Ondernemingsrecht samenvatting

Afkortingen

Adh Aandeelhouder
AFM Autoriteit Financiële Markten
AV Algemene vergadering (van aandeelhouders); aandeelhoudersvergadering
Fw Faillissementswet (Kluwer IV.1)
Hrgb Handelsregisterbesluit 2008 (Kluwer III.4)
Hrgw Handelsregisterwet 2007 (Kluwer III.3)
KvK Kamer van Koophandel
OD Onrechtmatige daad
OK Ondernemingskamer
Ovk Overeenkomst
OR Ondernemingsraad
OWM Onderlinge waarborgmaatschappij
RP Rechtspersoon
RvC Raad van commissarissen
Vb Vertegenwoordigingsbevoegdheid
Vsp Vennootschap
Wft Wet op het financieel toezicht (Kluwer II.9)
WOR Wet op de ondernemingsraden (Kluwer II.30)
WvK Wetboek van koophandel (Kluwer III.1)




1

,Week 1 Inleiding; verschillende rechtsvormen van de onderneming;
handelsregister
ONDERNEMINGSVORMEN
De rechtsvormen van het ondernemingsrecht zijn hulpmiddelen om een onderneming in rechte te
kunnen laten functioneren; ze zijn dus in de eerste plaats facilitair.

Drie hoofdthema’s van het ondernemingsrecht:
 Juridische organisatie/inrichting
Hoe steekt de interne structuur van een onderneming in elkaar?
 Vertegenwoordiging
Wie mogen en kunnen voor de onderneming transacties afsluiten?
 Aansprakelijkheid
Hoe zijn de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid (van bv. belangrijke
functionarissen) voor de gang van zaken in de onderneming uitgewerkt?

Ondernemingen zijn gericht op winst, dus het ondernemingsrecht dient zo te zijn ingericht dat
creatieve ondernemers graag gebruik ervan willen maken. Dit vergt dat wetgever en rechters
telkens een evenwicht tussen vrijheid van de ondernemer en regulering van zijn activiteiten tot
stand brengen.

Rechtsvormen uit het Nederlandse ondernemingsrecht: naamloze vennootschap (nv), besloten
vennootschap (bv), coöperatie, maatschap, vennootschap onder firma (vof) en commanditaire
vennootschap (cv).

Besloten vennootschap (art. 2:175 e.v. BW)
 Kapitaalassociatie
Kenmerkend voor een bv is dat deze in een of meer overdraagbare aandelen verdeeld
kapitaal heeft. Men kan slechts participeren in een bv via een aandeel in haar kapitaal.
o De bv wordt daarom gerekend tot de kapitaalassociaties.
o Er dient bij oprichting in ieder geval 1 aandeel te worden uitgegeven.
 Functies van het aandeel
1. Aandelen zijn voor de bv een middel om vermogen aan te trekken.
 Inbrengverplichting van de aandeelhouder houdt in dat hij vermogen aan de bv ter
beschikking moet stellen, in beginsel ter grootte van het nominale bedrag waarvoor
hij aandelen neemt.
2. Het aandeel heeft meestal een zeggenschapsfunctie.
 Art. 2:228: aan het aandeel is doorgaans stemrecht in de aandeelhouders-
vergadering verbonden. In beginsel levert ieder aandeel één stem op, tenzij het in de
statuten van een bv anders wordt geregeld (lid 4).
3. Het aandeel vervult vaak een winstverdelingsfunctie.
 Art. 2:216: in beginsel geeft ieder aandeel recht op een gedeelte van de winst,
welke laatste over de aandelen wordt verdeeld.
N.B. winstuitkering op een aandeel wordt dividend genoemd.
4. Het aandeel is voor een aandeelhouder een vermogensobject, omdat het voor
overdracht vatbaar is.
 Beslotenheid van bv
De bv is besloten: de door haar uitgegeven aandelen staan op naam en overdracht ervan
kan in beginsel niet vrijelijk plaatsvinden.
- Art. 2:195 lid 1: een aandeelhouder dient in beginsel zijn over te dragen aandelen
aan de medeaandeelhouders aan te bieden.
- Art. 2:194: alle aandelenhouders dienen te worden opgenomen in een register dat
het bestuur van de bv moet bijhouden.
- Art. 2:195: aandelenoverdracht kan slechts bij notariële akte plaatsvinden.



