Hoofdstuk 1: Ben jij competent?
Ondersteuningsplan maak je samen met de cliënt. Het is belangrijk dat je competent bent om een
ondersteuningsplan te maken. Competentie is een samenhangend geheel van kennis, inzicht en
vaardigheden.
1.1 Een professionele beroepshouding
Een social worker heeft de juiste houding nodig. Dit wordt beroepshouding of grondhouding
genoemd.
Kenmerken van een positieve grondhouding zijn:
- Openstaan voor de cliënt. Verplaatsen in zijn of haar leefwereld, probeert door de ander zijn
ogen te kijken en neemt hem of haar serieus.
- Je bent empathisch.
- Je bent betrouwbaar.
- Je luistert door te letten op verbaal en non verbale communicatie.
- Je gaat integer en respectvol met de cliënt om.
- Je aanvaardt en accepteert de ander zoals hij is.
- Je zoekt naar de betekenis van het gedrag van de cliënt.
- Je kunt jezelf zijn.
- Je kunt de juiste verhouding vinden tussen betrokkenheid en distantie.
Bij vraaggerichte houding wordt er nog meer van je verwacht. De client heeft de regie in handen, je
vraagt naar zijn mening, betrekt hem in de hulpverlening en laat hem zelf nadenken over de juiste
hulpverlening.
1.2 Reflecteren
Reflecteren is erg belangrijk binnen het proces! Door het analyseren wordt het mogelijk om nieuwe
dingen te ontwikkelen bij de hulpverlening.
Reflecteren= Je interpreteert de ervaringen die je hebt gehad om te komen bij een hoger niveau van
de beroepsuitoefening.
Zelfreflectie= Zelfreflectie doe je zelfstandig. Door de reflectie ben je bezig met je eigen
ontwikkeling.
Voor een reflectie kan je de methode van Korthagen gebruiken.
1.3 Communicatieve vaardigheden
Communicatie= het overdragen van informatie tussen een zender een ontvanger.
Een goed gesprek bestaat uit het luisteren naar elkaar. Je stelt je open door middel van luisteren en
toont respect.
Bij actief luisteren, maak je gebruik van de volgende technieken:
- Non-verbaal reageren. Oogcontact is hier een voorbeeld van, hierbij oog je interesse.
- Verbaal reageren. Aanmoedigingen geven of door te hummen.
- Samenvatten. De hoofdpunten van het gesprek weergeven, je verifieert zo het gesprek.
- Parafraseren. Je vat kort en bondig het gesprek samen.
- Gevoelsreflecties geven. Laat weten dat je de gevoelens van de cliënt ziet.
- Concretiseren. Het verduidelijken van het verhaal.
, Om meer informatie van de cliënt te krijgen stel je vragen. Je stimuleert de cliënt om zo te praten.
Wat voor type vragen zijn er?
- Open vragen.
- Gesloten vragen.
- Keuzevragen.
- Gerichte vragen of lineaire vragen. Kan zowel open als gesloten beantwoord worden.
- Indirecte vragen. Voorbeeld; ik zou graag willen weten, wanneer je komt?
- Directe vragen. Voorbeeld; wanneer kom je?
- Strategische vragen. Voorbeeld; hoelang denk je hiervoor nodig te hebben?
- Reflectieve vragen. Dit laat de cliënt nadenken.
- E-in vragen. Je vraagt dan waarom de cliënt ergens ontevreden over is.
- E-ex vragen. Je stuurt een gesprek aan richting het onderwerp waarover je het wilt hebben.
- Doorvragen.
- Relationele vragen.
- Hypothetische vragen.
Bij het afstemmen van een ondersteuningsplan stem je af op het ontwikkelingsniveau
(leeftijd/doelgroep), communicatiekanalen (zintuigen en spreken), inhouds/betrekkingsniveau en de
verbale/non verbale communicatie.
Bij het samenwerken werk je samen met de cliënt, maar ook met de sociale omgeving en andere
professionals. Dit betekent dat je verantwoordelijkheid neemt, je aan je afspraken houdt, proactief
denkt/handelt, anderen aanvult/vertrouwt, probleemoplossend werkt en zegt wat je doet en doet
wat je zegt.
De samenwerkingsdriehoek is belangrijk in het ondersteuningsplan. Bij deze
samenwerkingsdriehoek komt de cliënt, social worker (en andere professionals) en de familie in
voor.
Hoofdstuk 2: Oriënteer je op de situatie van de cliënt
2.1 Welke informatie wordt verzameld?
In deze fase moet veel werk worden verricht, door de social worker en door andere disciplines en
betrokkenen bijvoorbeeld het sociaal netwerk van de cliënt. Door de informatie die je verzamelt
moet een beeld ontstaan dat de cliënt recht doet, waarin hij zichzelf herkent en waarin anderen hem
herkennen. Om de ondersteuning goed te laten aansluiten bij de cliënt, zul je moeten weten hoe zijn
belevingswereld eruitziet.
Het is de kunst een balans te vinden tussen informatie die wel en niet van belang is. Er wordt niet
meer informatie verzameld dan op grond van zijn vragen, wensen en behoeften acceptabel is. Wel is
het persoonsbeeld uitgebreider naarmate de complexiteit van de ondersteuningsbehoeften en
eventuele problematiek toeneemt.
Kenmerkend voor een kwalitatief goed persoonsbeeld zijn de volgende elementen:
- Het beeld is holistisch. Het geschetste totaalbeeld en de in het beeld beschreven details zijn
in overeenstemming met elkaar.
