Het eeuwenlange geweld in
Nederlands-Indië
Wat voor misdrijven tegen de menselijkheid pleegde het Nederlandse bestuur in Nederlands-Indië?
Profielwerkstuk van: Maxim Luisman en Roos Sohier, 5 VWO 11
vak: Geschiedenis
begeleider: de heer Tempelman
ingeleverd: 30 juni 2022
Rudolf Steiner College Rotterdam
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
Voorwoord 4
Verklaring van Auteursschap 4
Inleiding 5
Wat is een misdrijf tegen de menselijkheid? 6
Misdrijf algemeen 6
Misdrijf tegen de menselijkheid 6
Andere misdrijven 6
Het handvest van Neurenberg 7
Hoe dwong de VOC het monopolie op de handel in Nederlands-Indië af en welke rol
speelde J.P. Coen daarin? 9
De start van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie 9
De opkomst van Batavia 10
De verovering van de Banda Eilanden 11
De ondergang van de VOC 14
Hoe maakte de Nederlandse staat de kolonie weer winstgevend na het faillissement
van de VOC? 15
Landrentestelsel 15
Cultuurstelsel 15
Einde cultuurstelsel en Agrarische wet 17
Koelies 18
Welke conflicten ontstonden tussen de Indonesische bevolking en het Nederlandse
bestuur, uitgevoerd door het KNIL, als gevolg van modern imperialisme? 19
KNIL 19
Java-oorlog (1825-1830) 20
Modern imperialisme 20
De Atjeh oorlog 21
Hoe kwam het Indonesisch nationalisme voort uit de ethische politiek en hoe werd dit
bestreden? 24
Ethische politiek 24
De exorbitante rechten en Digoel 25
Hoe probeerde het Nederlandse bestuur de onafhankelijkheid van Indonesië te
voorkomen? 28
De start van de onafhankelijkheid 28
Bersiap-periode 29
Akkoord van Linggadjati 30
Zuid-Celebes-affaire 30
Aangekleed Akkoord van Linggadjati 31
2
, Operatie Product (21 Juli - 5 Augustus 1947) 31
Bloedbad van Rawagede (9 december 1947) 31
Operatie kraai (19 december 1948 – 5 januari 1949) 32
Naamgeving Politionele acties 33
Wat hebben de misdrijven in Nederlands-Indië door het Nederlandse bestuur voor
invloed op de moderne tijd? 34
Repatriëring 34
Excuses 35
Onderzoek 36
Kennis 37
Conclusie 39
Bijlage 2A interview 42
Bijlage 2B interview 43
Bijlage 1A enquête 46
Bijlage 1B enquête 47
Bronvermelding 48
Terugblik van Maxim 52
Terugblik van Roos 55
3
, Voorwoord
In de elfde klas van het VWO krijgen alle leerlingen de opdracht een profielwerkstuk te
schrijven. Het kiezen van een onderwerp is daarbij een van de belangrijkst aspecten. Wij
wisten al vrij snel dat we ons onderzoek over Nederlands-Indië wilden doen. Naar ons idee
is dit een belangrijk stuk van de Nederlandse geschiedenis, waar wij vrij weinig vanaf wisten.
Na het kiezen van een onderwerp, kies je de hoofdvraag. Daarbij specialiseer jij je dus in
een aspect van het overkoepelende onderwerp. Onze specificaties zijn de misdrijven tegen
de menselijkheid. Wij hebben hiervoor gekozen, omdat daar onze interesse lag. Ook vonden
we het belangrijk deze kant van de geschiedenis te belichten. Voorafgaand wisten wij
namelijk vooral veel over de gouden eeuw en de welvaart van Nederland door
Nederlands-Indië. Hoe die welvaart tot stand kwam, wisten wij echter niet. Naar onze
mening zijn beide onderwerpen even belangrijk. Zowel de welvaart als de keerzijde moeten
gekend worden.
We zijn begonnen aan dit onderzoek door de deelvragen onderling te verdelen. Dit hebben
we zo gedaan dat elke deelvraag in elkaar overloopt. We blijven op die manier op de hoogte
van de gebruikte informatie van de ander, omdat het allemaal een goede overloop moet
hebben. Een probleem tijdens het maken van dit profielwerkstuk was vooral het kiezen wat
relevant is en wat niet. We kunnen niet te veel van ons onderwerp afwijken, al is dat soms
wel handig voor de achtergrondinformatie. Daarnaast was het moeilijk om te veel in detail te
treden, omdat we daar nou eenmaal niet genoeg tijd voor hadden. Er moesten dus keuzes
gemaakt worden. Wat doen we wel en wat doen we niet?
Verklaring van Auteursschap
Wij zijn op de hoogte van regelgeving rond plagiaat en de sancties daarop. Wij zijn de
auteurs van originele, zelfgeschreven teksten. Als wij stukken uit uit bronnen hebben
overgenomen hebben wij dit op juiste manier geciteerd of geparafraseerd. Wij hebben alle
bronnen vermeld waaruit wij een stuk tekst of een plaatje hebben gebruikt.
