Strafprocesrecht
Alle aantekeningen – hoor- en werkcolleges
,Strafprocesrecht – HC 1
Algemene inleiding en bronnen strafprocesrecht
Ontwikkeling strafprocesrecht
- Strafvordering legitimeert inbreuken op burgerlijke rechten: het schept en beperkt
macht
- Inhoud van strafprocesrecht is afhankelijk van politieke overwegingen
Enige rechtsstatelijke fundament
- Strafprocesrecht is dynamisch, VB:
In 1993 zijn 200 artikelen van WvSv veranderd; daarna is tempo verder
opgeschroefd
Onderzoeksproject Strafvordering 2001
Wetgevingsproject Strafvordering 2011
2014-2020 (?) Project Modernisering WvSv (8 boeken)
- Strafvordering betreft onderzoek door de overheid omtrent strafbare feiten die al dan
niet begaan zijn door een bepaalde persoon
- Opsporing gaat over een onderzoek naar mensen die of worden verdacht i.d.z.v. art.
27 Sv (traditionele opsporing = 1) – andere opsporingsvormen (domeinen):
2. Georganiseerde misdaad (art. 126o Sv)
3. Terroristische misdrijven (art. 126za Sv)
- Doelen strafvordering:
Waarheidsvinding
Met behulp van toelaatbare middelen (niet ten koste van alles; buiten de wettelijke
grenzen)
o Niet de Zaanse verhoormethode: nare foto’s slachtoffer aan de muur
geprikt, verdachte voortdurend onder druk gezet en duidelijk gemaakt dat
hij maar beter op kon houden met ontkennen
De grens van het lopend onderzoek: 2 modellen
C.C.M. (Crime Control Model) D.P.M. (Due Process Model)
Trefwoord Lopende band Hindernisbaan
Perspectief Misdaadbestrijding Controle op machtuitoefening
Waarde Efficiency ‘Fair’ geding
Schuld/onschuld Vermoeden van veroordeling Onschuldpresumptie
Accent op Vooronderzoek Eindonderzoek
Principe Geen rechtsbijstand in Tegenspraak als ordenend
vooronderzoek principe
Waarheid Materiële waarheid Juridische waarheid
Bronnen van strafprocesrecht
1. Wetboek van Strafvordering
2. Andere wetten in formele zin
3. Producten van lagere wetgevers
4. Internationaal recht
5. Ongeschreven recht (inclusief beleidsrecht)
6. Jurisprudentie
Grondrechten – art. 1 Sv – Strafprocesrecht
- Art. 7 Meningsuiting
, Art. 62 Sv + art. 62a Sv
- Art. 15 Fysieke vrijheid
O.a. artt. 53, 54 Sv
- Art. 10 Privacy
Wet BOB
- Art. 11 Fysieke integriteit
Art. 56 onderzoek aan het lichaam (& art. 195)
- Art. 12 Huisrecht
Artt. 55, 97 + Alg. wet op binnentreden (1994)
- Art. 13 Telefoongeheim
Artt. 126m / 126n afluisteren telefoongesprekken / onderzoek van
telecommunicatie
- Inbreuken op grondrecht in burgers moeten worden gelegitimeerd door de inhoud van
het WvSv
Schakel Grondwet ene kant – praktijk strafprocesrecht andere kant
Andere wetten in formele zin
- Wet Wapens en Munitie (WWM)
- Opiumwet
- Wet Economische Delicten (WED)
- Grote reeks andere
- Bijzonderheid: ook WvSr
Internationaal recht
- Minimumnormen voor Sv in: EVRM, IVBPR
- Ook voor Nederland van belang, VB:
Brogan
Kostovski
Borgers
Funke/Saunders/O’Halloran/J.B.