2

,  Aansprakelijkheid
Aandeelhouders (en bestuurders) zijn in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk voor
hetgeen in naam van de bv is verricht ex art. 2:175 BW. Zij zijn ook niet gehouden boven
het bedrag dat op zijn aandelen behoort te worden gestort in de verliezen van de bv bij te
dragen.
 Toepasselijke bepalingen
o Speciale bv-bepalingen (art. 2:175-274 BW)
o Algemene bepalingen van Boek 2 BW (art. 2:1-25 BW)
o Art. 2:308-334 BW (juridische fusie)
o Art. 334a-334ii BW (juridische splitsing)
o Art. 2:335-359 BW (geschillenregeling en enquêterecht)
o Art. 2:360-446 BW (jaarrekening en jaarverslag)
o Een aantal bijzondere wetten, bv. WOR en Handelsregisterwet 2007
o Statuten (door oprichters/aandeelhouders van de bv zelf opgestelde regels voor
haar organisatie); deze dienen bij de oprichting te worden vastgesteld (2:177) en
liggen op het kantoor van het handelsregister ter inzage (2:180 lid 1)
o Art. 3:60 e.v. voor de relatie tussen de bv en de gevolmachtigde
 Modernisering van het bv-recht
Op 1 oktober 2012 is het bv-recht grondig herzien teneinde ondernemerschap te
bevorderen door de bv aantrekkelijker te maken. Voorbeelden herziening:
o Afschaffing minimumkapitaal van €18.000
o Verval van de voor alle bv’s verplichte blokkeringsregeling
o Statuten kunnen stemrechtloze en winstrechtloze aandelen invoeren

Naamloze vennootschap (art. 2:64 e.v. BW)
 Verschillen met bv
Er zijn veel minder nv’s, omdat deze rechtsvorm vooral geschikt is voor grote
ondernemingen doordat zij voor het aantrekken van vermogen vaak van de effectenbeurs
Euronext Amsterdam gebruik maken, waarbij de nv een beursnotering nodig heeft.
Overige verschillen met de bv:
- Het minimumkapitaal van een nv bedraagt €45.000 (2:67 lid 2).
- Een nv kent een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal (2:64); voor de bv is
dit kapitaal facultatief + kan er met uitgifte van 1 aandeel worden volstaan.
- Bij een nv hoeven aandelen niet op naam te zijn; het mogen ook aandelen aan
toonder zijn die door hun aard vrij overdraagbaar zijn.
- Doordat houders van toonderaandelen niet in een aandeelhoudersregister worden
opgenomen, kan het zo zijn bij een nv dat zij niet weet wie haar aandeelhouders zijn
(vandaar naamloze vennootschap).
 Overeenkomsten met bv
De nv is ook een kapitaalassociatie. Het aandeel vervult bij een nv dezelfde functies als
bij een bv, zie 2:80 (aantrekken vermogen), 2:105 (winstverdeling) en 2:118 (stemrecht).
 Toepasselijke wetsbepalingen
- Specifieke nv-bepalingen (art. 2:64-164)
- De meeste van de op de bv toepasselijke bepalingen

De maatschap en de vennootschap onder firma
 Overeenkomst tot samenwerking: maatschap (art. 7A:1655-1688)
Maatschap = obligatoire, wederkerige overeenkomst tot samenwerking van 2 of meer
personen. Het sluiten van een maatschapsovereenkomst is in beginsel vormvrij.
- De maatschap is gericht op het behalen van vermogensrechtelijk voordeel; het heeft
dus evenals de nv en de bv een winstverdelingsdoel.
- Men wil bij een maatschap actief samenwerken voor gemeenschappelijke rekening
tot een gemeenschappelijk doel.




