Aantekeningen Ondersteuning aan Personen met Beperkingen
College 1 t/m 9
November 2022 tot januari 2023
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1. Ondersteuning en opvoeding van mensen met een (ZE)V(M)B......................2
Hoorcollege 2. Genetische aandoeningen............................................................................20
Hoorcollege 3. Interventies bij personen met een (Z)EVMB.................................................29
Hoorcollege 4. Participatie en bewegen van mensen verstandelijke beperkingen................36
Hoorcollege 5. Motorische beperkingen (diagnostiek)..........................................................45
Hoorcollege 6. Motorische beperkingen (interventies)..........................................................61
Hoorcollege 7. Personen met zintuiglijke beperkingen: diagnostiek.....................................74
Hoorcollege 8. Personen met zintuiglijke beperkingen: interventie.......................................83
1
,Hoorcollege 1. Ondersteuning en opvoeding van mensen met een
(ZE)V(M)B
Prof. dr Annette van der Putten
16 November 2022
Tentamen: Ken de grote lijnen, niet de detailfeitjes. Wel bv. Wat voor
gezondheidsproblemen zie je en waarom is het belangrijk als gedragswetenschapper om
daar iets over te weten? Denk logisch na en begrijp.
Visie (veranderingen): hoe je kijkt naar mensen met een verstandelijke beperking is
bepalend voor:
- de taal die je gebruikt,
- idee over de plek in de maatschappij en
- idee over ‘wat goede ondersteuning is’
Historie gehandicaptenzorg
2
,Defectvisie (1e helft 19 eeuw)
- Medisch model
- Status: patiënt/zwakzinnige
- Wonen: Speciale instituten
- Maatschappelijk: segregatie
- Doel: goed verzorgen
- Middel: verzorgen en verplegen
Ontwikkelingsvisie (2e helft 19e eeuw)
- Ontwikkelingsmodel
- Status: leerling/mens met mogelijkheden
- Wonen: Speciale voorziening in de samenleving
- Maatschappelijk: Normalisatie
- Doel: Zelfstandig/normaal leven
- Middel: ontwikkelingsplan
Ondersteuningsvisie (huidig)
- Burgerschapsparadigma, nadruk op beperkingen in de omgeving
- Status: medemens/burger
- Wonen: gewone voorziening in de samenleving (deïnstitutionalisatie!)
- Maatschappelijk: inclusie, integratie
- Doel: kwaliteit van bestaan, zelfbepaling
- Middel: ondersteuningsplan
Theorie/visie
- Zelfdeterminatietheorie (Ryan & Deci, 2017): hoe meer iemand zelf kan bepalen hoe
haar leven eruit ziet, hoe beter de kwaliteit van haar leven is. Personen (ook met een
ernstige beperking!) moeten worden uitgedaagd om dat wat ze kunnen zo goed
mogelijk te ontplooien, zodat ze:
- zich competent voelen,
- maximale autonomie kunnen uitoefenen en
- een bepaalde mate van verbondenheid voelen. Dit voor de beste kwaliteit van
bestaan.
3
, - Capability benadering (Pelleboer-Gunnik et al., 2014), kijkt naar:
- Individueel welbevinden
- eigen invulling van bestaan/ wat vindt iemand waardevol
- Contextueel/systemisch: naast vragen van persoon, ook vraag van gezin centraal
(Hoe geven wij ons kind een goed leven? Hoe houden wij ons als gezin staande?)
- Visieverandering: Lang werd gekeken naar het negatief narratief (wat kan iemand
niet). Tegenwoordig kijken we juist vanuit het positief narratief (wat kan iemand wel;
bv. Welke positieve invloed heeft een kind met beperking op de ouders). Dit betekent
niet dat je alleen naar de positieve aspecten kijkt, maar juist naar beide kanten. Je
moet hiertussen een balans vinden. (Hastings, 2016)
Definitie verstandelijke beperking: Intellectual disability is a disability characterized by
significant limitations both in intellectual functioning and in adaptive behavior as expressed in
conceptual, social, and practical adaptive skills. This disability originates before age 22´
(AAIDD; american association on intellectual and developmental disabilities)
- Beperking in intellectueel functioneren; IQ < 70-75 punten
- Beperking in adaptief gedrag; Afwijking o.b.v. gestandaardiseerde instrumenten voor
adaptief gedrag. Adaptieve vaardigheden:
- Conceptuele en communicatieve vaardigheden
- Sociaal- emotionele vaardigheden
- Praktische vaardigheden (ADL)
Assumpties
- In de context
- Assessment houdt rekening met cultuur, context en (on)mogelijkheden
- Sterktes en zwaktes van persoon
- Beschrijving persoon moet leiden tot profiel voor ondersteuning
- Ondersteuning moet leiden tot verbetering functioneren
Classificatie – subgroepen (Schalock et al., 2021): tegenwoordig niet meer op basis van iq,
maar o.b.v.:
- Mate van beperkingen
- Mate van ondersteuningsbehoeften
Belang subgroepen: financiering, toepassen interventies/instrumenten (welke specialistische
hulp voor welke groep), verschillende afdelingen / welke organisatie moet welke
ondersteuning kunnen bieden. Zie ook bijv van der Putten et al., 2017
4
College 1 t/m 9
November 2022 tot januari 2023
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1. Ondersteuning en opvoeding van mensen met een (ZE)V(M)B......................2
Hoorcollege 2. Genetische aandoeningen............................................................................20
Hoorcollege 3. Interventies bij personen met een (Z)EVMB.................................................29
Hoorcollege 4. Participatie en bewegen van mensen verstandelijke beperkingen................36
Hoorcollege 5. Motorische beperkingen (diagnostiek)..........................................................45
Hoorcollege 6. Motorische beperkingen (interventies)..........................................................61
Hoorcollege 7. Personen met zintuiglijke beperkingen: diagnostiek.....................................74
Hoorcollege 8. Personen met zintuiglijke beperkingen: interventie.......................................83
1
,Hoorcollege 1. Ondersteuning en opvoeding van mensen met een
(ZE)V(M)B
Prof. dr Annette van der Putten
16 November 2022
Tentamen: Ken de grote lijnen, niet de detailfeitjes. Wel bv. Wat voor
gezondheidsproblemen zie je en waarom is het belangrijk als gedragswetenschapper om
daar iets over te weten? Denk logisch na en begrijp.
