Maatschappijleer Hoofdstuk 1 .
Par. 1: Wat als de mensen er samen niet uitkomen?
Kenmerken Maatschappelijk probleem:
- Hangt samen met of is een gevolg van een maatschappelijke
verandering
- Het gaat meerdere mensen met verschillende belangen aan
- Er zijn verschillende meningen over hoe het probleem moet worden
opgelost
- Het vraagt om een gemeenschappelijke oplossing
→ Het is moeilijk op te lossen want:
- Actoren hebben verschillende belangen
- Er is sprake van een collectief - actieprobleem
- Actoren hebben verschillende normen en waarden
Een collectief-actieprobleem is een probleem waarbij iedereen er meer
belang bij zou hebben om iets niet te doen maar het toch doen omdat het
makkelijker is om het wel te doen. Denk aan klimaat, iedereen wil een
schonere lucht maar niet iedereen wil daardoor niet meer vliegen want
vliegen is gewoon makkelijker.
Individuen willen zich te weinig inzetten voor het algemene belang
→ dit kan 2 oorzaken hebben:
- Mensen willen wel bijdragen maar hebben weinig onderling
vertrouwen in dat iedereen zal bijdragen aan het algemeen belang
- De kosten van maatschappelijke problemen wordt vaak gedeeld door
heel de samenleving, waardoor mensen te weinig beloning ervaren als
ze hun gedrag aanpassen.
Verschil belang en waarden
belang waarde
Gericht op een persoon of eigen Gericht op andere of alle mensen
groep
Heeft voordeel voor jezelf een ideaal beeld hoe het zou moeten
Gericht op korte termijn Gericht op lange termijn
Populair zijn is een belang Vrijheid is een waarde
, Zodra actoren vinden dat de politiek een probleem moet oplossen omdat ze
er zelf niet uitkomen spreken we van een politiek probleem. We spreken van
politiek als de overheid betrokken is bij een situatie. De overheid is het
hoogst bevoegde gezag binnen een bepaald grondgebied.
Het oplossen van Maatschappelijke problemen
● De overheid beschikt over macht → dit kunnen ze inzetten om
mensen goed gedrag te laten vertonen. Bvb door gas rekeningen
duurder te maken gaan mensen minder gas gebruiken
● De overheid belastingmonopolie en geweldsmonopolie → Hierdoor
kunnen ze zorgen voor collectieve goederen. Dat zijn goederen of
diensten waar iedereen gebruik van kan maken omdat er niet
gemakkelijk door een normaal bedrijf aan te komen is. Kijk bvb naar
straatverlichting en bescherming van de politie.
De overheid staat ook vaak voor lastige dilemma’s. Een dilemma is een lastige
keuze tussen 2 of meer alternatieven waarbij overal een nadeel aan zit. Het
zijn vaak botsende belangen.
AWB Schema
Je moet uit een stukje tekst het maatschappelijke probleem herkennen en er
een AWB schema van kunnen maken.
A: Actor A
W: Waarde W
B: Belang B
Politiek besluit
- Systeemmodel van politieke besluitvorming
Par. 1: Wat als de mensen er samen niet uitkomen?
Kenmerken Maatschappelijk probleem:
- Hangt samen met of is een gevolg van een maatschappelijke
verandering
- Het gaat meerdere mensen met verschillende belangen aan
- Er zijn verschillende meningen over hoe het probleem moet worden
opgelost
- Het vraagt om een gemeenschappelijke oplossing
→ Het is moeilijk op te lossen want:
- Actoren hebben verschillende belangen
- Er is sprake van een collectief - actieprobleem
- Actoren hebben verschillende normen en waarden
Een collectief-actieprobleem is een probleem waarbij iedereen er meer
belang bij zou hebben om iets niet te doen maar het toch doen omdat het
makkelijker is om het wel te doen. Denk aan klimaat, iedereen wil een
schonere lucht maar niet iedereen wil daardoor niet meer vliegen want
vliegen is gewoon makkelijker.
Individuen willen zich te weinig inzetten voor het algemene belang
→ dit kan 2 oorzaken hebben:
- Mensen willen wel bijdragen maar hebben weinig onderling
vertrouwen in dat iedereen zal bijdragen aan het algemeen belang
- De kosten van maatschappelijke problemen wordt vaak gedeeld door
heel de samenleving, waardoor mensen te weinig beloning ervaren als
ze hun gedrag aanpassen.
Verschil belang en waarden
belang waarde
Gericht op een persoon of eigen Gericht op andere of alle mensen
groep
Heeft voordeel voor jezelf een ideaal beeld hoe het zou moeten
Gericht op korte termijn Gericht op lange termijn
Populair zijn is een belang Vrijheid is een waarde
, Zodra actoren vinden dat de politiek een probleem moet oplossen omdat ze
er zelf niet uitkomen spreken we van een politiek probleem. We spreken van
politiek als de overheid betrokken is bij een situatie. De overheid is het
hoogst bevoegde gezag binnen een bepaald grondgebied.
Het oplossen van Maatschappelijke problemen
● De overheid beschikt over macht → dit kunnen ze inzetten om
mensen goed gedrag te laten vertonen. Bvb door gas rekeningen
duurder te maken gaan mensen minder gas gebruiken
● De overheid belastingmonopolie en geweldsmonopolie → Hierdoor
kunnen ze zorgen voor collectieve goederen. Dat zijn goederen of
diensten waar iedereen gebruik van kan maken omdat er niet
gemakkelijk door een normaal bedrijf aan te komen is. Kijk bvb naar
straatverlichting en bescherming van de politie.
De overheid staat ook vaak voor lastige dilemma’s. Een dilemma is een lastige
keuze tussen 2 of meer alternatieven waarbij overal een nadeel aan zit. Het
zijn vaak botsende belangen.
AWB Schema
Je moet uit een stukje tekst het maatschappelijke probleem herkennen en er
een AWB schema van kunnen maken.
A: Actor A
W: Waarde W
B: Belang B
Politiek besluit
- Systeemmodel van politieke besluitvorming
