zang) werd belangrijk. Vaak was dit 4 tot 6 stemmig.
De muziek mocht in eigen taal gecomponeerd worden (Italiaans, Engels, Frans). Voorheen
werd alleen Latijn gebruikt.
Guillaume Dufay (1400-1474)
Hij was muziekleraar aan het Franse hof van Bourgondië, hof componist in Italië.
Dufay beperkte zich niet tot één genre, maar werkte voor vele soorten instanties.
Hij maakte gebruik van parodie-mis: een populair hedendaags liturgische mis waarin de tekst
en melodie terugkeert in een liedje. Het is dus makkelijk onhoudbaar. Het doel hiervan was
het volk enthousiast te houden voor de kerk.
Dufay schreef veel motetten: dit zijn meerstemmige kerkelijke zangstukken.
De term Renaissance werd geïntroduceerd door Jacob Burckhardt en betekent „wedergeboorte‟.
De kenmerken van de Renaissance:
- Het bestuderen van de klassiekers uit de Oudheid.
- De publicaties verschenen in de eigen volkstaal i.p.v. alleen Latijn.
- Het kritisch denken door logica en waarneming.
- De kunstenaars streven naar realisme.
- De navolging van de Italiaanse ontdekkingstochten (denk aan de VOC, 1602).
De Vroege Renaissance
De Vroege Renaissance begon in de 15e eeuw. In de welvarende regio van Noord-Italië, in het
bijzonder Florence, kregen kunst en cultuur een vooraanstaande rol toebedeeld door:
- Een ideale ligging (tussen havens en binnenland).
- De afname van de bevolking .
Diverse families waren in strijd met elkaar om de macht. Ze toonden hun status aan door veel geld te
besteden aan de kunst (zelfportretten). Voorbeeld hiervan is de Medici. Giovanni de‟ Medici werd
benoemd als de beheerder van het vermogen van de paus. Zijn zoon Cosimo de‟ Medici bouwde de
bank internationaal uit, waardoor zij hun fortuin nog verder vergrootten. Naast Rome kwamen er
filialen in Venetië, Pisa en Milaan, in Avignon, Brugge, Genève en Londen. Hun macht was het grootst
onder de leiding van Lorenzo the Magnificent. Uiteindelijk kreeg de bank van de Medici financiële
problemen en liep de macht af.
Schilderkunst in de Vroege Renaissance
Massacio (1401-1429)
Hij probeert zijn schilderijen zo realistisch mogelijk weer te geven.
De opdrachtgevers van het schilderij staan zelf ook in de afbeelding.
Hij gebruikt een lineair perspectief.
Het thema is religieus, dus hij gebruikte nog geen portretten.
Piero Della Francesca (1406-1492)
Hij had een hoge interesse in het individualisme.
Hij heeft het beroemdste dubbelportret gemaakt. Hierin zijn man en vrouw afgebeeld.
Fra Angelico (1400-1455)
Hij schilderde de Annunciatie. Dit is een fresco op de wand in een gang van het klooster van
San Marco.
Ook hij gebruikte hiervoor het lineair perspectief.
Sandro Botticelli (1445-1510)
Hij schilderde de Geboorte van Venus.
Hij adoreerde de klassieke Oudheid.
Hij schilderde erg gedetailleerd en decoratief.
Architectuur in de Vroege Renaissance
Kenmerken van deze architectuur:
Het direct kopiëren van bouwstijlen en thema‟s uit de Oudheid.
De nieuwe interesse voor ordelijke, overzichtelijke en evenwichtige bouwstijl. Deze was
ook in de Oudheid gangbaar.
, Filippo Brunelleschi (1377-1446)
Hij bouwde de Dome of Florence Cathedral. Deze kathedraal bepaalt het gezicht van
Florence.
Leon Battista Alberti (1404-1472)
Hij was de eerste architect die de principes van het lineair perspectief detailleerde.
Ook was hij de eerste die in zijn tien boeken over de bouwkunst een theoretische
behandeling gaf van de architectuur in de oudheid.
Michelozzo di Bartolommeo (1396-1472)
Hij bouwde Palazzo Medici in Florence in opdracht van de Medici familie. Dit gebouw is bijna
symmetrisch en omsluit een grote binnenplaats.
Beeldhouwkunst in de Vroege Renaissance
Kenmerken van deze beeldhouwkunst:
De komst van het vrijstaande standbeeld.
Naakt op grote schaal: heroïsche naakten van de oudheid.
De contraposto-houding: het lichaamsgewicht rust hierbij op een been en het andere
been hangt er losjes naast. Het beeld krijgt een gracieuze houding.
Lorenzo Ghiberti (1378-1455)
In 1402 werd hij uitgeroepen tot winnaar van een wedstrijd die was uitgeschreven voor de
productie van een bronzen reliëfpaneel voor de deuren voor het baptisterium in Florence.
Het baptisterium is een van de oudste gebouwen van de stad. Het is bekend om de drie
artistiek belangwekkende bronzen portalen.
Zijn ontwerp voor het offer van Abraham werd verkozen boven dat van Brunelleschi. Hij
werkte aan de bronzen deuren voor de ingang van het baptisterium.
Donatello (1386-1466)
Hij maakte David. Het was het eerste vrijstaande mannelijk naakt sinds de Oudheid en
veroorzaakte daarom sensatie toen het onthuld werd. Er zit veel vrouwelijkheid en naaktheid
in.
Muziek in de Vroege Renaissance
Kenmerken van deze muziek:
Muzikale ontwikkeling werd gezien als kenmerk van een geschoold persoon.
In het begin van de 16e eeuw kwam er een ontwikkeling van de Madrigaal:
Niet kerkelijke liederen werden gecomponeerd.
A capella muziek (alleen zang) werd belangrijk. Vaak was dit 4 tot 6 stemmig.
De muziek mocht in eigen taal gecomponeerd worden (Italiaans, Engels, Frans). Voorheen
werd alleen Latijn gebruikt.
Guillaume Dufay (1400-1474)
Hij was muziekleraar aan het Franse hof van Bourgondië, hof componist in Italië.
Dufay beperkte zich niet tot één genre, maar werkte voor vele soorten instanties.
Hij maakte gebruik van parodie-mis: een populair hedendaags liturgische mis waarin de tekst
en melodie terugkeert in een liedje. Het is dus makkelijk onhoudbaar. Het doel hiervan was
het volk enthousiast te houden voor de kerk.
Dufay schreef veel motetten: dit zijn meerstemmige kerkelijke zangstukken.
