Getuigenverklaringen Zijn Geen Betrouwbare Bron in een Rechtszaak
Cognitie en Gedrag (201500054)
996 woorden
22 december 2022
Getuigenverklaringen Zijn Geen Betrouwbare Bron in een Rechtszaak
1
, Rechters gebruiken verklaringen van ooggetuigen als een belangrijke bron bij het veroordelen
van een verdachte (Lacy & Stark, 2013). Hierbij wordt er sterk vertrouwd op de
betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van het geheugen (Goldstein & van Hooff, 2019; Lacy
& Stark, 2013). Het geheugen is echter een complex systeem met processen waarbinnen
fouten kunnen optreden, wat een vertekend beeld van de werkelijkheid kan geven (Goldstein
& van Hooff, 2019). Rechters zijn zich niet bewust van dergelijke mogelijke fouten (Lacy &
Stark, 2013). Deze onwetendheid heeft consequenties in de rechtbank: tijdens een herziening
van rechtszaken in de Verenigde Staten in 2012, werden middels DNA-onderzoek 258
mensen gevonden die onschuldig vast bleken te zitten (Innocence Project, 2022). Gemiddeld
hadden zij een gevangenisstraf van 13 jaar uitgezeten, nadat ze veroordeeld waren op basis
van onder andere verklaringen van ooggetuigen. Naast de impact op de onschuldigen en hun
dierbaren, is er veel tijd verspild die besteed had kunnen worden aan de rechtszaak van de
werkelijke daders (Innocence Project, 2022). Hieruit volgt dan ook de stelling:
getuigenverklaringen zijn geen betrouwbare bron voor in de rechtbank.
De toelating van een getuigenverklaring berust op de aannames dat de ooggetuige
duidelijk heeft kunnen zien wat er gebeurde en dat de ooggetuige in staat was om diens
observaties te onthouden en deze later te converteren in een nauwkeurige beschrijving van
wat er gebeurde en een nauwkeurige identificatie van de dader(s) (Goldstein et al., 2021).
Echter, hetgeen dat wordt waargenomen tijdens een misdrijf is afhankelijk van waar de
aandacht op gericht is (Wells & Olson, 2003). De mens heeft van nature een attentional bias
voor emotioneel relevante stimuli, wat duidt op de neiging om de aandacht te schenken aan
stimuli die in staat zijn om een sterke emotionele reactie op te wekken, zoals stimuli die
gevaar impliceren (Brosch et al., 2011). Stimuli die de aandacht trekken, komen in het
kortetermijngeheugen terecht en worden uiteindelijk overgezet naar het
langetermijngeheugen, een proces dat encoding heet. (Goldstein et al., 2021). De attentional
2
Cognitie en Gedrag (201500054)
996 woorden
22 december 2022
Getuigenverklaringen Zijn Geen Betrouwbare Bron in een Rechtszaak
1
, Rechters gebruiken verklaringen van ooggetuigen als een belangrijke bron bij het veroordelen
van een verdachte (Lacy & Stark, 2013). Hierbij wordt er sterk vertrouwd op de
betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van het geheugen (Goldstein & van Hooff, 2019; Lacy
& Stark, 2013). Het geheugen is echter een complex systeem met processen waarbinnen
fouten kunnen optreden, wat een vertekend beeld van de werkelijkheid kan geven (Goldstein
& van Hooff, 2019). Rechters zijn zich niet bewust van dergelijke mogelijke fouten (Lacy &
Stark, 2013). Deze onwetendheid heeft consequenties in de rechtbank: tijdens een herziening
van rechtszaken in de Verenigde Staten in 2012, werden middels DNA-onderzoek 258
mensen gevonden die onschuldig vast bleken te zitten (Innocence Project, 2022). Gemiddeld
hadden zij een gevangenisstraf van 13 jaar uitgezeten, nadat ze veroordeeld waren op basis
van onder andere verklaringen van ooggetuigen. Naast de impact op de onschuldigen en hun
dierbaren, is er veel tijd verspild die besteed had kunnen worden aan de rechtszaak van de
werkelijke daders (Innocence Project, 2022). Hieruit volgt dan ook de stelling:
getuigenverklaringen zijn geen betrouwbare bron voor in de rechtbank.
De toelating van een getuigenverklaring berust op de aannames dat de ooggetuige
duidelijk heeft kunnen zien wat er gebeurde en dat de ooggetuige in staat was om diens
observaties te onthouden en deze later te converteren in een nauwkeurige beschrijving van
wat er gebeurde en een nauwkeurige identificatie van de dader(s) (Goldstein et al., 2021).
Echter, hetgeen dat wordt waargenomen tijdens een misdrijf is afhankelijk van waar de
aandacht op gericht is (Wells & Olson, 2003). De mens heeft van nature een attentional bias
voor emotioneel relevante stimuli, wat duidt op de neiging om de aandacht te schenken aan
stimuli die in staat zijn om een sterke emotionele reactie op te wekken, zoals stimuli die
gevaar impliceren (Brosch et al., 2011). Stimuli die de aandacht trekken, komen in het
kortetermijngeheugen terecht en worden uiteindelijk overgezet naar het
langetermijngeheugen, een proces dat encoding heet. (Goldstein et al., 2021). De attentional
2