Kamasinski
Salduz/Panovits
- Ook van toepassing op quasi-strafvordering, VB: Öztürk
- Bilaterale & multilaterale verdragen, VB: Schengen
- EU-strafrecht
Voorheen: kaderbesluiten
Nu: Verdrag van Lissabon-richtlijnen
, Strafprocesrecht – WC 1
Inleiding en bronnen van strafprocesrecht
Klassieke opsporing
- Redelijk vermoeden van gepleegd strafbaar feit
Voltooid strafbaar feit
Strafbare poging of
Strafbare voorbereiding
- Verdenking; soms verdachte i.d.z.v. art. 27 Sv aan te wijzen
- Doel: opheldering en sanctieoplegging
- Inzet van alle dwangmiddelen toegestaan (mits aan voorwaarden voor inzet is
voldaan)
Georganiseerd verband
- Redelijk vermoeden dat
in georganiseerd verband (2 of meer personen)
misdrijven als bedoeld in art. 67 lid 1 Sv
worden beraamd of gepleegd (crux ligt op beraamd)
die gezien hun aard of samenhang met andere misdrijven een ernstige inbreuk op
de rechtsorde opleveren (art. 126o Sv)
- Betekenis ‘beramen’: dat er een bepaalde link is tussen enerzijds het georganiseerde
verband en anderzijds strafbare feiten maar de concrete link er niet exact toe doet
(staat van uitvoering maakt niet uit)
We voelen aan dat er iets niet helemaal pluis is
- Doel: zicht krijgen op criminele organisatie
- Inzet BOB-bevoegdheden toegestaan, art. 126o e.v. Sv (mits aan voorwaarden voor
inzet is voldaan)
Terroristisch verband
- Aanwijzingen van terroristisch misdrijf
- Doel: voorkomen van terroristische misdrijven
- Beperkte inzet bevoegdheden, alleen uit art. 126zd e.v. mogen toegepast worden
(mits aan voorwaarden voor inzet is voldaan)
Vragen
a. Wat houdt strafvordering in?
Het formele recht met als doel het materiële strafrecht te kunnen verwezenlijken.
Procedurele regels. Al het procedurele recht omtrent opsporing, vervolging,
tenuitvoerlegging: het gehele proces.
Het strafprocesrecht is de noodzakelijke schakel tussen enerzijds het feit en
anderzijds de reactie (de straf) op het strafbare feit.
b. Wat is een dwangmiddel?
Een middel/bevoegdheid die inbreuk maakt op de rechten en vrijheden van een
persoon, bijv. voorlopige hechtenis.
Onder die persoon kan zich ook een onschuldige bevinden, maar er moet wel
aan de voorwaarden voldaan zijn om een dwangmiddel aan te wenden
Spanningsveld tussen instrumentaliteit en rechtsbescherming strafprocesrecht:
enerzijds middelen geven om boeven te vangen, anderzijds niet onbeperkt
anders krijgen we een dictatuur
c. Wat is opsporing en welke varianten zijn daarin denkbaar? Motiveer uw antwoord.
Alle aantekeningen – hoor- en werkcolleges
,Strafprocesrecht – HC 1
Algemene inleiding en bronnen strafprocesrecht
Ontwikkeling strafprocesrecht
- Strafvordering legitimeert inbreuken op burgerlijke rechten: het schept en beperkt
macht
- Inhoud van strafprocesrecht is afhankelijk van politieke overwegingen
Enige rechtsstatelijke fundament
- Strafprocesrecht is dynamisch, VB:
In 1993 zijn 200 artikelen van WvSv veranderd; daarna is tempo verder
opgeschroefd
Onderzoeksproject Strafvordering 2001
Wetgevingsproject Strafvordering 2011
2014-2020 (?) Project Modernisering WvSv (8 boeken)
- Strafvordering betreft onderzoek door de overheid omtrent strafbare feiten die al dan
niet begaan zijn door een bepaalde persoon
- Opsporing gaat over een onderzoek naar mensen die of worden verdacht i.d.z.v. art.
