basiskennis melkveehouderij
Les 1 Inleiding en historie MPR
Historie 1: de melkveehouderij in 1860-1880
- Geen elektriciteit, dus ook geen melkmachines
- Geen motoren, dus ook geen trekkers
- Geen diergeneesmiddelen anders dan kruiden
- Geen mengvoeders maar granen en bieten
- Mais kwam alleen voor als korrelmais
- Geen kuilgras maar hooi
- Gebieden met de beste graslanden hadden de beste melkkoeien
- Geen melkfabrieken maar huiszuivelaars
- Geen KI
- Geen identificatie en registratie(I&R), minder regels
- Veel veeziekten zoals tuberculose, mond-en-klauwzeer, veepest
- Zelfvoorzienend
- Aanbindstallen
1850-1880 De wereld verandert
Export van rundvee naar Engeland groeit enorm, import heffing opgeheven
Tussen 1840 en 1850 blijven de graanprijzen gelijk, maar de boterprijzen verdubbelen
Vanaf 1860 is er sterk toenemende interesse vanuit de VS en Zuid-Afrika voor Nederlandse koeien
Geregistreerde afstamming en onafhankelijk vastgestelde productiecijfers eis van deze
buitenlandse kopers.
Antwoord van de Nederlandse veehouders op de exporteisen van met name de VS
- Goede dier- en afstammingsregistratie (stamboek)
- Onafhankelijke productieregistratie
Voor de dierregistratie werden er stamboeken opgericht
Voor de fokkerij werden veeverbeteringsorganisaties opgericht
Men ging vroeger met de stier (karakter, beenwerk) rond, nadeel: (erfelijke) ziektes overbrengen,
inteelt
De stamboeken!
1874 Nederlandsch rundvee stamboek
- Uitmuntend vee in alle kleurslagen
1879 Friesch rundvee stamboek
- Fries Hollands ras in zwart en rood
1883 Rundvee stamboek Noord-Holland
- Fries Hollands ras zwartbont
,Doel van stamboeken
- Vastleggen van de afstamming van de individuele dieren
- Ontwikkeling van richtlijnen voor de fokkerij en eisen die gesteld werden aan dieren die in
een stamboek mochten worden opgenomen
- Opstellen van rasbeschrijvingen rond 1906 (stamboek herziening)
-Fries Hollands ras (zwartbont)
-Maas Rijn en IJssel ras (roodbont)
-Groninger Blaarkop (zowel zwart als rood)
Een belangrijk doel was ook om de vele Amerikaanse kopers van goede melktypische koeien ‘een
waarborg’ te kunnen bieden ten aanzien van afstamming en prestatie
Onderscheidt tussen Fries Holland en Holstein
1880-1905 De tegenvallers
- Ontevreden geluiden van de landen die rundvee hadden geïmporteerd
- Prestaties van de dieren vielen tegen (kwetsbaar/gevoelig voor dierziekten)
- 1905 sluit de VS haar grenzen voor Nederlands rundvee vanwege een grote mond-en-
klauwzeer uitbraak in Nederland
- Zuid-Afrika is inmiddels in oorlog met Engeland en stopt ook met importeren
- De opbrengstprijzen voor boter en kaas zakken jaarlijks
De rol van melkfabrieken
- Eerste coöperatieve melkfabrieken ontstaan rond 1886 en groeien snel in aantal
- Door coöperatie was er belang bij
- hoge(re) vetgehalten (boter was de handelswaar!!)
- Melkfabrieken stimuleerden melkproductie- en melkgehaltenonderzoek van individuele
koeien en betaalden daar op uit
- Vanuit de melkfabrieken ontstonden melkproductieregistratieverenigingen en
fokverenigingen die vaak ook eigen stieren gingen houden
Men keek naar liters en vetgehalte voor boter
Vetgehalte meten m.b.v. een dobber hoe verder de dobber erin zakt, hoe minder vet
Eiwitbepaling melk verwarmen stikstof meten m.b.v. kjeldmethode
1905-1940
De eerste wereldoorlog zorgt voor nieuwe verhoudingen (1914-1918)
1929 de grote crisis breekt aan, ook voor veel melkveehouders (beurskrach Wall Street)
Met name Friese fokkers kampen met inteelt en steeds kleinere, gedrongen koeien (eis wordt in
1958 dat de hoogtemaat minimaal 125 cm moet zijn)
Export van koeien valt vrijwel stil, o.a. door veeziekte maar ook door ontevreden klanten: ze willen
minder kwetsbare dieren, meer bevleesdheid en minder aandacht voor vlekjes in de stamboeken
Historie 5: Veeverbeteringsorganisaties
Begin van de 20e eeuw waren overal in het land plaatselijke fokverenigingen en
melkregistratieverenigingen die vaak samenwerkten
, Om duurdere stieren aan te kopen werd vaak samenwerking gezocht, waardoor regionale
veeverbeteringsorganisaties ontstonden
Bekende voorbeelden hiervan:
- K.I Kampen
- K.I. Mid-West
Historie 6: de periode 1979-1984
1979 Het Friesch Rundvee Stamboek fuseert met de melkproductieverenigingen en de friese KI
organisaties tot Friesch Rundvee Syndicaat (FRS)
1984 Nederlands Rundvee Stamboek fuseert eveneens met de melkproductieverenigingen en met
het FRS tot Nederlands Rundvee Syndicaat (NRS)
Hierdoor komt stamboekregistratie, melkproductieregistratie en fokkerij voor het eerst bij elkaar
onder 1 dak
1984 Melkquotem (grens aan melkproductie)
Historie 7: CR-Delta en CRV
1998 fuseren het NRS, Holland Genetics en de provinciale KI verenigingen tot CR-Delta
- Opnieuw een coöperatieve rundveeverbeteringsorganisatie maar nu 1 waarin fokkerij,
melkcontrole en dierregistratie bijeen komen
2002 samenwerkingsverband tussen CR-Delta en de Vlaamse Rundveeteelt Vereniging waarbij de
naam verandert in CRV
Wat is MPR en hoe is het ontstaan?
