Aardrijkskunde | Samenvatting H2 wereldbeeld | Buitenland 4 HAVO
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Hoe meet je welvaart?
- BBP/hoofd: inkomsten per persoon
- Samenstelling beroepsbevolking: wie werkt in welke sector?
1. Primaire sector → landbouw
2. Secundaire sector → industrie
3. Tertiaire sector → diensten
Nadelen hiervan:
- BBP/hoofd is een gemiddelde, het zegt niks over de feitelijke verdeling
- BBP/hoofd zegt niks over welvaart
- De dollar is niet overal hetzelfde waard, de verhouding tussen kosten verschilt
- Inkomsten uit de informele sector worden niet meegerekend
Hoe moeten we het dan wel meten?
- Kijk naar welvaart
- Kijk naar analfabetisme (scholing)
- Kijk naar inkomen
- Kijk naar levensverwachting
Sociale ongelijkheid: verschillen tussen mensen
Regionale ongelijkheid: verschillen tussen regio’s
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.2 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Bevolkingsdichtheid: aantal inwoners per km²
Bevolkingsspreiding: waar de mensen verdeeld zijn in een land. Dit is vaak ongelijk verdeeld,
want iedereen wilt op een gunstige plek wonen. De bevolkingsdichtheid is hoog op plekken met
de volgende factoren:
- Natuurlijke mogelijkheden → vruchtbare grond, gematigd klimaat, weinig bergen
- Gunstige ligging → bereikbaar, economisch succes
- Koloniaal verleden → stad bij de kust voor bereikbaarheid, dubbelstad
Migratie
Hoe welvarender een land, hoe meer migratie naar dat land er optreedt.
Waarom migreren?
- Pushfactoren (negatieve redenen om van een land weg te gaan)
- Pullfactoren (positieve redenen om naar een land toe te gaan)
Soorten migranten:
- Arbeidsmigranten → migreren voor werk / ergens anders betere economische kansen
- Volgmigranten → migreren voor familie- of gezinshereniging
- Vluchtelingen → migreren door oorlog / onderdrukking
- Internationale studenten → migreren voor studie / school
, - Ecologische migranten → migreren voor veranderingen in het milieu (bijv. droogte of
overstromingen)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.3 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Cultuurelement: een kenmerk waaraan je een cultuur kunt herkennen, 3 categorieën:
- Dingen die in je hoofd zitten (taal en religie)
- Hoe je met andere omgaat (wetten, opvoeding en familie)
- Zichtbare elementen (kunst, kleding, eten, architectuur)
Cultuurgebieden: gebieden waar ongeveer dezelfde cultuur is.
Cultuurvermenging: het mixen van culturen, je pakt een cultuurelement van een andere
cultuur en die wordt aangepast voor de eigen cultuur. Ook wel diffusie genoemd.
Oorzaken cultuurvermenging nu:
- Massamedia: mensen willen bij de populaire cultuur horen op TikTok, Instagram etc.
- Migratie: je neemt cultuurelementen van je oude land mee naar je nieuwe land
- Toerisme: je neemt cultuurelementen van je vakantieland mee naar je eigen land
Oorzaken cultuurvermenging vroeger:
- Handel: je handelde in cultuurelementen
- Kolonialisme: je bevestigde je cultuur op een land
-
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.4 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Huidig wereldsysteem:
- Centrum (rijke landen, Nederland)
- Semi-periferie (opkomende landen, China)
- Periferie (arme landen, Tsjaad)
Hoe is dat zo gekomen?
- Interne oorzaken:
1. Natuurlijke oorzaken: toegang water, droogte, grondstoffen, ligging
2. Menselijke oorzaken: (corrupte) politiek, ongelijkheid, bevolkingsgroei
- Externe oorzaken:
1. Koloniaal verleden: kolonie gehad→voorsprong, kolonie geweest→achterstand
2. Rol binnen de wereldeconomie
3. Relatie tot rijke landen: arme landen zijn afhankelijk van rijke landen (oneerlijk)
Internationale arbeidsverdeling: verdeling beroepsbevolking, wie maakt wat?
- Centrum maakt hoogwaardige producten
- Semi-periferie en periferie splitsen zich op in 3 groepen:
1. Opkomende landen: maken steeds meer hoogwaardige producten
2. Middengroep: export van industrieproducten, grondstoffen en diensten
3. Achterblijvers: handelen in laagwaardige producten en grondstoffen
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Hoe meet je welvaart?
