Juridische argumentatie
Samenvatting
WEEK 1
Wat is argumentatie?
Een stelling ondersteunen met gronden om twijfel aan de stelling weg te nemen. Vaak om iemand
anders te overtuigen.
Argumentatie in dit vak:
Geheel van standpunten en gronden die worden aangevoerd om een punt/stelling te
bespreken/ondersteunen.
! Werkdefinitie
Argumentatie is het kritisch evalueren van de aanvaardbaarheid van standpunten door het aanvoeren
van gronden voor of tegen een standpunt en het vervolgens vergelijken van de argumentaties op hun
kwaliteit.
Drie aspecten van argumentatie
Logica: regels voor ‘geldigheid’ en ‘deugdelijkheid’ van argumenten. Kijkt naar de vorm van die
argumenten. Puur op grond van hun vorm van het argument.
Dialectica: spelregels voor debat (procesrecht = een juridische vorm van dialectica).
Retorica: principes van overtuigend spreken (bijv. drie argumenten, dan sterkste argument als laatst).
Beperken tot logica in ruime zin.
Juridisch redeneren is het vergelijken van pros en cons
Bepalen van de feiten
- Tegenstrijdige getuigenverklaringen
- Generalisaties met uitzonderingen
Kwalificeren van de feiten/ interpreteren van rechtsregels
- Afweging van belangen
- Strijdige uitkomsten van verschillende interpretatiemethoden
Toepassing van rechtsregels
- Uitzonderingen
- Strijdige regels
Wet- en regelgeving
- Afweging van belangen, voor- en nadelen
- Politieke keuzes
Twee soorten geldige redeneerstappen
Deductief geldig:
- Waarheid van de premissen garandeert de waarheid van de conclusie
- Als je de premissen aanvaardt, moet je zonder meer ook de conclusie aanvaarden
Weerlegbaar geldig
- Waarheid van de premissen geeft een vermoeden voor de waarheid van de conclusie
- Als je de premissen aanvaardt, moetje ook de conclusie aanvaarden, behoudens bewijs van het
tegendeel
De structuur van argumenten: basiselementen
Argumenten hebben
- Premissen (gronden)
- Een conclusie
- Een redeneerstap van de premissen naar de conclusie
Horizontale complexiteit
Drie gronden onderscheiden waarin meerdere vormen dezelfde conclusie kunnen ondersteunen:
1. Gelinkt (cumulatief): alle premissen zijn nodig voor de conclusie
, o E is expert mbt P
o E zegt dat P
P (P is waar)
Volgende week presenteren als weerlegbaar geldig, vertrouwen op
deskundigen.
In ieder geval zijn beide gronden nodig om de conclusie te onderbouwen. Als
je een van beide premissen als onwaar kan aantonen, dan heb je de
conclusie/argument al weerlegt
2. Alternatief: 1 premisse is voldoende om de conclusie te onderbouwen
o De daad maakt inbreuk op een recht
o De daad is maatschappelijk onzorgvuldig
De daad is onrechtmatig
3 alternatieve gronden voor onrechtmatigheid van een daad: inbreuk maken op een recht,
maatschappelijk onzorgvuldig, in strijd zijn met de rechtsplicht. 1 van deze gronden is al voldoende
om onrechtmatige daad aan te nemen, dus als je ze beide aanvoert is het alternatieve argumentatie.
Argument weerleggen door te stellen: dit maakt geen inbreuk op een recht,
dan ben je nog niet klaar. Want er staat ook nog het argument van
maatschappelijke onzorgvuldigheid. Dan moet je dat als tegenstander ook nog
proberen te ontkrachten.
3. Geaggregeerd (tussenvorm): hoe meer gronden hoe beter
o V’s DNA matcht met DNA gevonden op plaats delict
o Een getuige zag V op plaats delict
V was op plaats delict
Dit kan alleen bij weerlegbare argumentatie, een grond is al wat, maar hoe
meer gronden hoe beter.
Als je een van de argumenten weerlegt, maak je de gehele argumentatie
zwakker, maar niet geheel weerlegd.
Impliciete premissen
De rechtsregel wat de basis is voor een premisse wordt weggelaten/bekend verondersteld.
‘Deze daad is onrechtmatig want ze maakt inbreuk op een recht’
Hier wordt eigenlijk impliciet gelaten: art. 6:162 BW. dit is niet onzorgvuldig, want juristen
weten wat de geldende rechtsregel is.
Impliciete generalisaties
De “doorgaans” generalisatie wordt weggelaten/bekend verondersteld
‘V is betrokken bij het delict want hij vluchtte weg van plaats delict toen de politie arriveerde’
Hier wordt het doorgaans standpunt weggelaten: mensen die van plaats delict wegvluchten als
de politie arriveert zijn normaliter betrokken bij het delict
Je kunt je wel afvragen is dat eigenlijk wel zo, is het altijd zo dat als je wegvlucht van een plaats delict
dat je betrokken bij het delict. Er kunnen allerlei redenen zijn om weg te vluchten, dus misschien de
doorgaans generalisatie niet eens voor waar aan te nemen. Belangrijk bij het analyseren van bewijs
argumentatie.
Je moet impliciete generalisatie zien als: welke premisse zou dit een goed argument maken, en niet
welke premisse heeft deze persoon in het hoofd gehad, want dat weet je niet.
Universaliseerbaarheid
Je kunt zelf een impliciete generalisatie bedenken. Over het algemeen wordt het als sterker gezien als
je redeneert van een algemeen principe, het standpunt moet universaliseerbaar zijn.
