Samenvatting E-learning Inleiding ECG elektrocardiografie
De anatomie
Het septum:
o De ventrikels worden van elkaar gescheiden door interventriculaire septum
o De atria worden gescheiden door het interatriale septum
Syncytia
Tussen de ventrikels en atria zitten elektrisch ontoegankelijke bindweefsellaag. Een elektrisch
impuls uit de atria is niet in staat om via direct contact de cellen van de ventrikels te
stimuleren. De 2 gescheiden elektrische systemen heten:
o Atriale syncytium
o Ventriculaire syncytium
Het schakelstation tussen deze 2 systemen is de AV-knoop
De kleppen van het hart
Tricuspidalisklep: zit tussen het re-ventrikel en re-atrium. Als het re-ventrikel zicht vult sluit
de tricuspidalisklep en wordt de pulmonalisklep geopend. De kleppen bewegen door
drukverschillen. Als het hart samentrekt neemt de druk in het ventrikel toe en wordt de
tricuspidalisklep dichtgedrukt. Hierdoor kan er geen bloed vanuit het re-ventrikel
terugstromen naar het re-atrium.
Pulmonalisklep: als het re-ventrikel is gevuld wordt de pulmonalisklep geopend. Via de
pulmonalisklep verlaat het zuurstof arme bloed het re-ventrikel en stroomt het de arteria
pulmonalis in. De pulmonalisklep gaat weer dicht als het re-ventrikel ontspant. Hierdoor kan
bloed vanuit de longen niet terugstromen naar het re-ventrikel.
Mitralisklep: tussen het li-ventrikel en het li-atrium zit de mitralisklep. Als het li-ventrikel is
gevuld sluit de mitralisklep. Dit gebeurt door druktoename in de ventrikel als het hart
samentrekt. Doordat de mitralisklep sluit kan er geen bloed vanuit het li-ventrikel
terugstromen naar het li-atrium.
De aortaklep: als het li-ventrikel is gevuld wordt de aortaklep geopend. De inhoud van li-
ventrikel gaat naar de aorta. De aortaklep gaat weer dicht als het li-ventrikel ontspant.
Hierdoor kan bloed vanuit de aorta niet meer terugstromen.
Papillairspieren en de chordae tendineae
De aanhechting van de papillairspieren zit aan het onderste deel van de binnenkant van de
ventrikels. De papillairspiren zijn verweven met de chordae tendinae. Chordae tendineae zijn
banden die de papillairspieren verbinden met de tricuspidalisklep in het re-ventrikel en de
mitralisklep in het li-ventrikel.
De papillairspieren hebben geen actieve functie bij het openen van de kleppen maar zorgen
voor het gecontroleerd sluiten van de kleppen. De papillairspieren trekken samen tijdens het
contraheren van de ventrikels. In tegenstelling tot wat je zou verwachten helpen de
papillairspieren niet actief bij het sluiten van de kleppen. In plaats daarvan trekken ze de
kleppen naar binnen in de richting van de ventrikels. Hier wordt mee voorkomen dat de
kleppen teveel uitpuilen, de atria in. Als een papillairspier niet goed functioneert of er
chordae tendineae afscheuren kan de klep teveel uitpuilen en hierdoor gaan lekken. Bloed
kan in dit geval vanuit het ventrikel terug het atrium instromen waardoor het hart minder
goed pompt.
,De sinusknoop
De pacemaker (ritmemaker) van het hart is gelegen in het re-atrium vlakbij de opening van
de vena cava superior. De cellen van de sinusknoop zijn in staat om actiepotentialen te
genereren. Een actiepotentiaal die in de sinusknoop wordt gegenereerd zal nabijgelegen
spiercellen van het re-atrium exciteren. Deze cellen exciteren weer aangrenzende cellen.
Cellen van het re-atrium stimuleren vervolgens cellen van het li-atrium. Uiteindelijk zullen
beide atria geëxciteerd zijn.
De atrioventriculaire knoop (AV-knoop) en de bundel van his
Een impuls die in de atria wordt gegenereerd kan de ventrikels bereiken via de AV-knoop.
AV-knoop is het schakelstation tussen de atriale syncytium en het ventriculaire syncytium. De
AV-knoop zit aan de achterwand van het hartseptum, aan de kant van het re-atrium net
achter de tricuspidalisklep. Vanuit de AV-knoop loopt een bundel door de bindweefsellaag
naar het ventriculaire septum de bundel van his.
In de AV-knoop en bundel van His wordt het elektrische signaal vertraagd, zodat de atria de
tijd hebben om samen te trekken voordat de ventrikels elektrisch geactiveerd worden. dit is
belangrijk om een optimale pompwerking van het hart te bewerkstelligen.