Ondersteuningsplan maak je samen met de cliënt. Het is belangrijk dat je competent bent om een
ondersteuningsplan te maken. Competentie is een samenhangend geheel van kennis, inzicht en
vaardigheden.
1.1 Een professionele beroepshouding
Een social worker heeft de juiste houding nodig. Dit wordt beroepshouding of grondhouding
genoemd.
Kenmerken van een positieve grondhouding zijn:
- Openstaan voor de cliënt. Verplaatsen in zijn of haar leefwereld, probeert door de ander zijn
ogen te kijken en neemt hem of haar serieus.
- Je bent empathisch.
- Je bent betrouwbaar.
- Je luistert door te letten op verbaal en non verbale communicatie.
- Je gaat integer en respectvol met de cliënt om.
- Je aanvaardt en accepteert de ander zoals hij is.
- Je zoekt naar de betekenis van het gedrag van de cliënt.
- Je kunt jezelf zijn.
- Je kunt de juiste verhouding vinden tussen betrokkenheid en distantie.
Bij vraaggerichte houding wordt er nog meer van je verwacht. De client heeft de regie in handen, je
vraagt naar zijn mening, betrekt hem in de hulpverlening en laat hem zelf nadenken over de juiste
hulpverlening.
1.2 Reflecteren
Reflecteren is erg belangrijk binnen het proces! Door het analyseren wordt het mogelijk om nieuwe
dingen te ontwikkelen bij de hulpverlening.
Reflecteren= Je interpreteert de ervaringen die je hebt gehad om te komen bij een hoger niveau van
de beroepsuitoefening.
Zelfreflectie= Zelfreflectie doe je zelfstandig. Door de reflectie ben je bezig met je eigen
ontwikkeling.
Voor een reflectie kan je de methode van Korthagen gebruiken.
1.3 Communicatieve vaardigheden
Communicatie= het overdragen van informatie tussen een zender een ontvanger.
Een goed gesprek bestaat uit het luisteren naar elkaar. Je stelt je open door middel van luisteren en
toont respect.
Bij actief luisteren, maak je gebruik van de volgende technieken:
- Non-verbaal reageren. Oogcontact is hier een voorbeeld van, hierbij oog je interesse.
- Verbaal reageren. Aanmoedigingen geven of door te hummen.
- Samenvatten. De hoofdpunten van het gesprek weergeven, je verifieert zo het gesprek.
- Parafraseren. Je vat kort en bondig het gesprek samen.
- Gevoelsreflecties geven. Laat weten dat je de gevoelens van de cliënt ziet.
- Concretiseren. Het verduidelijken van het verhaal.
, Om meer informatie van de cliënt te krijgen stel je vragen. Je stimuleert de cliënt om zo te praten.
Wat voor type vragen zijn er?
- Open vragen.
- Gesloten vragen.
- Keuzevragen.
- Gerichte vragen of lineaire vragen. Kan zowel open als gesloten beantwoord worden.
- Indirecte vragen. Voorbeeld; ik zou graag willen weten, wanneer je komt?
- Directe vragen. Voorbeeld; wanneer kom je?
- Strategische vragen. Voorbeeld; hoelang denk je hiervoor nodig te hebben?
- Reflectieve vragen. Dit laat de cliënt nadenken.
- E-in vragen. Je vraagt dan waarom de cliënt ergens ontevreden over is.
- E-ex vragen. Je stuurt een gesprek aan richting het onderwerp waarover je het wilt hebben.
- Doorvragen.
- Relationele vragen.
- Hypothetische vragen.
Bij het afstemmen van een ondersteuningsplan stem je af op het ontwikkelingsniveau
(leeftijd/doelgroep), communicatiekanalen (zintuigen en spreken), inhouds/betrekkingsniveau en de
verbale/non verbale communicatie.
Bij het samenwerken werk je samen met de cliënt, maar ook met de sociale omgeving en andere
professionals. Dit betekent dat je verantwoordelijkheid neemt, je aan je afspraken houdt, proactief
denkt/handelt, anderen aanvult/vertrouwt, probleemoplossend werkt en zegt wat je doet en doet
wat je zegt.
De samenwerkingsdriehoek is belangrijk in het ondersteuningsplan. Bij deze
samenwerkingsdriehoek komt de cliënt, social worker (en andere professionals) en de familie in
voor.
Hoofdstuk 2: Oriënteer je op de situatie van de cliënt
2.1 Welke informatie wordt verzameld?
In deze fase moet veel werk worden verricht, door de social worker en door andere disciplines en
betrokkenen bijvoorbeeld het sociaal netwerk van de cliënt. Door de informatie die je verzamelt
moet een beeld ontstaan dat de cliënt recht doet, waarin hij zichzelf herkent en waarin anderen hem
herkennen. Om de ondersteuning goed te laten aansluiten bij de cliënt, zul je moeten weten hoe zijn
belevingswereld eruitziet.
Het is de kunst een balans te vinden tussen informatie die wel en niet van belang is. Er wordt niet
meer informatie verzameld dan op grond van zijn vragen, wensen en behoeften acceptabel is. Wel is
het persoonsbeeld uitgebreider naarmate de complexiteit van de ondersteuningsbehoeften en
eventuele problematiek toeneemt.
Kenmerkend voor een kwalitatief goed persoonsbeeld zijn de volgende elementen:
- Het beeld is holistisch. Het geschetste totaalbeeld en de in het beeld beschreven details zijn
in overeenstemming met elkaar.