27 Sv (traditionele opsporing = 1) – andere opsporingsvormen (domeinen):
2. Georganiseerde misdaad (art. 126o Sv)
3. Terroristische misdrijven (art. 126za Sv)
- Doelen strafvordering:
Waarheidsvinding
Met behulp van toelaatbare middelen (niet ten koste van alles; buiten de wettelijke
grenzen)
o Niet de Zaanse verhoormethode: nare foto’s slachtoffer aan de muur
geprikt, verdachte voortdurend onder druk gezet en duidelijk gemaakt dat
hij maar beter op kon houden met ontkennen
De grens van het lopend onderzoek: 2 modellen
C.C.M. (Crime Control Model) D.P.M. (Due Process Model)
Trefwoord Lopende band Hindernisbaan
Perspectief Misdaadbestrijding Controle op machtuitoefening
Waarde Efficiency ‘Fair’ geding
Schuld/onschuld Vermoeden van veroordeling Onschuldpresumptie
Accent op Vooronderzoek Eindonderzoek
Principe Geen rechtsbijstand in Tegenspraak als ordenend
vooronderzoek principe
Waarheid Materiële waarheid Juridische waarheid
Bronnen van strafprocesrecht
1. Wetboek van Strafvordering
2. Andere wetten in formele zin
3. Producten van lagere wetgevers
4. Internationaal recht
5. Ongeschreven recht (inclusief beleidsrecht)
6. Jurisprudentie
Grondrechten – art. 1 Sv – Strafprocesrecht
- Art. 7 Meningsuiting
, Art. 62 Sv + art. 62a Sv
- Art. 15 Fysieke vrijheid
O.a. artt. 53, 54 Sv
- Art. 10 Privacy
Wet BOB
- Art. 11 Fysieke integriteit
Art. 56 onderzoek aan het lichaam (& art. 195)
- Art. 12 Huisrecht
Artt. 55, 97 + Alg. wet op binnentreden (1994)
- Art. 13 Telefoongeheim
Artt. 126m / 126n afluisteren telefoongesprekken / onderzoek van
telecommunicatie
- Inbreuken op grondrecht in burgers moeten worden gelegitimeerd door de inhoud van
het WvSv
Schakel Grondwet ene kant – praktijk strafprocesrecht andere kant
Andere wetten in formele zin
- Wet Wapens en Munitie (WWM)
- Opiumwet
- Wet Economische Delicten (WED)
- Grote reeks andere
- Bijzonderheid: ook WvSr
Internationaal recht
- Minimumnormen voor Sv in: EVRM, IVBPR
- Ook voor Nederland van belang, VB:
Brogan
Kostovski
Borgers
Funke/Saunders/O’Halloran/J.B.
Kamasinski
Salduz/Panovits
- Ook van toepassing op quasi-strafvordering, VB: Öztürk
- Bilaterale & multilaterale verdragen, VB: Schengen
- EU-strafrecht
Voorheen: kaderbesluiten
Nu: Verdrag van Lissabon-richtlijnen
, Strafprocesrecht – WC 1
Inleiding en bronnen van strafprocesrecht
Klassieke opsporing
- Redelijk vermoeden van gepleegd strafbaar feit
Voltooid strafbaar feit
Strafbare poging of
Strafbare voorbereiding
- Verdenking; soms verdachte i.d.z.v. art. 27 Sv aan te wijzen
- Doel: opheldering en sanctieoplegging
- Inzet van alle dwangmiddelen toegestaan (mits aan voorwaarden voor inzet is
voldaan)
Georganiseerd verband
- Redelijk vermoeden dat
in georganiseerd verband (2 of meer personen)
misdrijven als bedoeld in art. 67 lid 1 Sv
worden beraamd of gepleegd (crux ligt op beraamd)
die gezien hun aard of samenhang met andere misdrijven een ernstige inbreuk op
de rechtsorde opleveren (art. 126o Sv)
- Betekenis ‘beramen’: dat er een bepaalde link is tussen enerzijds het georganiseerde
verband en anderzijds strafbare feiten maar de concrete link er niet exact toe doet
(staat van uitvoering maakt niet uit)
We voelen aan dat er iets niet helemaal pluis is
- Doel: zicht krijgen op criminele organisatie
- Inzet BOB-bevoegdheden toegestaan, art. 126o e.v. Sv (mits aan voorwaarden voor
inzet is voldaan)
Terroristisch verband
- Aanwijzingen van terroristisch misdrijf
- Doel: voorkomen van terroristische misdrijven
- Beperkte inzet bevoegdheden, alleen uit art. 126zd e.v. mogen toegepast worden
(mits aan voorwaarden voor inzet is voldaan)
Vragen
a. Wat houdt strafvordering in?
Het formele recht met als doel het materiële strafrecht te kunnen verwezenlijken.
Procedurele regels. Al het procedurele recht omtrent opsporing, vervolging,
tenuitvoerlegging: het gehele proces.
Het strafprocesrecht is de noodzakelijke schakel tussen enerzijds het feit en
anderzijds de reactie (de straf) op het strafbare feit.
b. Wat is een dwangmiddel?
Een middel/bevoegdheid die inbreuk maakt op de rechten en vrijheden van een
persoon, bijv. voorlopige hechtenis.
Onder die persoon kan zich ook een onschuldige bevinden, maar er moet wel
aan de voorwaarden voldaan zijn om een dwangmiddel aan te wenden
Spanningsveld tussen instrumentaliteit en rechtsbescherming strafprocesrecht:
enerzijds middelen geven om boeven te vangen, anderzijds niet onbeperkt
anders krijgen we een dictatuur
c. Wat is opsporing en welke varianten zijn daarin denkbaar? Motiveer uw antwoord.