- BBP/hoofd: inkomsten per persoon
- Samenstelling beroepsbevolking: wie werkt in welke sector?
1. Primaire sector → landbouw
2. Secundaire sector → industrie
3. Tertiaire sector → diensten
Nadelen hiervan:
- BBP/hoofd is een gemiddelde, het zegt niks over de feitelijke verdeling
- BBP/hoofd zegt niks over welvaart
- De dollar is niet overal hetzelfde waard, de verhouding tussen kosten verschilt
- Inkomsten uit de informele sector worden niet meegerekend
Hoe moeten we het dan wel meten?
- Kijk naar welvaart
- Kijk naar analfabetisme (scholing)
- Kijk naar inkomen
- Kijk naar levensverwachting
Sociale ongelijkheid: verschillen tussen mensen
Regionale ongelijkheid: verschillen tussen regio’s
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.2 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Bevolkingsdichtheid: aantal inwoners per km²
Bevolkingsspreiding: waar de mensen verdeeld zijn in een land. Dit is vaak ongelijk verdeeld,
want iedereen wilt op een gunstige plek wonen. De bevolkingsdichtheid is hoog op plekken met
de volgende factoren:
- Natuurlijke mogelijkheden → vruchtbare grond, gematigd klimaat, weinig bergen
- Gunstige ligging → bereikbaar, economisch succes
- Koloniaal verleden → stad bij de kust voor bereikbaarheid, dubbelstad
Migratie
Hoe welvarender een land, hoe meer migratie naar dat land er optreedt.
Waarom migreren?
- Pushfactoren (negatieve redenen om van een land weg te gaan)
- Pullfactoren (positieve redenen om naar een land toe te gaan)
Soorten migranten:
- Arbeidsmigranten → migreren voor werk / ergens anders betere economische kansen
- Volgmigranten → migreren voor familie- of gezinshereniging
- Vluchtelingen → migreren door oorlog / onderdrukking
- Internationale studenten → migreren voor studie / school
, - Ecologische migranten → migreren voor veranderingen in het milieu (bijv. droogte of
overstromingen)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.3 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Cultuurelement: een kenmerk waaraan je een cultuur kunt herkennen, 3 categorieën:
- Dingen die in je hoofd zitten (taal en religie)
- Hoe je met andere omgaat (wetten, opvoeding en familie)
- Zichtbare elementen (kunst, kleding, eten, architectuur)
Cultuurgebieden: gebieden waar ongeveer dezelfde cultuur is.
Cultuurvermenging: het mixen van culturen, je pakt een cultuurelement van een andere
cultuur en die wordt aangepast voor de eigen cultuur. Ook wel diffusie genoemd.
Oorzaken cultuurvermenging nu:
- Massamedia: mensen willen bij de populaire cultuur horen op TikTok, Instagram etc.
- Migratie: je neemt cultuurelementen van je oude land mee naar je nieuwe land
- Toerisme: je neemt cultuurelementen van je vakantieland mee naar je eigen land
Oorzaken cultuurvermenging vroeger:
- Handel: je handelde in cultuurelementen
- Kolonialisme: je bevestigde je cultuur op een land
-
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PARAGRAAF 2.4 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Huidig wereldsysteem:
- Centrum (rijke landen, Nederland)
- Semi-periferie (opkomende landen, China)
- Periferie (arme landen, Tsjaad)
Hoe is dat zo gekomen?
- Interne oorzaken:
1. Natuurlijke oorzaken: toegang water, droogte, grondstoffen, ligging
2. Menselijke oorzaken: (corrupte) politiek, ongelijkheid, bevolkingsgroei
- Externe oorzaken:
1. Koloniaal verleden: kolonie gehad→voorsprong, kolonie geweest→achterstand
2. Rol binnen de wereldeconomie
3. Relatie tot rijke landen: arme landen zijn afhankelijk van rijke landen (oneerlijk)
Internationale arbeidsverdeling: verdeling beroepsbevolking, wie maakt wat?
- Centrum maakt hoogwaardige producten
- Semi-periferie en periferie splitsen zich op in 3 groepen:
1. Opkomende landen: maken steeds meer hoogwaardige producten
2. Middengroep: export van industrieproducten, grondstoffen en diensten
3. Achterblijvers: handelen in laagwaardige producten en grondstoffen
