KA’S:
- Het begin van Europese overzeese expansie
- Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling
- De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
- De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot
gevolg had
- Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse
staat
- Het streven van vorsten naar absolute macht
- De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel
opzicht van de Nederlandse Republiek
- Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een
wereldeconomie
- De wetenschappelijke revolutie
Geschiedenis samenvatting hoofdstuk 5:
5.1 Renaissance en Humanisme
Middeleeuwen (500-1500):
- Religie had een grote invloed op het leven van mensen omdat mensen bang waren
om iets verkeerd te doen of zelfs een zonde te begaan waardoor ze naar de hel
zouden moeten. (gehersenspoeld door de geestelijkheid/kerkmensen)
- Alles stond in het teken van het hiernamaals, Memento Mori.
Renaissance (1400-1550):
- In Noord-Italië nam de interesse naar wetenschappelijke kennis uit de Klassieke
oudheid toe.
- Dankzij handel -> welvarende & zelfbewuste burgerij opgekomen (huizen, luxe
goederen, kunst)
- Nieuwe belangstelling (wedergeboorte) voor klassieke erfgoed na Middeleeuwen:
alles wat over is gebleven uit de tijd van de Grieken en Romeinen -> Architectuur en
kunst op basis van de klassieke vormentaal.
- 1453 Constantinopel viel in Turkse handen, rijke burgers vluchtten naar Italië en
namen de klassieke idealen en denkbeelden mee.
- Bleef in Byzantijnse Rijk meer waardering bestaan dan in het Westen.
- Interesse in imiteren van Grieks-Romeinse bouw- en kunststijlen.
- Nieuwe gebouwen kregen zuilen en timpanen.
- Beeldhouwwerken leken wel kopieën van klassieke beelden.
- Verschil: beelden lieten meer emotie zien.
- Bekende Italiaanse renaissancekunstenaars: Leonardo da Vinci en Michelangelo.
- ^ Waren Homo Universalis-> architect, beeldend kunstenaar en wetenschapper.
Humanisme (1350-1550):
, - Een intellectuele beweging die de nadruk op de mens en het leven hier en nu legde
ipv op God en religie: Carpe Diem.
- Mens stond centraal.
- Humanistische geleerden benadrukten de individualiteit en het verstand van de
mens.
- Zij bestudeerden kerkelijke zaken: Nederlandse Humanist Erasmus bestudeerde de
Vulgaat en kwam erachter dat er talloze spelfouten in zaten.
- ^ Kerkelijke regels op de Vulgaat gebaseerd. Als de tekst fouten bevatte, klopten
deze regels dan wel?
- Niet alleen geestelijke mensbeeld, maar ook het fysieke mensbeeld.
- Artsen bestudeerden menselijk lichaam.
- Arts Vesalius ontdekte dat Grieks-Romeinse arts Galenus enkele verkeerde
conclusies had getrokken.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
Wereldbeeld rond 1450:
- Handel steeds internationaler in de late Middeleeuwen.
- Handelaren in Venetië, Genua en Florence.
- Kaart Middellandse zeegebied hierdoor betrouwbaar.
- Toscanelli, wetenschapper uit Florence leerde wereldkaarten kennen die werden
gemaakt door Griekse cartografen uit de eerste eeuw (Strabo, Ptolemeus).
- Hij combineerde hun gegevens uit kaarten met nieuwe Europese en Arabische
kennis over zeeroutes en kustlijnen.
- Gebied rondom Middellandse zee correct weergegeven, maar daarbuiten nam
betrouwbaarheid van kaart af.
- Combineren van oude en nieuwe kennis: verbreding van het wereldbeeld van de
Europeanen.
Portugezen gaan voor:
- Arabische en Ottomaanse handelaren leverden specerijen, edelstenen en andere
Aziatische producten aan Noord-Italiaanse handelaren, die deze goederen weer
doorverkochten.
- Zelf handelen in Indië goedkoper, maar onmogelijk?
- Portugese prins Hendrik de zeevaarder regelde ontdekkingsreizen langs de
Noord-Afrikaanse kust-> vinden zeeroute naar Azië. Lukte dat niet?-> Portugezen
konden deel van handel in slaven, goud en ivoor, waarmee Arabieren veel geld mee
verdienden overnemen.
- Ontdekte eilandgroepen diende basis voor verder reizen.
- Plaatsbepaling zee: kompas en astrobilium (herkomstig van Arabieren).
- Vasco da Gama bereikte in 1498 Westkust India.
- Twee handelsroutes waarlangs de kostbare Aziatische producten naar Europa
kwamen: Arabieren en Ottomanen beheersten landroute, Portugezen de zeeroute.
Spanje volgt Portugal:
- Spaanse koning en koningin kon na Reconquista prioriteit verleggen en geld
vrijmaken voor ontdekkingstocht.
- Columbus kende kaart van Toscanelli en meende dat hij Indië kon bereiken door
naar het Westen te varen.