De vertraging in de AV-knoop en bundel van his = 0.10 seconden (100 milliseconde).
De vertraging ontstaat door een hogere depolarisatiegrens van de cellen van de AV-knoop
en/of bundel van His (deze cellen zijn minder gevoelig voor depolarisatie).
De bundeltakken: de linker en rechter bundeltak
Bundel van His splitst zich in 2 takken: linker- en rechter bundeltak. De bundeltakken
strekken zich uit vanaf het bovenste deel van het interventriculaire septum en waaieren
vanuit de onderkant van het septum uit naar het li-ventrikel en het re-ventrikel.
De re-bundeltak geleidt actiepotentialen door naar het re-ventrikel en de li-bundeltak naar
het li-ventrikel.
De bundeltakken lopen uit in fijne vezels die het myocard penetreren en de actiepotentialen
doorgeven aan de cellen van het myocard.
Fasciculus posterior en fasciculus anterior
De li-bundeltak splitst zich in een achterste tak (fasciculus posterior = posticus) en een
voorste tak (fasciculus anterior = anticus).
De aftakkingen geleiden actiepotentialen gelijktijdig naar de voor- en achterkant van het li-
ventrikel.
De bundel van his, de bundeltakken en de fijne vezels die van de bundeltakken afsplitsen en
het myocard penetreren = samen het systeem van purkinje.
Fysiologie
De sinusknoop als pacemaker van het hart
- De prikkel van de sinusknoop die naar de AV-knoop, bundel van His en de purkinje- vezels
naar de ventrikels geleid wordt afgeremd door de invloed van de nervus vagus
(parasympatisch zenuwstelsel).
o In rust ligt de frequentie van spontane depolarisatie van de sinusknoop rond 75/min.
Bij inspanning kan dit door de nervi accerantes (zenuwen van sympatisch
zenuwstelsel) oplopen tot 180/min.
, o De sinusknoop, vezels van de AV-knoop, vezels van bundel van His en purkinje vezels
vertonen autonome (zelfstandige, spontane) depolarisatie ( generatie van
acitepotentiaal)
- De intrinsieke (eigen) frequentie van de autonome depolarisatie (vuren) van de vezels in het
geleidingssysteem is gemiddeld:
o Vezels van de sinusknoop: 70-80 depolarisaties/minuut.
o Vezels van de AV-knoop/bundel van His (atrioventriculair ritme): 40-60
depolarisaties/minuut.
o Pukinje-vezels (ventrikelmyocardritme): 15-40 depolarisaties per minuut.
- De vezels van de sinusknoop genereren vaker actiepotentialen dan andere vezels in
geleidingssysteem. De prikkel van sinusknoop bereikt membranen van deze vezels en
depolariseert ze waardoor ze worden ‘gedwongen’ om de prikkel uit de sinusknoop voort te
geleiden en ze niet hun eigen actiepotentialen kunnen genereren. De reden dat dus de
sinusknoop de hartfrequentie bepaalt en als Pacemaker functioneert.
De elektrische lading van de cel
- Elke cel in het lichaam is elektrisch ‘geladen’ = verschil is lading tussen de binnenkant van de
cel en de buitenkant (intra- en extracellulaire ruimte).
- De binnenkant van de cel is in rust als er geen specifieke activatieprocessen plaatsvinden en
de binnenkant negatief geladen zijn t.o.v. de buitenkant.
- De cel is gepolariseerd: er is een negatieve pool (binnenkant) en een positieve pool
(buitenkant).
- Als de cel elektrisch geactiveerd wordt zullen de biochemische mechanismen een situatie
creëren waarbij de binnenkant van de cel positief wordt t.o.v. buitenkant. De ladingverdeling
wordt volledig veranderd. De cel is gedepolariseerd: de polen zijn omgedraaid. Binnenkant =
positieve pool en buitenkant = negatieve pool.
- Het potentiaalverschil (spanning tussen binnen- en buitenkant van de cel) dat tijdens de
depolarisatie ontstaat = actiepotentiaal. Een gedepolariseerde cel kan andere cellen
prikkelen om ook te depolariseren.
Interpretatie
ECG papier
Het ECG papier bevat grote hokjes van 5x5 mm. Deze hokjes zijn afgebakend met dikke
lijnen. Elk groot hokje wordt onderverdeeld in 25 kleine hokjes van elke 1 vierkante mm.
De horizontale as: Dit is de tijd-as. De doorvoersnelheid van het papier bij registratie van een
standaard ECG is 25 mm/seconde. Omgerekend betekent dit dat elk hokje vertegenwoordigt
0.04 seconde = 40 milliseconde (1/25 seconde).
De verticale as: voltage wordt weergegeven. Hierbij vertegenwoordigt 1 mm 0.10 millivolt
(mV).