MPR = melk productie registratie
- In een vaste frequentie van alle individuele koeien op een bedrijf een melkmonster
verzamelen en de dagproductie in kg melk noteren
Doel van MPR
Informatie verzamelen die de basis vormt voor:
- Fokkerij
- Management keuzes
Geschiedenis van de melkcontrole
Ook wel melkproductieregistratie
Vanaf 1896 komen de eerste regionale verenigingen, vaak vanuit de coöperatieve zuivelfabrieken
Friesland neemt massaal deel, in 1905 al 85 % deelname
Overige streken blijven achter, gemiddelde deelname ca 15 %
1943 vindt de oprichting plaats van de CMD (=Centrale Melkcontrole Dienst te Arnhem)
Door WO2 valt de melkcontrole vrijwel stil
Daarna neemt ook de rest van Nederland veel meer deel
Geschiedenis van de melkcontrole 3
In de beginjaren van de melkcontrole lag de aandacht vooral op kg melk en vetgehalte. Hierdoor
steeg het vetgehalte van 3,3 naar 4,5 % terwijl de kg melk verdubbelden.
Les 1 Inleiding en historie MPR
Historie 1: de melkveehouderij in 1860-1880
- Geen elektriciteit, dus ook geen melkmachines
- Geen motoren, dus ook geen trekkers
- Geen diergeneesmiddelen anders dan kruiden
- Geen mengvoeders maar granen en bieten
- Mais kwam alleen voor als korrelmais
- Geen kuilgras maar hooi
- Gebieden met de beste graslanden hadden de beste melkkoeien
- Geen melkfabrieken maar huiszuivelaars
- Geen KI
- Geen identificatie en registratie(I&R), minder regels
- Veel veeziekten zoals tuberculose, mond-en-klauwzeer, veepest
- Zelfvoorzienend
- Aanbindstallen
1850-1880 De wereld verandert
Export van rundvee naar Engeland groeit enorm, import heffing opgeheven
Tussen 1840 en 1850 blijven de graanprijzen gelijk, maar de boterprijzen verdubbelen
Vanaf 1860 is er sterk toenemende interesse vanuit de VS en Zuid-Afrika voor Nederlandse koeien
Geregistreerde afstamming en onafhankelijk vastgestelde productiecijfers eis van deze
buitenlandse kopers.
Antwoord van de Nederlandse veehouders op de exporteisen van met name de VS
- Goede dier- en afstammingsregistratie (stamboek)
- Onafhankelijke productieregistratie
Voor de dierregistratie werden er stamboeken opgericht
Voor de fokkerij werden veeverbeteringsorganisaties opgericht
Men ging vroeger met de stier (karakter, beenwerk) rond, nadeel: (erfelijke) ziektes overbrengen,
inteelt
De stamboeken!
