Samenvatting psychologie 2.3

Samenvatting Psychologie
Psychologie een inleiding, Zimbardo
Hoofdstuk 12: Psychische stoornissen
Psychopathologie: elk patroon van emoties, gedragingen of gedachten dat niet
bij de situatie past en dat persoonlijk lijden veroorzaakt of het individu ervan
weerhoudt om belangrijke doelen te realiseren

12.1: Wat is een psychische stoornis?
Klinische psychologen kijken naar drie klassieke symptomen van ernstige
psychopathologie: hallucinaties, wanen en extreme affectieve verstoringen.
Hallucinaties: zintuigelijke beleving die niet overeenkomt met de werkelijkheid;
kan op een psychische stoornis wijzen. Hallucinaties kunnen ook een andere
oorzaak hebben, zoals drugs of langdurige afwezigheid van sensorische input.
Wanen: een waan is een extreme verstoring van het denken, waaronder
hardnekkige foutieve overtuigingen. Wanen vormen een belangrijk kenmerk van
paranoïde stoornissen.
Affecten: een term die verwijst naar een emotie of stemming.

Een psychische stoornis is te beschouwen als een punt op een spectrum dat zich
uitstrekt van de totale afwezigheid van pathologische symptomen tot aan
ernstige stoornissen. Het is belangrijk dat je beseft dat er geen scherp
onderscheid bestaat tussen mensen met een psychische stoornis en mensen die
‘normaal’ zijn.
Geen stoornis Lichte stoornis Middelmatige Ernstige stoornis
stoornis
Geen tekenen die Lichte tekenen Meer Duidelijke tekenen
op een psychische van ongemak of uitgesproken of van een
stoornis wijzen distress (lijden) frequentere psychische
tekenen van stoornis volgens
Geen Enigszins ongemak of DSM-criteria
gedragsprobleme problematische distress
n gedragingen Ernstige
Duidelijke gedragsprobleme
Geen problemen Lichte problemen gedragsprobleme n volgens DSM-
in persoonlijke in persoonlijke n criteria
relaties relaties
Regelmatige Kwaliteit van
problemen in relaties is slecht
persoonlijke en soms
relaties ontbreken
persoonlijke
relaties zelfs

In de oudheid voelde mens zich omringd voor bovennatuurlijke krachten, die
verantwoordelijk waren voor geluk, ziekten en rampen. De mensen geloofde dat
psychopathologie werk veroorzaakt door demonen en geesten die zich in de
geest en het lichaam van het slachtoffer hadden verschanst. De Griekse arts
Hippocrates was de eerste arts die psychische stoornissen op een
wetenschappelijke manier benaderde en verklaarde dat abnormaal gedrag een
lichamelijke oorzaak had (400 voor Christus). In de middeleeuwen raakte het
Hippocratische model van psychische stoornissen ondergesneeuwd door talloze

, vormen van bijgeloof. Aan het eind van de achttiende eeuw komt, dankzij de
opkomst van de wetenschap, Hippocrates’ opvatting van psychopathologie als
ziekte weer bovendrijven. Het hieruit voortkomende medische model
beschouwt psychische stoornissen als ziekten van de geest, die net als
lichamelijke ziekten, een objectieve oorzaak hebben en een specifieke
behandeling vereisen.

Moderne psychologen zijn het eens met de stelling van het medische model dat
biologie een rol kan spelen in een psychische stoornissen. Er moet rekening
gehouden worden met het:
 Biologische perspectief: genetische invloeden, gedrag, cognitie,
ontwikkeling sociaal-culturele factoren
 Behavioristisch perspectief: omgevingsinvloeden
 Cognitieve perspectief: richt zich op het mentale, hierbij is een sociaal
perspectief nodig
 Ontwikkelingsperspectief: kijkt naar afwijkingen van het verwacht
biologische en psychologische ontwikkelingspatroon

Een geheel andere manier op naar psychische problemen te kijken, wordt
geformuleerd als het empowerment model van herstel. In dit model wordt
empowerment opgevat als het zich bewust zijn van de eigen capaciteiten, het
nemen van de regie over het eigen leven en het zelf maken van keuzes. Het
model gaat uit van tien principes, op basis waarvan iedereen geholpen kan
worden het leven weer in eigen hand te nemen en te werken aan genezing:
 Belang hechten aan vertrouwen
 Belang hechten aan zelfbeschikking
 Hopen: geloven in je herstel
 Geloven in de persoon
 Verbonden zijn op een menselijk niveau
 Beseffen dat gedrag altijd betekenisvol is
 Beseffen dat ieder zijn eigen stel heeft
 Toestaan van alle gevoelens
 Belang hechten aan het volgen van dromen
 Elkaar ontmoeten met waardigheid en respect

De moderne biopsychologie gaat er van uit dat niet alleen cognitieve,
gedragsmatige, ontwikkeling gebonden en sociaal-culturele factoren, maar ook
de hersenen, het zenuwstelstel en andere biologische factoren een rol kunnen
spelen bij psychische stoornissen.

Klinisch psychologen letten op de volgende subtielere kenmerken, naast
hallucinaties, wanen en extreme affectieve verstoringen, die eveneens op
psychische stoornissen kunnen wijzen:
 Distress: als je zo overspoeld wordt door onaangename emoties dat je je
niet meer kunt concentreren, wordt dat een teken van disfunctioneren
 Onaangepastheid: als de betrokkene zich regelmatige gedraagt op een
manier die bedreigend is voor zichzelf en/of anderen
 Irrationaliteit: als de betrokkene zich gedraagt of uit op een manier die
irrationeel of zelf onbegrijpelijk is voor anderen
 Onvoorspelbaarheid: als de betrokkene zich onvoorspelbaar gedraagt en
inconsistent is op verschillende tijdstippen of in verschillende situaties,
alsof hij of zij de controle kwijt is