Rechtstoepassing: drie stappen
- Bepaal de feiten
Samenvatting
WEEK 1
Wat is argumentatie?
Een stelling ondersteunen met gronden om twijfel aan de stelling weg te nemen. Vaak om iemand
anders te overtuigen.
Argumentatie in dit vak:
Geheel van standpunten en gronden die worden aangevoerd om een punt/stelling te
bespreken/ondersteunen.
! Werkdefinitie
Argumentatie is het kritisch evalueren van de aanvaardbaarheid van standpunten door het aanvoeren
van gronden voor of tegen een standpunt en het vervolgens vergelijken van de argumentaties op hun
kwaliteit.
Drie aspecten van argumentatie
Logica: regels voor ‘geldigheid’ en ‘deugdelijkheid’ van argumenten. Kijkt naar de vorm van die
argumenten. Puur op grond van hun vorm van het argument.
Dialectica: spelregels voor debat (procesrecht = een juridische vorm van dialectica).
Retorica: principes van overtuigend spreken (bijv. drie argumenten, dan sterkste argument als laatst).
Beperken tot logica in ruime zin.
Juridisch redeneren is het vergelijken van pros en cons
Bepalen van de feiten
- Tegenstrijdige getuigenverklaringen
- Generalisaties met uitzonderingen
Kwalificeren van de feiten/ interpreteren van rechtsregels
- Afweging van belangen
- Strijdige uitkomsten van verschillende interpretatiemethoden
Toepassing van rechtsregels
- Uitzonderingen
- Strijdige regels
Wet- en regelgeving
- Afweging van belangen, voor- en nadelen
- Politieke keuzes
Twee soorten geldige redeneerstappen
Deductief geldig:
- Waarheid van de premissen garandeert de waarheid van de conclusie
- Als je de premissen aanvaardt, moet je zonder meer ook de conclusie aanvaarden
Weerlegbaar geldig
- Waarheid van de premissen geeft een vermoeden voor de waarheid van de conclusie
- Als je de premissen aanvaardt, moetje ook de conclusie aanvaarden, behoudens bewijs van het
tegendeel
De structuur van argumenten: basiselementen
Argumenten hebben
- Premissen (gronden)
- Een conclusie
- Een redeneerstap van de premissen naar de conclusie
Horizontale complexiteit
Drie gronden onderscheiden waarin meerdere vormen dezelfde conclusie kunnen ondersteunen:
1. Gelinkt (cumulatief): alle premissen zijn nodig voor de conclusie
, o E is expert mbt P
o E zegt dat P
P (P is waar)
Volgende week presenteren als weerlegbaar geldig, vertrouwen op
deskundigen.
In ieder geval zijn beide gronden nodig om de conclusie te onderbouwen. Als
je een van beide premissen als onwaar kan aantonen, dan heb je de
conclusie/argument al weerlegt
2. Alternatief: 1 premisse is voldoende om de conclusie te onderbouwen
o De daad maakt inbreuk op een recht
o De daad is maatschappelijk onzorgvuldig
De daad is onrechtmatig
3 alternatieve gronden voor onrechtmatigheid van een daad: inbreuk maken op een recht,
maatschappelijk onzorgvuldig, in strijd zijn met de rechtsplicht. 1 van deze gronden is al voldoende
om onrechtmatige daad aan te nemen, dus als je ze beide aanvoert is het alternatieve argumentatie.
Argument weerleggen door te stellen: dit maakt geen inbreuk op een recht,
dan ben je nog niet klaar. Want er staat ook nog het argument van
maatschappelijke onzorgvuldigheid. Dan moet je dat als tegenstander ook nog
proberen te ontkrachten.
3. Geaggregeerd (tussenvorm): hoe meer gronden hoe beter
o V’s DNA matcht met DNA gevonden op plaats delict
o Een getuige zag V op plaats delict
V was op plaats delict
Dit kan alleen bij weerlegbare argumentatie, een grond is al wat, maar hoe
meer gronden hoe beter.
Als je een van de argumenten weerlegt, maak je de gehele argumentatie
zwakker, maar niet geheel weerlegd.
Impliciete premissen
De rechtsregel wat de basis is voor een premisse wordt weggelaten/bekend verondersteld.
‘Deze daad is onrechtmatig want ze maakt inbreuk op een recht’
Hier wordt eigenlijk impliciet gelaten: art. 6:162 BW. dit is niet onzorgvuldig, want juristen
weten wat de geldende rechtsregel is.
Impliciete generalisaties
De “doorgaans” generalisatie wordt weggelaten/bekend verondersteld
‘V is betrokken bij het delict want hij vluchtte weg van plaats delict toen de politie arriveerde’
Hier wordt het doorgaans standpunt weggelaten: mensen die van plaats delict wegvluchten als
de politie arriveert zijn normaliter betrokken bij het delict
Je kunt je wel afvragen is dat eigenlijk wel zo, is het altijd zo dat als je wegvlucht van een plaats delict
dat je betrokken bij het delict. Er kunnen allerlei redenen zijn om weg te vluchten, dus misschien de
doorgaans generalisatie niet eens voor waar aan te nemen. Belangrijk bij het analyseren van bewijs
argumentatie.
Je moet impliciete generalisatie zien als: welke premisse zou dit een goed argument maken, en niet
welke premisse heeft deze persoon in het hoofd gehad, want dat weet je niet.
Universaliseerbaarheid
Je kunt zelf een impliciete generalisatie bedenken. Over het algemeen wordt het als sterker gezien als
je redeneert van een algemeen principe, het standpunt moet universaliseerbaar zijn.
Rechtstoepassing: drie stappen
- Bepaal de feiten