- Het begin van Europese overzeese expansie
- Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling
- De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid
- De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot
gevolg had
- Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse
staat
- Het streven van vorsten naar absolute macht
- De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel
opzicht van de Nederlandse Republiek
- Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een
wereldeconomie
- De wetenschappelijke revolutie
Geschiedenis samenvatting hoofdstuk 5:
5.1 Renaissance en Humanisme
Middeleeuwen (500-1500):
- Religie had een grote invloed op het leven van mensen omdat mensen bang waren
om iets verkeerd te doen of zelfs een zonde te begaan waardoor ze naar de hel
zouden moeten. (gehersenspoeld door de geestelijkheid/kerkmensen)
- Alles stond in het teken van het hiernamaals, Memento Mori.
Renaissance (1400-1550):
- In Noord-Italië nam de interesse naar wetenschappelijke kennis uit de Klassieke
oudheid toe.
- Dankzij handel -> welvarende & zelfbewuste burgerij opgekomen (huizen, luxe
goederen, kunst)
- Nieuwe belangstelling (wedergeboorte) voor klassieke erfgoed na Middeleeuwen:
alles wat over is gebleven uit de tijd van de Grieken en Romeinen -> Architectuur en
kunst op basis van de klassieke vormentaal.
- 1453 Constantinopel viel in Turkse handen, rijke burgers vluchtten naar Italië en
namen de klassieke idealen en denkbeelden mee.
- Bleef in Byzantijnse Rijk meer waardering bestaan dan in het Westen.
- Interesse in imiteren van Grieks-Romeinse bouw- en kunststijlen.
- Nieuwe gebouwen kregen zuilen en timpanen.
- Beeldhouwwerken leken wel kopieën van klassieke beelden.
- Verschil: beelden lieten meer emotie zien.
- Bekende Italiaanse renaissancekunstenaars: Leonardo da Vinci en Michelangelo.
- ^ Waren Homo Universalis-> architect, beeldend kunstenaar en wetenschapper.
Humanisme (1350-1550):
, - Een intellectuele beweging die de nadruk op de mens en het leven hier en nu legde
ipv op God en religie: Carpe Diem.
- Mens stond centraal.
- Humanistische geleerden benadrukten de individualiteit en het verstand van de
mens.
- Zij bestudeerden kerkelijke zaken: Nederlandse Humanist Erasmus bestudeerde de
Vulgaat en kwam erachter dat er talloze spelfouten in zaten.
- ^ Kerkelijke regels op de Vulgaat gebaseerd. Als de tekst fouten bevatte, klopten
deze regels dan wel?
- Niet alleen geestelijke mensbeeld, maar ook het fysieke mensbeeld.
- Artsen bestudeerden menselijk lichaam.
- Arts Vesalius ontdekte dat Grieks-Romeinse arts Galenus enkele verkeerde
conclusies had getrokken.
5.2 Ontdekkers van nieuwe werelden
Wereldbeeld rond 1450:
- Handel steeds internationaler in de late Middeleeuwen.
- Handelaren in Venetië, Genua en Florence.
- Kaart Middellandse zeegebied hierdoor betrouwbaar.
- Toscanelli, wetenschapper uit Florence leerde wereldkaarten kennen die werden
gemaakt door Griekse cartografen uit de eerste eeuw (Strabo, Ptolemeus).
- Hij combineerde hun gegevens uit kaarten met nieuwe Europese en Arabische
kennis over zeeroutes en kustlijnen.
- Gebied rondom Middellandse zee correct weergegeven, maar daarbuiten nam
betrouwbaarheid van kaart af.
- Combineren van oude en nieuwe kennis: verbreding van het wereldbeeld van de
Europeanen.
Portugezen gaan voor:
- Arabische en Ottomaanse handelaren leverden specerijen, edelstenen en andere
Aziatische producten aan Noord-Italiaanse handelaren, die deze goederen weer
doorverkochten.
- Zelf handelen in Indië goedkoper, maar onmogelijk?
- Portugese prins Hendrik de zeevaarder regelde ontdekkingsreizen langs de
Noord-Afrikaanse kust-> vinden zeeroute naar Azië. Lukte dat niet?-> Portugezen
konden deel van handel in slaven, goud en ivoor, waarmee Arabieren veel geld mee
verdienden overnemen.
- Ontdekte eilandgroepen diende basis voor verder reizen.
- Plaatsbepaling zee: kompas en astrobilium (herkomstig van Arabieren).
- Vasco da Gama bereikte in 1498 Westkust India.
- Twee handelsroutes waarlangs de kostbare Aziatische producten naar Europa
kwamen: Arabieren en Ottomanen beheersten landroute, Portugezen de zeeroute.
Spanje volgt Portugal:
- Spaanse koning en koningin kon na Reconquista prioriteit verleggen en geld
vrijmaken voor ontdekkingstocht.
- Columbus kende kaart van Toscanelli en meende dat hij Indië kon bereiken door
naar het Westen te varen.