4
Nederlands-Indië
Wat voor misdrijven tegen de menselijkheid pleegde het Nederlandse bestuur in Nederlands-Indië?
Profielwerkstuk van: Maxim Luisman en Roos Sohier, 5 VWO 11
vak: Geschiedenis
begeleider: de heer Tempelman
ingeleverd: 30 juni 2022
Rudolf Steiner College Rotterdam
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
Voorwoord 4
Verklaring van Auteursschap 4
Inleiding 5
Wat is een misdrijf tegen de menselijkheid? 6
Misdrijf algemeen 6
Misdrijf tegen de menselijkheid 6
Andere misdrijven 6
Het handvest van Neurenberg 7
Hoe dwong de VOC het monopolie op de handel in Nederlands-Indië af en welke rol
speelde J.P. Coen daarin? 9
De start van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie 9
De opkomst van Batavia 10
De verovering van de Banda Eilanden 11
De ondergang van de VOC 14
Hoe maakte de Nederlandse staat de kolonie weer winstgevend na het faillissement
van de VOC? 15
Landrentestelsel 15
Cultuurstelsel 15
Einde cultuurstelsel en Agrarische wet 17
Koelies 18
Welke conflicten ontstonden tussen de Indonesische bevolking en het Nederlandse
bestuur, uitgevoerd door het KNIL, als gevolg van modern imperialisme? 19
KNIL 19
Java-oorlog (1825-1830) 20
Modern imperialisme 20
De Atjeh oorlog 21
Hoe kwam het Indonesisch nationalisme voort uit de ethische politiek en hoe werd dit
bestreden? 24
Ethische politiek 24
De exorbitante rechten en Digoel 25
Hoe probeerde het Nederlandse bestuur de onafhankelijkheid van Indonesië te
voorkomen? 28
De start van de onafhankelijkheid 28
Bersiap-periode 29
Akkoord van Linggadjati 30
Zuid-Celebes-affaire 30
Aangekleed Akkoord van Linggadjati 31
2
, Operatie Product (21 Juli - 5 Augustus 1947) 31
Bloedbad van Rawagede (9 december 1947) 31
Operatie kraai (19 december 1948 – 5 januari 1949) 32
Naamgeving Politionele acties 33
Wat hebben de misdrijven in Nederlands-Indië door het Nederlandse bestuur voor
invloed op de moderne tijd? 34
Repatriëring 34
Excuses 35
Onderzoek 36
Kennis 37
Conclusie 39
Bijlage 2A interview 42
Bijlage 2B interview 43
Bijlage 1A enquête 46
Bijlage 1B enquête 47
Bronvermelding 48
Terugblik van Maxim 52
Terugblik van Roos 55
3
, Voorwoord
In de elfde klas van het VWO krijgen alle leerlingen de opdracht een profielwerkstuk te
schrijven. Het kiezen van een onderwerp is daarbij een van de belangrijkst aspecten. Wij
wisten al vrij snel dat we ons onderzoek over Nederlands-Indië wilden doen. Naar ons idee
is dit een belangrijk stuk van de Nederlandse geschiedenis, waar wij vrij weinig vanaf wisten.
Na het kiezen van een onderwerp, kies je de hoofdvraag. Daarbij specialiseer jij je dus in
een aspect van het overkoepelende onderwerp. Onze specificaties zijn de misdrijven tegen
de menselijkheid. Wij hebben hiervoor gekozen, omdat daar onze interesse lag. Ook vonden
we het belangrijk deze kant van de geschiedenis te belichten. Voorafgaand wisten wij
namelijk vooral veel over de gouden eeuw en de welvaart van Nederland door
Nederlands-Indië. Hoe die welvaart tot stand kwam, wisten wij echter niet. Naar onze
mening zijn beide onderwerpen even belangrijk. Zowel de welvaart als de keerzijde moeten
gekend worden.
We zijn begonnen aan dit onderzoek door de deelvragen onderling te verdelen. Dit hebben
we zo gedaan dat elke deelvraag in elkaar overloopt. We blijven op die manier op de hoogte
van de gebruikte informatie van de ander, omdat het allemaal een goede overloop moet
hebben. Een probleem tijdens het maken van dit profielwerkstuk was vooral het kiezen wat
relevant is en wat niet. We kunnen niet te veel van ons onderwerp afwijken, al is dat soms
wel handig voor de achtergrondinformatie. Daarnaast was het moeilijk om te veel in detail te
treden, omdat we daar nou eenmaal niet genoeg tijd voor hadden. Er moesten dus keuzes
gemaakt worden. Wat doen we wel en wat doen we niet?
Verklaring van Auteursschap
Wij zijn op de hoogte van regelgeving rond plagiaat en de sancties daarop. Wij zijn de
auteurs van originele, zelfgeschreven teksten. Als wij stukken uit uit bronnen hebben
overgenomen hebben wij dit op juiste manier geciteerd of geparafraseerd. Wij hebben alle
bronnen vermeld waaruit wij een stuk tekst of een plaatje hebben gebruikt.
4