3

, - Iedere vennoot is gehouden iets in te brengen, d.w.z. een waarde aan de maatschap
ter beschikking te stellen (bv. een gebouw of arbeid).
 Vennootschap onder firma (art. 7A:1655-1688 en art. 16-34 WvK)
Als een maatschap onder gemeenschappelijke naam (onder een firmanaam; dus als een
eenheid) een onderneming/bedrijf uitoefent, wordt het een vof genoemd.
- De vof kent hoofdelijke verbondenheid van de vennoten voor verbintenissen van de
vof (art. 18 WvK), terwijl in de gewone maatschap de maten voor gelijke delen
aansprakelijk zijn voor verbintenissen van de maatschap (art. 7A:1680 BW)
 Samenwerking/personenassociatie
Over het samenwerkingsvereiste in de maatschap/vof geldt dat de vennoten op voet van
gelijkheid dienen samen te werken.
- Bv. een vennoot mag niet ondergeschikt zijn t.o.v. een andere vennoot want dat zou
op het bestaan van een arbeidsovereenkomst wijzen.
Het vennootschapscontract heeft een bijzonder karakter, want de samenwerking
veronderstelt een duurzame relatie.
- Door deze duurzame relatie is de persoon van de vennoot voor de andere vennoot
van groot belang. Daarom wordt gezegd dat een maatschap/vof intuitu personae (=
omwille van de persoon; hoogstpersoonlijk) wordt aangegaan.
- Om deze reden worden de maatschap/vof personenvennootschappen genoemd.
 Stille en openbare maatschap
In geval van een stille maatschap blijkt naar buiten toe doorgaans niets van gezamenlijke
beroeps- of bedrijfsuitoefening. Bv. zoon die zijn vader in het boerenbedrijf opvolgt, sluit
met hem een maatschapsovereenkomst waarvan naar buiten toe niets blijkt; de zoon
oefent voor de buitenwereld het boerenbedrijf uit, maar de vader stelt wel landerijen ter
beschikking waarvan hij de eigenaar is + zij overleggen intern over het beleid.
Bij een openbare maatschap wordt gezamenlijke uitoefening van een beroep (zoals van
een advocaat) op een voor derden duidelijk kenbare wijze naar buiten, onder een
gemeenschappelijke naam, uitgevoerd. Een gezamenlijke bedrijfsuitoefening onder een
gemeenschappelijke naam vindt plaats in het kader van een vof.
 Beroeps- en bedrijfsuitoefening
Het onderscheid tussen beroeps- en bedrijfsuitoefening is van belang, omdat voor de
gezamenlijke bedrijfsuitoefening onder gemeenschappelijke naam als gevolg van het
wettelijke regime voor de vof strengere aansprakelijkheidsregels gelden.
Deze begrippen zijn niet in de wet vastgelegd, maar in verkeersopvattingen:
- Beroepsuitoefening wijst op persoonlijke dienstverrichting: de persoonlijke kwaliteiten
van de dienstverrichter staan voorop en het welzijn van de cliënt dient te worden
behartigd door de beroepsbeoefenaar. Bv. advocaat, medicus, notaris.
- Bij bedrijfsuitoefening staan persoonlijke dienstverrichting en vertrouwelijkheid
minder voorop (bv. schilder, slager, bakker).
 Toepasselijke bepalingen op maatschap/vof
Omdat de vennootschap een overeenkomst is, zijn de overeenkomstbepalingen uit Boek
6 BW van toepassing op de maatschap en de vof.
Omdat een overeenkomst een meerzijdige rechtshandeling is, kunnen ook bepalingen uit
Boek 3 BW een rol spelen (bv. 3:32-59 BW).
Verder ook: WOR, Handelsregisterwet, vennootschapsovereenkomst.
 Maatschap en vof
De verschillen tussen de maatschap en vof komen vooral in uiting op twee punten:
1. Bij de vof is iedere vennoot in beginsel bevoegd namens de vof te handelen; dit is
een vertegenwoordigingsbevoegdheid ontleend aan de wet (art. 17 lid 1 WvK).
Bij de maatschap mag een vennoot in beginsel slechts namens de andere vennoten
optreden indien deze hem daartoe een volmacht hebben gegeven (zie art. 7A:1679).
Iedere vennoot sluit in beginsel op eigen naam transacties af, maar brengt hiervan de
economische gevolgen bij de maatschap in rekening (art. 7A:1676 sub 1 en 3).




4