De anatomie
Het septum:
o De ventrikels worden van elkaar gescheiden door interventriculaire septum
o De atria worden gescheiden door het interatriale septum
Syncytia
Tussen de ventrikels en atria zitten elektrisch ontoegankelijke bindweefsellaag. Een elektrisch
impuls uit de atria is niet in staat om via direct contact de cellen van de ventrikels te
stimuleren. De 2 gescheiden elektrische systemen heten:
o Atriale syncytium
o Ventriculaire syncytium
Het schakelstation tussen deze 2 systemen is de AV-knoop
De kleppen van het hart
Tricuspidalisklep: zit tussen het re-ventrikel en re-atrium. Als het re-ventrikel zicht vult sluit
de tricuspidalisklep en wordt de pulmonalisklep geopend. De kleppen bewegen door
drukverschillen. Als het hart samentrekt neemt de druk in het ventrikel toe en wordt de
tricuspidalisklep dichtgedrukt. Hierdoor kan er geen bloed vanuit het re-ventrikel
terugstromen naar het re-atrium.
Pulmonalisklep: als het re-ventrikel is gevuld wordt de pulmonalisklep geopend. Via de
pulmonalisklep verlaat het zuurstof arme bloed het re-ventrikel en stroomt het de arteria
pulmonalis in. De pulmonalisklep gaat weer dicht als het re-ventrikel ontspant. Hierdoor kan
bloed vanuit de longen niet terugstromen naar het re-ventrikel.
Mitralisklep: tussen het li-ventrikel en het li-atrium zit de mitralisklep. Als het li-ventrikel is
gevuld sluit de mitralisklep. Dit gebeurt door druktoename in de ventrikel als het hart
samentrekt. Doordat de mitralisklep sluit kan er geen bloed vanuit het li-ventrikel
terugstromen naar het li-atrium.
De aortaklep: als het li-ventrikel is gevuld wordt de aortaklep geopend. De inhoud van li-
ventrikel gaat naar de aorta. De aortaklep gaat weer dicht als het li-ventrikel ontspant.
Hierdoor kan bloed vanuit de aorta niet meer terugstromen.
Papillairspieren en de chordae tendineae
De aanhechting van de papillairspieren zit aan het onderste deel van de binnenkant van de
ventrikels. De papillairspiren zijn verweven met de chordae tendinae. Chordae tendineae zijn
banden die de papillairspieren verbinden met de tricuspidalisklep in het re-ventrikel en de
mitralisklep in het li-ventrikel.
De papillairspieren hebben geen actieve functie bij het openen van de kleppen maar zorgen
voor het gecontroleerd sluiten van de kleppen. De papillairspieren trekken samen tijdens het
contraheren van de ventrikels. In tegenstelling tot wat je zou verwachten helpen de
papillairspieren niet actief bij het sluiten van de kleppen. In plaats daarvan trekken ze de
kleppen naar binnen in de richting van de ventrikels. Hier wordt mee voorkomen dat de
kleppen teveel uitpuilen, de atria in. Als een papillairspier niet goed functioneert of er
chordae tendineae afscheuren kan de klep teveel uitpuilen en hierdoor gaan lekken. Bloed
kan in dit geval vanuit het ventrikel terug het atrium instromen waardoor het hart minder
goed pompt.
,De sinusknoop
De pacemaker (ritmemaker) van het hart is gelegen in het re-atrium vlakbij de opening van
de vena cava superior. De cellen van de sinusknoop zijn in staat om actiepotentialen te
genereren. Een actiepotentiaal die in de sinusknoop wordt gegenereerd zal nabijgelegen
spiercellen van het re-atrium exciteren. Deze cellen exciteren weer aangrenzende cellen.
Cellen van het re-atrium stimuleren vervolgens cellen van het li-atrium. Uiteindelijk zullen
beide atria geëxciteerd zijn.
De atrioventriculaire knoop (AV-knoop) en de bundel van his
Een impuls die in de atria wordt gegenereerd kan de ventrikels bereiken via de AV-knoop.
AV-knoop is het schakelstation tussen de atriale syncytium en het ventriculaire syncytium. De
AV-knoop zit aan de achterwand van het hartseptum, aan de kant van het re-atrium net
achter de tricuspidalisklep. Vanuit de AV-knoop loopt een bundel door de bindweefsellaag
naar het ventriculaire septum de bundel van his.
In de AV-knoop en bundel van His wordt het elektrische signaal vertraagd, zodat de atria de
tijd hebben om samen te trekken voordat de ventrikels elektrisch geactiveerd worden. dit is
belangrijk om een optimale pompwerking van het hart te bewerkstelligen.
De vertraging in de AV-knoop en bundel van his = 0.10 seconden (100 milliseconde).
