Hoofdstuk 16 Recht en geestelijke stoornis of verstandelijke
handicap
16.1 Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
Wet BOPZ uit 1994 en de vrijheidsbeperkende maatregelen die op grond
van de wet genomen kunnen worden.
Voor de Wet BOPZ: de Krankzinnigenwet
In essentie gaat het in de wet om diep ingrijpende maatregelen als
vrijheidsbeneming en de toepassing van dwang. Voordat de wet BOPZ
bestond, gold de Krankzinnigenwet uit 1884: Opneming in een
psychiatrisch ziekenhuis gebeurde in die tijd alleen door middel van een
rechterlijke maatregel. kende alleen onvrijwillige, op bewaring gerichte,
opnamen. Inspecteurs van overheidswege werden hierdoor belast met het
toezicht op krankzinnigen.
Wet BOPZ heeft de externe rechtsbescherming uitgebouwd, ook de interne
rechtspositie van de patiënt (positie na opname in het ziekenhuis) werd
versterkt.
Wet BOPZ t.o.v. Krankzinnigenwet: personen met een verstandelijke
handicap en psychogeriatrische patiënten hebben bij opneming met de
wet te maken. Een onvrijwillig verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis mag
alleen plaatsvinden in een instelling die daartoe door de minister VWS is
aangemerkt.
Bijzondere opnemingen:
Voorlopige machtiging
voorwaardelijke machtiging
de machtiging tot voortgezet verblijf
inbewaringstelling
rechterlijke machtiging op eigen verzoek
een indicatiecommissie
Interne rechtspositie:
Wet BOPZ regelt de interne rechtspositie van de gedwongen opgenomen
patiënt, het geheel van rechten en plichten na opname in het
psychiatrisch ziekenhuis. De wet geeft bv. regels voor het opstellen en
toepassen van het behandelingsplan, de behandeling tegen de wil van de
patiënt en de rechten als het recht op vrije briefwisseling, vrij
telefoonverkeer en het ontvangen van bezoek. Volgende aspecten van
deze interne rechtspositie:
behandelingsplan
staat centraal in de interne rechtspositie. Word spoedig na opname
opgesteld door degene die voor de behandeling verantwoordelijk is.
Plan dient te worden opgesteld in overleg met patiënt, degene die
, de patiënt voordien behandelde (psychiater) en de huisarts van de
patiënt.
Doel: de stoornis zodanig te verminderen dat het gevaar, dat
aanleiding was voor de gedwongen opname, wordt weggenomen.
Uitganspunt: de behandeling kan slechts plaatsvinden op basis van
een behandelplan waarmee de patiënt zelf heeft ingestemd. Als de
patiënt hier zelf niet toe in staat is, vindt overleg plaats met
echtgenoot, wettelijk vertegenwoordiger of naasten. De
dwangbehandeling kan worden toegepast.
middelen en maatregelen
De patiënt dient in overeenstemming te worden bereikt over het
behandelingsplan. In de tijd voor het behandelingsplan kan de
noodzaak zihc voordoen dat moet worden ingegrepen. Als er
bijvoorbeeld een gevaar voor de patiënt of voor anderen ontstaat, of
als er meer dan normale kans bestaat dat deze situatie zich op korte
termijn gaat voor doen. De middelen en maatregelen worden
toegepast tot he tbehandelingsplan er is.
Wet BOPZ kent de volgende middelen en maatregelen:
- afzondering
- separatie verboden in verpleeghuizen.
- fixatie
- medicatie
- toediening van vocht en voeding.
Mogen niet langer dan gedurende 7 dagen worden toegepast.
beperking rechten van de patiënt
Fundamentele rechten van de patiënt zijn: het vrij ontvangen en
verzenden van post, het ontvangen van bezoek, het zich vrij
bewegen in en rond het ziekenhuis en het recht op telefoonverkeer.
Gronden die leiden tot beperkingen zijn:
o vrees voor ernstige nadelige gevolgen van de uitoefening
van zijn rechten voor de gezondheidstoestand van de
patiënt.
o Ter voorkoming van verstoring van de orde in het
ziekenhuis, zoals in de huisregels beschreven.
o ter voorkoming van strafbare feiten.
verlof
Patiënten die op grond van een rechterlijke uitspraak zijn
opgenomen, kan verlof worden verleend de instelling te verlaten.
Alleen mag dit als de patiënt buiten de inrichting geen schade aan
brengt.
- kortdurend verlof: weekend- en avondverlof korter dan 60 uur is
niet gelimiteerd.
- Verlof voor meer dan 60 uur mag ten hoogste tweemaal per jaar
voor ten hoogste twee weken worden gegeven.
ontslag