Samenvatting Aardrijkskunde H1 Globalisering, 5Havo, De Wereld van MAX

Aardrijkskunde Hoofdstuk 1 Globalisering
1.2 Steeds meer samenhang
Wereldwijde uitwisseling
 Transport van grondstoffen, onderdelen, eindproducten
 Onderzeese (internet)kabels
 Stimulering van uitwisseling door innovatie en vrijhandel
 Gevolg: meer samenwerking in grensoverschrijdende organisaties en netwerken
o World Trade Organization (WTO) of Wereldhandelsorganisatie
o Verenigde Naties
o Sociale netwerken
 Facebook, Xiaonei

Netwerken en wereldsteden
 Mondiale netwerken
o Veel invloed op landen en gebieden
 Politiek
 Economisch
 Sociale groepen en individuen
 Wereldstad
o Mondiaal beslissingscentrum op economisch en politiek gebied
o Knooppunt in mondiale kapitaal- en informatiestromen
o Cultureel toonaangevend

Globalisering
 Het proces van het ontstaan van steeds meer samenhang in de wereld tussen bedrijven,
landen en mensen
o Gaat verder dan internationalisering
o Speelt zich af op mondiaal schaalniveau
o Toenemende samenhang tussen mensen en tussen bedrijven
o Leidt tot standaardisering
o Kan tot conflicten leiden
 Als mensen buiten de wereldwijde economie staan
 Als cultuur of autonomie word aangetast

Mobiliteit verklaard
Interactietheorie van Ullman
 Complementariteit
o Gebieden hebben eigenschappen die elkaar aanvullen
 Transporteerbaarheid
o Overbrugging van de afstand vindt plaats als het betaalbaar en mogelijk is
 Geen tussenliggende mogelijkheden
o Er zijn geen betere opties
 Pushfactoren
o Redenen om te vertrekken
 Pullfactoren
o Redenen om ergens naartoe te gaan

, Afstanden worden kleiner
 Innovaties in de communicatietechnologie
o Technologische ontwikkelingen in communicatiesystemen
o Informatie is sneller op de plaats van bestemming
o Kosten voor uitwisseling dalen
 Innovaties in de transporttechnologie
o Technologische ontwikkelingen in de transport
o Goederen zijn sneller op de plaats van bestemming
 Tijd-ruimtecompressie
o Afstanden in tijd, geld en energie worden steeds kleiner

1.3 Het ontstaan van centrum en periferie
Koloniale machten
 Kolonialisme heeft voor een groot deel de wereldorde bepaald
 Fase 1: kolonialisme gericht op handel
o Op strategische locaties
o Leveranciers van inheemse producten
o Vestigingskolonies
 Fase 2: kolonialisme gericht op exploitatie
o Toenemende vraag naar grondstoffen en landbouwproducten
o Exploitatiekolonies
 Fase 3: dekolonisatie
o Ontwikkeling naar zelfbestuur en onafhankelijkheid

Een nieuwe wereldorde
 Centrum
o Economisch en politiek middelpunt
o Europa, VS
 Periferie
o Economisch en politieke randgebieden
o Afhankelijk van het centrum
o Centrum heeft er de macht
 Internationale arbeidsverdeling
o Verdeling van taken in de wereld tussen landen die grondstoffen en agrarische
producten leveren en landen die hier met veel kennis en kapitaal industrieproducten
van maken.
 Ruilvoet
o Verhouding tussen het exportprijspeil en het importprijspeil
o Ongunstig voor de periferie
 Internationale arbeidsverdeling leidde tot een nieuw wereldsysteem
o Geheel van relaties dat samenhangt met de tegenstelling tussen centrum en
periferie
 Kolonialisme heeft de basis gelegd voor globalisering
o Grensoverschrijdende handel
o Verspreiding Europese cultuur
o Mondiale standaardisering

Groeiende ongelijkheid
 Mondiaal schaalniveau
o Kloof tussen centrum en periferie
 Continentaal en nationaal schaalniveau
o Sommige perifere landen profiteerden meer dan andere
o Na dekolonisatie: toename globalisering
o Snelle economische groei van bijv. China, Brazilië, India