De vertraging ontstaat door een hogere depolarisatiegrens van de cellen van de AV-knoop
en/of bundel van His (deze cellen zijn minder gevoelig voor depolarisatie).
De bundeltakken: de linker en rechter bundeltak
Bundel van His splitst zich in 2 takken: linker- en rechter bundeltak. De bundeltakken
strekken zich uit vanaf het bovenste deel van het interventriculaire septum en waaieren
vanuit de onderkant van het septum uit naar het li-ventrikel en het re-ventrikel.
De re-bundeltak geleidt actiepotentialen door naar het re-ventrikel en de li-bundeltak naar
het li-ventrikel.
De bundeltakken lopen uit in fijne vezels die het myocard penetreren en de actiepotentialen
doorgeven aan de cellen van het myocard.
Fasciculus posterior en fasciculus anterior
De li-bundeltak splitst zich in een achterste tak (fasciculus posterior = posticus) en een
voorste tak (fasciculus anterior = anticus).
De aftakkingen geleiden actiepotentialen gelijktijdig naar de voor- en achterkant van het li-
ventrikel.
De bundel van his, de bundeltakken en de fijne vezels die van de bundeltakken afsplitsen en
het myocard penetreren = samen het systeem van purkinje.
Fysiologie
De sinusknoop als pacemaker van het hart
- De prikkel van de sinusknoop die naar de AV-knoop, bundel van His en de purkinje- vezels
naar de ventrikels geleid wordt afgeremd door de invloed van de nervus vagus
(parasympatisch zenuwstelsel).
o In rust ligt de frequentie van spontane depolarisatie van de sinusknoop rond 75/min.
Bij inspanning kan dit door de nervi accerantes (zenuwen van sympatisch
zenuwstelsel) oplopen tot 180/min.
, o De sinusknoop, vezels van de AV-knoop, vezels van bundel van His en purkinje vezels
vertonen autonome (zelfstandige, spontane) depolarisatie ( generatie van
acitepotentiaal)
- De intrinsieke (eigen) frequentie van de autonome depolarisatie (vuren) van de vezels in het
geleidingssysteem is gemiddeld:
o Vezels van de sinusknoop: 70-80 depolarisaties/minuut.
o Vezels van de AV-knoop/bundel van His (atrioventriculair ritme): 40-60
depolarisaties/minuut.
o Pukinje-vezels (ventrikelmyocardritme): 15-40 depolarisaties per minuut.
- De vezels van de sinusknoop genereren vaker actiepotentialen dan andere vezels in
geleidingssysteem. De prikkel van sinusknoop bereikt membranen van deze vezels en
depolariseert ze waardoor ze worden ‘gedwongen’ om de prikkel uit de sinusknoop voort te
geleiden en ze niet hun eigen actiepotentialen kunnen genereren. De reden dat dus de
sinusknoop de hartfrequentie bepaalt en als Pacemaker functioneert.
De elektrische lading van de cel
- Elke cel in het lichaam is elektrisch ‘geladen’ = verschil is lading tussen de binnenkant van de
cel en de buitenkant (intra- en extracellulaire ruimte).
- De binnenkant van de cel is in rust als er geen specifieke activatieprocessen plaatsvinden en
de binnenkant negatief geladen zijn t.o.v. de buitenkant.
- De cel is gepolariseerd: er is een negatieve pool (binnenkant) en een positieve pool
(buitenkant).
- Als de cel elektrisch geactiveerd wordt zullen de biochemische mechanismen een situatie
creëren waarbij de binnenkant van de cel positief wordt t.o.v. buitenkant. De ladingverdeling
wordt volledig veranderd. De cel is gedepolariseerd: de polen zijn omgedraaid. Binnenkant =
positieve pool en buitenkant = negatieve pool.
- Het potentiaalverschil (spanning tussen binnen- en buitenkant van de cel) dat tijdens de
depolarisatie ontstaat = actiepotentiaal. Een gedepolariseerde cel kan andere cellen
prikkelen om ook te depolariseren.
Interpretatie
ECG papier
Het ECG papier bevat grote hokjes van 5x5 mm. Deze hokjes zijn afgebakend met dikke
lijnen. Elk groot hokje wordt onderverdeeld in 25 kleine hokjes van elke 1 vierkante mm.
De horizontale as: Dit is de tijd-as. De doorvoersnelheid van het papier bij registratie van een
standaard ECG is 25 mm/seconde. Omgerekend betekent dit dat elk hokje vertegenwoordigt
0.04 seconde = 40 milliseconde (1/25 seconde).
De verticale as: voltage wordt weergegeven. Hierbij vertegenwoordigt 1 mm 0.10 millivolt
(mV).
