Scheikunde
H3
Par. 2,3,5,6,7,8
Paragraaf 2 Chemische reacties
Bij een chemische reactie verdwijnen de beginstoffen en ontstaan er nieuwe stoffen, de
reactie producten. Bij een chemische reactie is er sprake van een blijvende verandering, bij
een tijdelijke verandering kan er bijv. een faseovergang plaatsvinden. Een faseovergang is
dus GEEN chemische reactie.
Faseovergangen:
Smelten: vast vloeibaar
Stollen: vloeibaar vast
Verdampen: vloeibaar gasvormig
Condenseren: gasvormig vloeibaar
Sublimeren: vast gasvormig
Rijpen: gasvormig vast
Chemische reacties geef je weer in reactieschema’s. Voor de pijl schrijf je de beginstof(fen)
op en na de pijl de namen van de reactieproducten. Bij alle stoffen of producten moet je de
fase vermelden(vast ,vloeibaar, gas).
Voorbeeld
Bij de reactie van zoutzuurgas met ammoniakgas
ontstaan salmiak.
Zoutzuur (gas) + ammoniak (gas) salmiak(vast)
Paragraaf 3 Ontleden van stoffen
Als je suiker verhit krijg je karamel, er ontstaan dan verschillende stoffen. Dit noemen we
een ontledingsreactie. Daarom is suiker een ontleedbare stof. Een ontledingsreactie is een
chemische reactie waarbij een stof wordt afgebroken.
Bij een ontledingsreactie worden uit één beginstof meerdere reactieproducten gevormd. Bij
een vormingsreactie/synthetische reactie wordt uit meerdere beginstoffen één
reactieproduct gevormd.
Exotherm: als er bij een chemische reactie energie vrijkomt. (spontaan, explosief,
gemakkelijk).
Endotherm: als een chemische reactie voortdurend energie nodig heeft om de reactie te
laten verlopen. De meeste chemische reacties zijn endotherm.
, Als de reactie door toevoer van warmte op gang kan worden gebracht en gehouden,
noemen we het een thermolyse.
Als de reactie door toevoer van elektrische energie op gang kan worden gebracht en
gehouden, noemen we het een elektrolyse.
Als e reactie door licht op gang kan worden gebracht en gehouden, noemen we het
een fotolyse.
Met het toestel van Hofmann kun je water ontleden in waterstof en zuurstof door
elektrolyse. Na aansluiten van de spanningsbron ontstaat er zuurstof bij de positieve
elektrode en waterstof bij de negatieve. Daaraan kun je zien dat er meer water dan zuurstof
is.
Paragraaf 5 De kleinste deeltjes van een stof
Een molecuul is het kleinste deeltje van een stof met dezelfde eigenschappen. In de vaste
fase kunnen moleculen zich niet verplaatsen. Dit komt door de aantrekkingskrachten tussen
de moleculen, de vanderwaalsbinding. Ze hebben het hierbij over cohesiekrachten tussen
dezelfde moleculen en adhesiekrachten in verschillende soorten.
Paragraaf 6 Elementen en verbindingen
De deeltjestheorie van Dalton:
Alle materie is samengesteld uit kleine, ondeelbare deeltjes: atomen
De atomen van elk element bezitten elk hun unieke eigenschappen en eigen massa.
Atomen zijn onverwoestbaar en behouden hun identiteit na een scheikundige
reactie.
Bij een chemische reactie hergroeperen de atomen van de beginstof(fen) tot nieuwe
moleculen (de reactieproducten).
Atomen zijn een soort bouwstenen voor moleculen (letters voor woorden) , we noemen ze
ook elementen. Iedere niet-ontleedbare stof bestaat uit één atoomsoort (één element). Een
ontleedbare stof (verbinding) bestaat uit meerdere atoomsoorten. Bij een chemische
reactie verdwijnen de beginstoffen, maar de elementen blijven.
