IFPP_Werkcolleges
Werkcollege 1 – 25-11-2022
Vak gaat over snijvlak tussen rechten en psychologie. Centraal in dit werkcollege: afwijkend gedrag.
Programma
Introductie
Afwijkend gedrag en de oorzaken daarvan
Casusbespreking
Afsluiting
Biopsychosociale model
Dient als raamwerk om te kijken wat onder een bepaalde stoornis/ziekte valt, en hoe dit te verklaren
is. Kijkt vooral naar psychologische, biologische en sociale factoren gekeken.
“Volgens het biopsychosociale model is de psychosociale
ontwikkeling en de ontwikkeling van bijvoorbeeld delinquent
gedrag het gevolg van de interactie tussen factoren op
lichamelijk, psychisch en sociaal gebied. Biologische factoren
als aanleg en hormonen kunnen iemands risico op de
ontwikkeling van gedragsproblemen zoals ADHD en
impulsiviteit vergroten. Bij psychologische factoren gaat het
om persoonlijke kenmerken en sociaal-emotionele en
cognitieve processen die interacteren met de biologische
factoren en van invloed zijn op het denken en doen van een
individu. Cognities, emoties en gedrag vinden altijd plaats in
een context en worden hierdoor beïnvloed. Denk hierbij aan
sociale factoren zoals het gezin, de buurt, de school, vrienden
en media (..). Het biopsychosociale model heeft z’n oorsprong
bij Engel (1977) die het biomedische model voor de
behandeling van ziekten uitbreidde met psychologische en
sociale
Bron: Spanjaard et al., 2020 (WODC) factoren.”
Afwijkend gedrag en de oorzaken daarvan – Het experiment van Rosenhan
Rosenhan (1973) ‘On being sane in insane places’
2 experimenten
1
, IFPP_Werkcolleges
Wat wilde Rosenhan onderzoeken?
o Kan je gestoorde mensen van gezonde mensen onderscheiden in een psychiatrische
instelling?
o Kan de trend om gezonde mensen als gestoord te diagnosticeren worden
omgekeerd? zou 1 neppatiënt komen, toen werden er vervolgens 41 mensen als
mogelijk nep-patiënt gediagnosticeerd, terwijl er uiteindelijk geen neppatiënt was
gekomen
De rol van omgevingsfactoren
Kanttekeningen:
Experiment zou fraude zijn
Van Weeghel & Bongers (2012)
Psychische aandoening van invloed op
contact maken
Sociaal-maatschappelijke factoren van invloed op stoornis
Daadwerkelijke discriminatie is niet onderzocht, alleen de perceptie daarvan is onderzocht.
Link van Weeghel en Rosenhan: hoe zien wij mensen met een psychiatrische aandoening,
valt nog steeds wel winst in te behalen.
Conclusies van het werkcollege
Stoornis is geen vastomlijnd begrip
Stoornis is meer dan alleen symptomen
Afwijkend gedrag komt niet altijd vanuit stoornis: context/omgevingsfactoren
Werkcollege 2
Gaat over juridische schuld en schuldbeleving.
Programma
Introductie en terugkoppeling
Schuld in het strafrecht (klimwand)
Schuld in bredere zin (beleving)
Casus Paul
Risk—need-responsivity
Conclusies
Schuld in het strafrecht
Schuld (culpa)
1. Is er sprake van aanmerkelijk
onvoorzichtig handelen?
2. Zo ja, is het verwijtbaar?
o Onbewuste schuld niet
stilgestaan bij de gevolgen
o Bewuste schuld wel
stilgestaan bij de gevolgen, maar te optimistisch geweest
2
Werkcollege 1 – 25-11-2022
Vak gaat over snijvlak tussen rechten en psychologie. Centraal in dit werkcollege: afwijkend gedrag.
Programma
Introductie
Afwijkend gedrag en de oorzaken daarvan
Casusbespreking
Afsluiting
Biopsychosociale model
Dient als raamwerk om te kijken wat onder een bepaalde stoornis/ziekte valt, en hoe dit te verklaren
is. Kijkt vooral naar psychologische, biologische en sociale factoren gekeken.
“Volgens het biopsychosociale model is de psychosociale
ontwikkeling en de ontwikkeling van bijvoorbeeld delinquent
gedrag het gevolg van de interactie tussen factoren op
lichamelijk, psychisch en sociaal gebied. Biologische factoren
als aanleg en hormonen kunnen iemands risico op de
ontwikkeling van gedragsproblemen zoals ADHD en
impulsiviteit vergroten. Bij psychologische factoren gaat het
om persoonlijke kenmerken en sociaal-emotionele en
cognitieve processen die interacteren met de biologische
factoren en van invloed zijn op het denken en doen van een
individu. Cognities, emoties en gedrag vinden altijd plaats in
een context en worden hierdoor beïnvloed. Denk hierbij aan
sociale factoren zoals het gezin, de buurt, de school, vrienden
en media (..). Het biopsychosociale model heeft z’n oorsprong
bij Engel (1977) die het biomedische model voor de
behandeling van ziekten uitbreidde met psychologische en
sociale
Bron: Spanjaard et al., 2020 (WODC) factoren.”
Afwijkend gedrag en de oorzaken daarvan – Het experiment van Rosenhan
Rosenhan (1973) ‘On being sane in insane places’
2 experimenten
1
, IFPP_Werkcolleges
Wat wilde Rosenhan onderzoeken?
o Kan je gestoorde mensen van gezonde mensen onderscheiden in een psychiatrische
instelling?
o Kan de trend om gezonde mensen als gestoord te diagnosticeren worden
omgekeerd? zou 1 neppatiënt komen, toen werden er vervolgens 41 mensen als
mogelijk nep-patiënt gediagnosticeerd, terwijl er uiteindelijk geen neppatiënt was
gekomen
De rol van omgevingsfactoren
Kanttekeningen:
Experiment zou fraude zijn
Van Weeghel & Bongers (2012)
Psychische aandoening van invloed op
contact maken
Sociaal-maatschappelijke factoren van invloed op stoornis
Daadwerkelijke discriminatie is niet onderzocht, alleen de perceptie daarvan is onderzocht.
Link van Weeghel en Rosenhan: hoe zien wij mensen met een psychiatrische aandoening,
valt nog steeds wel winst in te behalen.
Conclusies van het werkcollege
Stoornis is geen vastomlijnd begrip
Stoornis is meer dan alleen symptomen
Afwijkend gedrag komt niet altijd vanuit stoornis: context/omgevingsfactoren
Werkcollege 2
Gaat over juridische schuld en schuldbeleving.
Programma
Introductie en terugkoppeling
Schuld in het strafrecht (klimwand)
Schuld in bredere zin (beleving)
Casus Paul
Risk—need-responsivity
Conclusies
Schuld in het strafrecht
Schuld (culpa)
1. Is er sprake van aanmerkelijk
onvoorzichtig handelen?
2. Zo ja, is het verwijtbaar?
o Onbewuste schuld niet
stilgestaan bij de gevolgen
o Bewuste schuld wel
stilgestaan bij de gevolgen, maar te optimistisch geweest
2
