Samenvatting EU Recht | Cijfer: 9,0 | Alle Hoor-/Werkcolleges

EU Recht
Alle aantekeningen – hoor- en werkcolleges

,EU Recht – HC 1

Legitimatie van de Europese Unie: geschiedenis, organisatie en kernbegrippen van de
Europese rechtsorde

Kern van het vak

- Wat is de verhouding tussen Nederlands en EU recht?
- Wat voor impact heeft de EU op:
 De nationale rechter?
 De nationale overheid?
 Een bedrijf?
 Een burger van de EU?

De Europese Gemeenschap is een ‘nieuwe, autonome rechtsorde’

- Overdracht van bevoegdheden
- Eigen instellingen
- Eigen besluitvormingsprocedures
- Eigen interpretatiemethode
 Teleologische interpretatiemethode: kijken naar het doel van een richtlijn die op
het spel staat
 Levert heel dynamisch recht op
- Europese Unie  groeit langzaam naar superstaat
 Vreedzame co-existentie: streven om landen die elkaars politieke tegenstanders
zijn, vreedzaam naast elkaar te laten bestaan  politieke conflicten niet laten
uitlopen tot militaire conflicten
 Steeds meer soevereiniteit  overgedragen naar EU

Doelstelling van de EU

- Art. 3 VEU: De Unie heeft als doel de vrede, haar waarden en het welzijn van haar
volkeren te bevorderen (periode na de oorlog)

Historisch overzicht

- Van EGKS/EEG naar EU 2013 (Verdrag van Lissabon)
- Verbreding van integratie:
 Van 6 naar 28 lidstaten (?)
 Steeds meer beleidsterreinen
- Verdieping van integratie:
 Besluitvormingsprocedures meer efficiënt en democratisch
 Gekwalificeerde meerderheid van stemmen (vergaand: als lidstaat te maken
met wetgeving waar je niet te maken wil hebben)
 Uitbouw van het EU recht (financiële crisis!)
 Vergroting onderlinge samenwerking en solidariteit ja/nee?
 Brexit/Ierland (beloofde solidariteit)
 Migratiecrisis

Verbreding en verdieping: hoe?

- Verdragswijzigingen
 Europese Eenheidsakte, Maastricht, Amsterdam, Nice, Lissabon… (art. 1 VEU
‘een steeds hechter verbond tussen de volkeren van de EU’)
- Wetgeving

,  Bijvoorbeeld: Verordening 1612/68 betreffende het vrij verkeer, de verplaatsing en
het verblijf van werknemers (HC 4)
- Rechtspraak HvJ EU
 Bijvoorbeeld: Van Gend en Loos, Costa vs. ENEL, etc.
- Praktijk EU-instellingen en -lidstaten
 Bijvoorbeeld: Bachelor-Master-structuur, uitwisseling studenten

Verdragswijzigingen 1

- Europese Eenheidsakte (1986)
 Gekwalificeerde meerderheid t.b.v. interne markt, 1992, nieuwe beleidsterreinen
(milieu, consumenten), politieke samenwerking
- Verdrag van Maastricht (1992)
 E(E)G: Euro, codecisie-procedure, nieuwe beleidsterreinen
 EU: buitenlands en veiligheidsbeleid (2e pijler) en samenwerking politie en justitie
(3e pijler)
- Verdrag van Amsterdam (1996)
 Herschikking JBZ: deels naar 1e pijler
 Hernummering

Verdragsstructuur voor Lissabon:




- Verdrag van Lissabon (2007)
 Afschaffing pijlerstructuur
 Institutionele en procedurele wijzigingen
 Handvest grondrechten EU
 Hernummering

Verdragsstructuur na Lissabon:


- Na Lissabon: geen pijlers meer
 In principe valt alles onder jurisdictie HvJ EU
- Middelste gedeelte: Unieverdrag: alle
belangrijke beginselen en doelstellingen
- Werkingsverdrag (VWEU): alle bevoegdheden
en procedures


1. Unieverdrag: belangrijke instellingen

, 2. Werkingsverdrag: bevoegdheden
3. Handvest: grondrechtenbescherming

De Europese instellingen – art. 13 VEU

- Doel: institutioneel evenwicht – ‘checks and balances’
 Balans is dynamisch: geen enkele instelling kan alleen handelen!
 We willen niet leven in samenleving waarin één instelling te machtig is
 Als EP te machtig is; ook al direct gekozen  overgeleverd aan tirannie van de
meerderheid
 We willen dat daar rechter naar kan kijken, die toetst aan mensenrechten
 Uiteindelijk lidstaten heel belangrijk: daar moet het recht worden toegepast!

De Europese Commissie:
- 28 onafhankelijke leden
- Commissarissen: opkomen voor het Europese belang; niet belang eigen lidstaat
behartigen!
- Motor van integratie: recht van initiatief voor EU-wetgeving (art. 17(2) VEU)
 Commissie maakt geen wetgeving (is geen wetgever), maar maakt wel de
voorstellen  die kunnen ook niet gewijzigd worden (alleen bij unanimiteit van de
Raad, wat haast nooit gebeurt)
- Agenda-setter: jaarlijks wetgevend plan
- Uitvoerende macht: bijv. financiën en externe betrekkingen
- Watchdog: toezicht op lidstaten (inbreukprocedure)
 Als lidstaten zich stelselmatig niet houden aan bepaald materieel recht, dan kan
de Commissie een dergelijke procedure starten  voor HvJ EU dagen

De Raad van Ministers (‘The Council’):
- 1 vakminister per lidstaat; art. 16(2) VEU: behartigt nationaal belang!
 Een van de meest intergouvernementele instellingen van de EU
- Roulerende president, behalve voor de Buitenlandse Zaken
- Wetgevende macht: beslist samen met het EP over EU-wetgeving en -begroting
- Raad voert buitenlands beleid (GBVB)

De Europese Raad:
- Oefent politiek leiderschap uit: zetten politieke lijnen uit, bepalen rode draad etc.
- Bestaat uit regeringsleiders en staatshoofden en voorzitter Commissie
- Vaste voorzitter sinds Lissabon
- Van essentieel belang voor verdragswijzigingen

Het Europees Parlement:
- Bestaat uit (751) vertegenwoordigers van Unieburgers, politieke groepen
 Wij kiezen de leden
- Wetgevende macht: beslist samen met Raad over wetgeving en begroting (‘gewone
wetgevingsprocedure’). Parlement kan het vertrouwen opzeggen in de Commissie
- Democratische controle op alle EU-werkzaamheden
- Kan naar het HvJ EU stappen!
 NB: Je kunt dus als instelling een andere instelling voor het Hof dagen

De Europese rechter:
- HvJ (en AG’s), het Gerecht, gespecialiseerde rechtbanken
- ‘Verzekert de eerbiediging van het recht bij de uitlegging en toepassing van de
verdragen’ (art. 19(1) VEU)
- Arresten zijn collegial
- Interpretatiestijl: teleologisch (‘effet utile’)