Samenvatting Recht in het maatschappelijk werk

Het personen- en familierecht
Samenlevingsvormen en echtscheidingsrecht
 Rechtsbronnen familierecht:
1. Boek 1 Burgerlijk Wetboek
2. Wetboek van Burgerlijke rechtsvordering
3. Wet op de Jeugdzorg
4. Artikel 8 EVRM: recht op family life
5. IVRK (Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind)

 Huwelijk is een familierechterlijke overeenkomst, gesloten tussen twee personen.
 Van het huwelijk wordt een akte opgemaakt, die door de ambtenaar en de
echtgenoten wordt ondertekend.  De akte (slechts ‘bewijs’) wordt ingeschreven
in het huwelijksregister van de burgerlijke stand bij de gemeente. Het ‘JA-woord’
is de rechtsgeldige verklaring.
 Het kerkelijk huwelijk is niet rechtsgeldig en mag pas worden gesloten nadat het
burgerlijk huwelijk is voltrokken.

 Huwelijksvereisten:
 Personen moeten 18 jaar of ouder zijn.  Dit geldt niet als beide partners >
16 jaar zijn of de vrouw zwanger is (medische verklaring overleggen) of al een
kind heeft.
 Partners moeten in staat zijn hun vrije wil te bepalen.
 Partners zijn beide ongehuwd en mogen geen geregistreerd partnerschap
hebben gesloten met een ander.
 Jonger dan 18 jaar: toestemming nodig van beide ouders en voogd.  Geven
de ouders geen toestemming voor een huwelijk, dan kan dit worden
aangevraagd bij de kantonrechter.
 Partners mogen geen bloedverwanten in de rechte lijn- of broer en zus zijn (of
aanverwanten)  Het verbod geld ook voor halfbroers en halfzussen.

 Aangifte van het huwelijk: ambtenaar van de burgerlijke stand controleert of
de partners aan de huwelijksvereisten voldoen.  Gelegenheid tijdens het in
‘ondertrouw’ gaan (= aangifte doen van het voorgenomen huwelijk in de
woonplaats van één van beiden).
 De ondertrouwfase duurt minimaal 14 dagen en maximaal 1 jaar (voor datum
huwelijk).
 Bij ondertrouw worden onder andere de volgende zaken uitgevoerd (onderzoek
vd ‘bescheiden’):
 Het overleggen van de geboorteakte;
 Vastleggen van datum en de tijd van het huwelijk;
 Het kiezen van de getuigen;
 Bepaling van de kosten van de huwelijksvoltrekking, (de hoogte van dit
bedrag is onder andere afhankelijk van de gekozen dag, tijd en locatie);
 Bewijs van echtscheiding van een eerder huwelijk;
 Toestemming van ouders van kinderen die willen trouwen (<18).
 Wanneer een van de toekomstige echtgenoten de Nederlandse nationaliteit
niet bezit, dient de IND (= Immigratie- en Naturalisatiedienst van het
Ministerie van Justitie) het huwelijk te fiatteren (= goedkeuren door
ondertekening).

,  Bij het in ondertrouw gaan ontvangt het aanstaande bruidspaar mogelijk
informatie over de huwelijksvoltrekking, en kan er overlegd worden over de
precieze wensen hierover.

 5 rechtsgevolgen huwelijk:
1. Echtgenoten kunnen elkaars achternaam gebruiken zoals zij dat wensen.
2. Echtgenoten zijn elkaar getrouwheid, hulp, bijstand verschuldigd.
3. Zorgplicht kinderen (verzorging/opvoeding/opdragen onkosten)
4. Familierechtelijke betrekking met de kinderen die geboren worden in het
huwelijk en oefenen direct het gezag uit (automatisch);
5. Automatisch getrouwd in gemeenschap van goederen (= dit betekent dat
bijna alle goederen en schulden die echtgenoten in het huwelijk meebrengen,
gemeenschappelijk eigendom worden), tenzij uitgesloten door middel van
‘huwelijkse voorwaarden’ (door een notaris laten vastleggen van welk deel
van het vermogen en goederen de ene partner eigenaar is, en van welk deel
de andere).

 Geregistreerd partnerschap:
 Is naast het huwelijk een nieuwe burgerlijke staat.  De rechtsgevolgen zijn
vrijwel hetzelfde als bij een huwelijk.
 Partners kunnen elkaars achternaam gebruiken.
 Indien partners geen partnerschapsvoorwaarden hebben laten opmaken bij de
notaris, is er sprake van een algehele gemeenschap van goederen.
 Partners zijn verplicht de kinderen (tot 18 jaar) die in het gezin opgroeien, te
verzorgen en op te voeden en zorg te dragen voor de kosten.
 Partners hebben gezamenlijk het gezag over de kinderen die zijn geboren na
het sluiten van het geregistreerd partnerschap.
 Niet automatisch familierechtelijk betrekking
 Formaliteiten: De registratie van het partnerschap gebeurt door het opmaken
van de akte van registratie door de ambtenaar van de burgerlijke stand.  De
registratie dient minimaal veertien dagen na de aangifte en in het openbaar
plaats te vinden, zoals in het gemeentehuis. Er dienen minimaal twee en
hoogstens vier getuigen aanwezig te zijn.
 Verklaring: De verklaring die de partners afleggen bij de ambtenaar heeft geen
vaste vorm, zoals bij het huwelijk.  Bovendien is het voor partners mogelijk
eerst voor de kerk hun partnerschap te sluiten en zich later wettelijk te
registreren.

 Samenwonen:
 Samenwonende partners hoeven zich niet te conformeren aan de
dwingendrechtelijke regels die binnen het huwelijk/gps gelden.  Partners
hebben geen verplichtingen naar elkaar toe ten aanzien van verstrekken
levensonderhoud (geen onderhoudsplicht).
 Geen plicht tot het betalen van alimentatie voor de ex-partner na beëindiging
van het samenwonen.
 Mogelijkheid tot opstellen samenlevingsovereenkomst  Opstellen van de
gewenste rechtsgevolgen als partners uit elkaar gaan (is vrije keus).
 Partner heeft niet automatisch ‘erfrecht’ (huwelijk/gps wel)  Als er niets
geregeld wordt (opnemen in samenlevingscontract), zijn de familieleden van de
overledene erfgenamen.
 Familierechterlijke betrekking met kinderen niet automatisch geregeld. 
Samenwonende ouders hebben samen het gezag over de kinderen indien dit op