Samenvatting orthopedagogiek

LES 1: ORTHOPEDAGOGIEK – WAT IS HET?

1. Definities

 Pedagogie = Het leiden, vormen, opvoeden van een kind. Het normale
kind in een normale omgeving.

 Orthopedagogie = De praktijk van het opvoeden van het kind in een
moeilijk lopende opvoedingssituatie.

 Orthoagogie = Het begeleiden en ondersteunen van volwassenen in een
moeilijk lopende situatie.

 Orthopedagogiek = De wetenschappelijke leer van het opvoeden van het
kind in een moeilijk lopende opvoedingssituatie.



ORTHOPEDAGOGIEK ALS WETENSCHAP

 Belang voor het werkveld

 Kennis doorgeven, actualiseren, meer kwaliteit geven


 Belang voor de praktijk:

 Meer kennis over opvoeden

 Kennis actualiseren

 Meer kwaliteit in opvoeden

 Zelfde taal hanteren

 Opvoedingsrealiteiten omschrijven, analyseren en ondersteunen




 Hulpverlening is gebaseerd op:

• Maatschappelijke context en heersende visies



1

, • Praktijkkennis

• Wetenschappelijke kennis

MAATSCHAPPELIJKE VISIES




op mens, ziekte, handicap & armoede




 Economische factoren
 Politieke factoren Maatschappelijk
e visie
 Sociale factoren (ideologieën)


 Culturele factoren

Kritische
Grondhoudingen
houding
tov kwetsbaren
hulpverlener




 Belangrijke impact op:
Impact op
maatschappij

• Uitbouw voorzieningen

• Al dan niet nieuwe methodes ontwikkelen

• Houding die hulpverleners aannemen



 Praktijkkennis
o Voorkennis (intuïtie en ervaringen)
o Bewust worden van -> praktijktheorie
o Praktijktheorie kritisch in vraag stellen
o Reflectie
o Wetenschappelijk onderzoek



 Wetenschappelijke kennis
o Kennis = het geheel van betekenissen, begrippen, vaardigheden,
werkwijzen, etc, die voor juist en waar wordt gehouden en richting
geeft aan het handelen

2

, o

Wetenschappelijke kennis = resultaat van wetenschappelijk onderzoek <->
praktijktheorieën



IDENTITEIT ORTHOPEDAGOGIEK

= Orthopedagogiek heeft eigen doelstellingen, onderscheidt zich van andere
wetenschappen qua object en qua gerichtheid.

 Raakvlakken met andere wetenschappen
 Onduidelijkheid in de praktijk

Werken in multidisciplanire teams
Geen duidelijke ortho-achtergrond
Moeilijk om eigen indentiteit te vormen <-> verschillende disciplines &
denkkaders integreren
= ruime blik



WERKTEREIN VAN EEN ORTHOPEDAGOGISCH BEGLEIDER




3

, LES 2: GESCHIEDENIS VAN DE ORTHOPEDAGOGIEK

INLEIDING

“ De beschaving van een samenleving laat zich meten aan de zorg die ze aan de
zwaksten besteedt.” (Ghandi)

Heersende cultuur, samenlevingsvormen, religie en politiek = Mensbeeld

-> wordt bepaald door de geschiedenis

GESCHIEDENIS DOOR DE JAREN HEEN

 De Prehistorie
 De Grieks – Romeinse oudheid
 De Middeleeuwen
 De Verlichting
 Historische terugval
 Naoorlogse zorg




PREHISTORIE

o Struggle for life -> natuurlijke selectie
o Demonische krachten / goden / rituelen
o Mensbeeld: onvolwaardige, bezetene
o Zorg?



GRIEKS ROMEINSE OUDHEID

o Maatschappelijke selectie
 Maatschappelijke selectie
 Kinderen met afwijking: buiten de wet gesteld: Grieks
staatsideaal
 ‘Daad van verstand om het nutteloze van het gezonde te
scheiden’ -> Recht en plicht van de pater familias.
 “God is de schepper van alle mensen, ook van de
gehandicapte mens” ~ Paus Aurelius Augustinus
=> ‘enig’ bestaansrecht toegewezen (4E na Chr.)
=> Opzettelijke verminkingen om te bedelen
 Zorg voor soldaten met beperking
 ‘Wat de natuur voortbrengt moet de medicus bewaren en
redden’ ~ Hippocrates
 => Op zoek naar oorzaken

4