Hoofdstuk 6
Tijd van regenten en vorsten
Paragraaf 1, Over zeeën en Oceanen
- De bijbehorende plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht
van de Nederlandse republiek
- Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van de wereldeconomie
In de 15e eeuw verslechtede in de kustgewesten de situatie in de landbouw, het grondwater stond er
zo hoog dat de grond niet langer geschikt was voor het verbouwen van graan. Wel konden op de
landbouwgronden koeien grazen dus stapten boeren over van graanteelt naar rundveehouderij (luxe
voedingsmiddelen zoals boter, kaas en slachtvee). Tegelijkertijd vond in noord-Duitse gebieden en
ten oosten daarvan in de Baltische landen juist een toename van graanproductie plaats:
- Graanhandelaren kochten graan in dit Oostzeegebied en verkochten dat in de kustgewesten
van de Nederlanden
- De zuivelproducten uit Nederland werden aangevuld met gezoete vis in het Oostzeegebied
verkocht.
Deze zeer winstgevende handel met het Oostzeegebied noemen we moedernegotie.
Een zeer groot deel van deze handel verliep via Amsterdam, deze stad groeide nog meer nadat de
Spanjaarden Antwerpen veroverde. De opstandige gewesten sloten als tegenmaatregel de Schelde,
de rivier die naar Antwerpen leidde af waarop Antwerpse handelaren de stad verlieten en
vestigden in het noorden. Amsterdam profiteerde hiervan, en groeide uit tot de belangrijkste
stapelmarkt van Europa.
Veel kooplieden investeerden hun winsten uit de moedernegotie in handelscompagnieën, die
handelsreizen organiseerde naar bijvoorbeeld het middelandszeegebied.
- Portugezen handel in specerijen, zijde producten en andere Aziatische producten, zij
hadden immers de zeeroute naar Azië ontdekt.
Enkele Amsterdamse kooplieden richtten een handelscompagnie op om 4 schepen naar Azië te
sturen onder leiding van Cornelis de Houtman. Hij had bewezen dat ook Hollanders naar Azië konden
varen, de buit aan specerijen was wel minimaal.
Doordat steeds meer handelscompagnieën schepen naar Azië gestuurd werden stegen de
inkoopprijzen van de specerijen, er was immers steeds meer vraag naar. Tegelijk daalden de
verkoopprijzen in Amsterdam doordat de hoeveelheid specerijen die daar verkocht werd
toenam. Om deze onderlinge concurrentie stop te zetten werden door de Staten-Generaal
alle handelscompagnieën samengevoegd tot de VOC
De VOC kreeg van de Staten-Generaal die over buitenlandse politiek ging, het handelsmonopolie op
Azië. De VOC mocht handelsovereenkomsten sluiten met inlandse vorsten, soldaten en
bestuursambtenaren in dienst nemen, aan vreemde kusten forten bouwen en oorlog voeren. Ook
kregen de VOC-kapiteins kaperbrieven.
- De Britten vormden de East Indian Compagnie
De compagnieën beconcurreerden elkaar fel.
- Voor de handel met West-Afrika en Amerika organiseerde de republiek in 1612 de WIC, deze
bouwden forten en handelsnederzettingen en stichtte koloniën. Namen een deel van de
Spaanse slavenhandel over en was actief in de kaapvaart (zilvervloot piet hein).
Doordat de handel verschillende delen van de wereld met elkaar verbindt spreken we van
een wereldeconomie.
Tijd van regenten en vorsten
Paragraaf 1, Over zeeën en Oceanen
- De bijbehorende plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht
van de Nederlandse republiek
- Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van de wereldeconomie
In de 15e eeuw verslechtede in de kustgewesten de situatie in de landbouw, het grondwater stond er
zo hoog dat de grond niet langer geschikt was voor het verbouwen van graan. Wel konden op de
landbouwgronden koeien grazen dus stapten boeren over van graanteelt naar rundveehouderij (luxe
voedingsmiddelen zoals boter, kaas en slachtvee). Tegelijkertijd vond in noord-Duitse gebieden en
ten oosten daarvan in de Baltische landen juist een toename van graanproductie plaats:
- Graanhandelaren kochten graan in dit Oostzeegebied en verkochten dat in de kustgewesten
van de Nederlanden
- De zuivelproducten uit Nederland werden aangevuld met gezoete vis in het Oostzeegebied
verkocht.
Deze zeer winstgevende handel met het Oostzeegebied noemen we moedernegotie.
Een zeer groot deel van deze handel verliep via Amsterdam, deze stad groeide nog meer nadat de
Spanjaarden Antwerpen veroverde. De opstandige gewesten sloten als tegenmaatregel de Schelde,
de rivier die naar Antwerpen leidde af waarop Antwerpse handelaren de stad verlieten en
vestigden in het noorden. Amsterdam profiteerde hiervan, en groeide uit tot de belangrijkste
stapelmarkt van Europa.
Veel kooplieden investeerden hun winsten uit de moedernegotie in handelscompagnieën, die
handelsreizen organiseerde naar bijvoorbeeld het middelandszeegebied.
- Portugezen handel in specerijen, zijde producten en andere Aziatische producten, zij
hadden immers de zeeroute naar Azië ontdekt.
Enkele Amsterdamse kooplieden richtten een handelscompagnie op om 4 schepen naar Azië te
sturen onder leiding van Cornelis de Houtman. Hij had bewezen dat ook Hollanders naar Azië konden
varen, de buit aan specerijen was wel minimaal.
Doordat steeds meer handelscompagnieën schepen naar Azië gestuurd werden stegen de
inkoopprijzen van de specerijen, er was immers steeds meer vraag naar. Tegelijk daalden de
verkoopprijzen in Amsterdam doordat de hoeveelheid specerijen die daar verkocht werd
toenam. Om deze onderlinge concurrentie stop te zetten werden door de Staten-Generaal
alle handelscompagnieën samengevoegd tot de VOC
De VOC kreeg van de Staten-Generaal die over buitenlandse politiek ging, het handelsmonopolie op
Azië. De VOC mocht handelsovereenkomsten sluiten met inlandse vorsten, soldaten en
bestuursambtenaren in dienst nemen, aan vreemde kusten forten bouwen en oorlog voeren. Ook
kregen de VOC-kapiteins kaperbrieven.
- De Britten vormden de East Indian Compagnie
De compagnieën beconcurreerden elkaar fel.
- Voor de handel met West-Afrika en Amerika organiseerde de republiek in 1612 de WIC, deze
bouwden forten en handelsnederzettingen en stichtte koloniën. Namen een deel van de
Spaanse slavenhandel over en was actief in de kaapvaart (zilvervloot piet hein).
Doordat de handel verschillende delen van de wereld met elkaar verbindt spreken we van
een wereldeconomie.