1874 Nederlandsch rundvee stamboek
- Uitmuntend vee in alle kleurslagen
1879 Friesch rundvee stamboek
- Fries Hollands ras in zwart en rood
1883 Rundvee stamboek Noord-Holland
- Fries Hollands ras zwartbont
,Doel van stamboeken
- Vastleggen van de afstamming van de individuele dieren
- Ontwikkeling van richtlijnen voor de fokkerij en eisen die gesteld werden aan dieren die in
een stamboek mochten worden opgenomen
- Opstellen van rasbeschrijvingen rond 1906 (stamboek herziening)
-Fries Hollands ras (zwartbont)
-Maas Rijn en IJssel ras (roodbont)
-Groninger Blaarkop (zowel zwart als rood)
Een belangrijk doel was ook om de vele Amerikaanse kopers van goede melktypische koeien ‘een
waarborg’ te kunnen bieden ten aanzien van afstamming en prestatie
Onderscheidt tussen Fries Holland en Holstein
1880-1905 De tegenvallers
- Ontevreden geluiden van de landen die rundvee hadden geïmporteerd
- Prestaties van de dieren vielen tegen (kwetsbaar/gevoelig voor dierziekten)
- 1905 sluit de VS haar grenzen voor Nederlands rundvee vanwege een grote mond-en-
klauwzeer uitbraak in Nederland
- Zuid-Afrika is inmiddels in oorlog met Engeland en stopt ook met importeren
- De opbrengstprijzen voor boter en kaas zakken jaarlijks
De rol van melkfabrieken
- Eerste coöperatieve melkfabrieken ontstaan rond 1886 en groeien snel in aantal
- Door coöperatie was er belang bij
- hoge(re) vetgehalten (boter was de handelswaar!!)
- Melkfabrieken stimuleerden melkproductie- en melkgehaltenonderzoek van individuele
koeien en betaalden daar op uit
- Vanuit de melkfabrieken ontstonden melkproductieregistratieverenigingen en
fokverenigingen die vaak ook eigen stieren gingen houden
Men keek naar liters en vetgehalte voor boter
Vetgehalte meten m.b.v. een dobber hoe verder de dobber erin zakt, hoe minder vet
Eiwitbepaling melk verwarmen stikstof meten m.b.v. kjeldmethode
1905-1940
De eerste wereldoorlog zorgt voor nieuwe verhoudingen (1914-1918)
1929 de grote crisis breekt aan, ook voor veel melkveehouders (beurskrach Wall Street)
Met name Friese fokkers kampen met inteelt en steeds kleinere, gedrongen koeien (eis wordt in
1958 dat de hoogtemaat minimaal 125 cm moet zijn)
Export van koeien valt vrijwel stil, o.a. door veeziekte maar ook door ontevreden klanten: ze willen
minder kwetsbare dieren, meer bevleesdheid en minder aandacht voor vlekjes in de stamboeken
Historie 5: Veeverbeteringsorganisaties
Begin van de 20e eeuw waren overal in het land plaatselijke fokverenigingen en
melkregistratieverenigingen die vaak samenwerkten
, Om duurdere stieren aan te kopen werd vaak samenwerking gezocht, waardoor regionale
veeverbeteringsorganisaties ontstonden
Bekende voorbeelden hiervan:
- K.I Kampen
- K.I. Mid-West
Historie 6: de periode 1979-1984
1979 Het Friesch Rundvee Stamboek fuseert met de melkproductieverenigingen en de friese KI
organisaties tot Friesch Rundvee Syndicaat (FRS)
1984 Nederlands Rundvee Stamboek fuseert eveneens met de melkproductieverenigingen en met
het FRS tot Nederlands Rundvee Syndicaat (NRS)
Hierdoor komt stamboekregistratie, melkproductieregistratie en fokkerij voor het eerst bij elkaar
onder 1 dak
1984 Melkquotem (grens aan melkproductie)
Historie 7: CR-Delta en CRV
1998 fuseren het NRS, Holland Genetics en de provinciale KI verenigingen tot CR-Delta
- Opnieuw een coöperatieve rundveeverbeteringsorganisatie maar nu 1 waarin fokkerij,
melkcontrole en dierregistratie bijeen komen
2002 samenwerkingsverband tussen CR-Delta en de Vlaamse Rundveeteelt Vereniging waarbij de
naam verandert in CRV
Wat is MPR en hoe is het ontstaan?
MPR = melk productie registratie
- In een vaste frequentie van alle individuele koeien op een bedrijf een melkmonster
verzamelen en de dagproductie in kg melk noteren
Doel van MPR
Informatie verzamelen die de basis vormt voor:
- Fokkerij
- Management keuzes
Geschiedenis van de melkcontrole
Ook wel melkproductieregistratie
Vanaf 1896 komen de eerste regionale verenigingen, vaak vanuit de coöperatieve zuivelfabrieken
Friesland neemt massaal deel, in 1905 al 85 % deelname
Overige streken blijven achter, gemiddelde deelname ca 15 %
1943 vindt de oprichting plaats van de CMD (=Centrale Melkcontrole Dienst te Arnhem)
Door WO2 valt de melkcontrole vrijwel stil
Daarna neemt ook de rest van Nederland veel meer deel
Geschiedenis van de melkcontrole 3
In de beginjaren van de melkcontrole lag de aandacht vooral op kg melk en vetgehalte. Hierdoor
steeg het vetgehalte van 3,3 naar 4,5 % terwijl de kg melk verdubbelden.