Visie (veranderingen): hoe je kijkt naar mensen met een verstandelijke beperking is
bepalend voor:
- de taal die je gebruikt,
- idee over de plek in de maatschappij en
- idee over ‘wat goede ondersteuning is’
Historie gehandicaptenzorg
2
,Defectvisie (1e helft 19 eeuw)
- Medisch model
- Status: patiënt/zwakzinnige
- Wonen: Speciale instituten
- Maatschappelijk: segregatie
- Doel: goed verzorgen
- Middel: verzorgen en verplegen
Ontwikkelingsvisie (2e helft 19e eeuw)
- Ontwikkelingsmodel
- Status: leerling/mens met mogelijkheden
- Wonen: Speciale voorziening in de samenleving
- Maatschappelijk: Normalisatie
- Doel: Zelfstandig/normaal leven
- Middel: ontwikkelingsplan
Ondersteuningsvisie (huidig)
- Burgerschapsparadigma, nadruk op beperkingen in de omgeving
- Status: medemens/burger
- Wonen: gewone voorziening in de samenleving (deïnstitutionalisatie!)
- Maatschappelijk: inclusie, integratie
- Doel: kwaliteit van bestaan, zelfbepaling
- Middel: ondersteuningsplan
Theorie/visie
- Zelfdeterminatietheorie (Ryan & Deci, 2017): hoe meer iemand zelf kan bepalen hoe
haar leven eruit ziet, hoe beter de kwaliteit van haar leven is. Personen (ook met een
ernstige beperking!) moeten worden uitgedaagd om dat wat ze kunnen zo goed
mogelijk te ontplooien, zodat ze:
- zich competent voelen,
- maximale autonomie kunnen uitoefenen en
- een bepaalde mate van verbondenheid voelen. Dit voor de beste kwaliteit van
bestaan.
3
, - Capability benadering (Pelleboer-Gunnik et al., 2014), kijkt naar:
- Individueel welbevinden
- eigen invulling van bestaan/ wat vindt iemand waardevol
- Contextueel/systemisch: naast vragen van persoon, ook vraag van gezin centraal
(Hoe geven wij ons kind een goed leven? Hoe houden wij ons als gezin staande?)
- Visieverandering: Lang werd gekeken naar het negatief narratief (wat kan iemand
niet). Tegenwoordig kijken we juist vanuit het positief narratief (wat kan iemand wel;
bv. Welke positieve invloed heeft een kind met beperking op de ouders). Dit betekent
niet dat je alleen naar de positieve aspecten kijkt, maar juist naar beide kanten. Je
moet hiertussen een balans vinden. (Hastings, 2016)
Definitie verstandelijke beperking: Intellectual disability is a disability characterized by
significant limitations both in intellectual functioning and in adaptive behavior as expressed in
conceptual, social, and practical adaptive skills. This disability originates before age 22´
(AAIDD; american association on intellectual and developmental disabilities)
- Beperking in intellectueel functioneren; IQ < 70-75 punten
- Beperking in adaptief gedrag; Afwijking o.b.v. gestandaardiseerde instrumenten voor
adaptief gedrag. Adaptieve vaardigheden:
- Conceptuele en communicatieve vaardigheden
- Sociaal- emotionele vaardigheden
- Praktische vaardigheden (ADL)
Assumpties
- In de context
- Assessment houdt rekening met cultuur, context en (on)mogelijkheden
- Sterktes en zwaktes van persoon
- Beschrijving persoon moet leiden tot profiel voor ondersteuning
- Ondersteuning moet leiden tot verbetering functioneren
Classificatie – subgroepen (Schalock et al., 2021): tegenwoordig niet meer op basis van iq,
maar o.b.v.:
- Mate van beperkingen
- Mate van ondersteuningsbehoeften
Belang subgroepen: financiering, toepassen interventies/instrumenten (welke specialistische
hulp voor welke groep), verschillende afdelingen / welke organisatie moet welke
ondersteuning kunnen bieden. Zie ook bijv van der Putten et al., 2017
4