Stoffen
Opgebouwd uit
moleculen
Mengsels Zuivere stoffen
Meerdere Eén
molecuulsoorten molecuulsoort
Verbindingen Elementen
Meerdere Eén atoomsoort
atoomsoorten
H3
Par. 2,3,5,6,7,8
Paragraaf 2 Chemische reacties
Bij een chemische reactie verdwijnen de beginstoffen en ontstaan er nieuwe stoffen, de
reactie producten. Bij een chemische reactie is er sprake van een blijvende verandering, bij
een tijdelijke verandering kan er bijv. een faseovergang plaatsvinden. Een faseovergang is
dus GEEN chemische reactie.
Faseovergangen:
Smelten: vast vloeibaar
Stollen: vloeibaar vast
Verdampen: vloeibaar gasvormig
Condenseren: gasvormig vloeibaar
Sublimeren: vast gasvormig
Rijpen: gasvormig vast
Chemische reacties geef je weer in reactieschema’s. Voor de pijl schrijf je de beginstof(fen)
op en na de pijl de namen van de reactieproducten. Bij alle stoffen of producten moet je de
fase vermelden(vast ,vloeibaar, gas).
Voorbeeld
Bij de reactie van zoutzuurgas met ammoniakgas
ontstaan salmiak.
Zoutzuur (gas) + ammoniak (gas) salmiak(vast)
Paragraaf 3 Ontleden van stoffen
Als je suiker verhit krijg je karamel, er ontstaan dan verschillende stoffen. Dit noemen we
een ontledingsreactie. Daarom is suiker een ontleedbare stof. Een ontledingsreactie is een
chemische reactie waarbij een stof wordt afgebroken.
Bij een ontledingsreactie worden uit één beginstof meerdere reactieproducten gevormd. Bij
een vormingsreactie/synthetische reactie wordt uit meerdere beginstoffen één
reactieproduct gevormd.
Exotherm: als er bij een chemische reactie energie vrijkomt. (spontaan, explosief,
gemakkelijk).
Endotherm: als een chemische reactie voortdurend energie nodig heeft om de reactie te
laten verlopen. De meeste chemische reacties zijn endotherm.
, Als de reactie door toevoer van warmte op gang kan worden gebracht en gehouden,
noemen we het een thermolyse.
Als de reactie door toevoer van elektrische energie op gang kan worden gebracht en
gehouden, noemen we het een elektrolyse.
Als e reactie door licht op gang kan worden gebracht en gehouden, noemen we het
een fotolyse.
Met het toestel van Hofmann kun je water ontleden in waterstof en zuurstof door
elektrolyse. Na aansluiten van de spanningsbron ontstaat er zuurstof bij de positieve
elektrode en waterstof bij de negatieve. Daaraan kun je zien dat er meer water dan zuurstof
is.
Paragraaf 5 De kleinste deeltjes van een stof
Een molecuul is het kleinste deeltje van een stof met dezelfde eigenschappen. In de vaste
fase kunnen moleculen zich niet verplaatsen. Dit komt door de aantrekkingskrachten tussen
de moleculen, de vanderwaalsbinding. Ze hebben het hierbij over cohesiekrachten tussen
dezelfde moleculen en adhesiekrachten in verschillende soorten.
Paragraaf 6 Elementen en verbindingen
De deeltjestheorie van Dalton:
Alle materie is samengesteld uit kleine, ondeelbare deeltjes: atomen
De atomen van elk element bezitten elk hun unieke eigenschappen en eigen massa.
Atomen zijn onverwoestbaar en behouden hun identiteit na een scheikundige
reactie.
Bij een chemische reactie hergroeperen de atomen van de beginstof(fen) tot nieuwe
moleculen (de reactieproducten).
Atomen zijn een soort bouwstenen voor moleculen (letters voor woorden) , we noemen ze
ook elementen. Iedere niet-ontleedbare stof bestaat uit één atoomsoort (één element). Een
ontleedbare stof (verbinding) bestaat uit meerdere atoomsoorten. Bij een chemische
reactie verdwijnen de beginstoffen, maar de elementen blijven.
Stoffen
Opgebouwd uit
moleculen
Mengsels Zuivere stoffen
Meerdere Eén
molecuulsoorten molecuulsoort
Verbindingen Elementen
Meerdere Eén atoomsoort
atoomsoorten
