Minor geriatrie en gerontologie - Boek
geriatrie en gerontologie +
hoorcolleges
,Boek Gerontologie en geriatrie
Hoofdstuk 1 t/m/ 3
Begrippen
Klinimetrie: meten hoe het klinisch met iemand gaat
Vergrijzing: het aantal ouderen neemt toe
Dubbele vergrijzing: Het aantal ouderen neemt toe maar ook de leeftijd neemt toe
Gevolgen vergrijzing:
1: De werkdruk onder het zorgpersoneel gaat omhoog
2: Niet genoeg verpleeg- of ziekenhuisbedden
3: De zorgkosten stijgen omdat het aantal mensen in de zorg ook stijgt
Vernieuwing is dus nodig om deze gevolgen te voorkomen, een paar van deze
vernieuwingen zijn al ingezet:
1: Mensen liggen korter in het ziekenhuis
2: Mensen wonen langer thuis
3: Technologie
,Mensen worden steeds ouder, maar waarom is dit?
Celgroei neemt af → cel versterf neemt toe
Op basis hiervan worden onderstaande theorieën gebaseerd.
Hiervoor zijn verschillende biologische verouderingsmechanismen die hier een rol in spelen:
Zuurstofradicalen Energie wordt opgewekt door een verbrandingsreactie. O2 Voorbeeld:
reageert met C (koolstof) waardoor er CO2 ontstaat. Dit gaat Roken zorgt voor meer
soms mis waardoor er zuurstofradicalen ontstaan. Deze zuurstofradicalen, dat is
radicalen willen met alles reageren. Wanneer ze dit doen waarom roken zorgt
wordt dit molecuul of deze cel stuk gemaakt. voor veroudering.
eiwitstapeling Eiwitten kunnen door bijvoorbeeld oxidatieve stress kapot Voorbeeld:
gaan en samenklonteren. Ze verspreiden zich dan over het De geelbruine huid bij
hele lichaam en verstoren het transport van een cel veroudering wordt
waardoor de cel kapot gaat. veroorzaakt door
eiwitstapeling.
versuikering van Wanneer suikers met zuurstof radicalen reageren ontstaat er Voorbeeld:
eiwitten een soort lijm. Eiwitten gaan door deze lijm aan elkaar Verklontering van
plakken en zo ontstaat er samenklontering eiwitten zorgt ervoor dat
het kraakbeen hard
wordt en zorgt dus voor
artrose.
telomeerverkortin Telomeren zijn uiteinden van het DNA. Deze zijn niet van Voorbeeld:
g belang voor de cel. Telomeren worden steeds korter na het verklaart dat de celgroei
elke keer delen. Wanneer ze op zijn, stopt de cel met delen. afneemt.
mechanische Inspanning van ons lichaam levert mechanische schade op. Voorbeeld:
slijtage DIt herstelt zich ook maar naarmate we ouder worden Slijtage van kraakbeen
hersteld dit steeds minder goed door de afname van cellen. door wrijving en
klonteringen.
DNA-schade DNA-schade wordt veroorzaakt door mutaties. Mutaties Voorbeeld:
kunnen van invloeden van binnen en buitenaf komen. Bv. roken, alcohol, zon
Mutaties leiden of tot een tumor of tot celdood en erfelijkheid
veroorzaken mutaties.
methylering van Niet alle genen in elk DNA staan aan. Wanneer een Voorbeeld:
DNA methylgroep wordt geplakt aan dit gen staat het uit. In een huidcel staat
Naarmate je ouder wordt werken de methylgroepen niet bijvoorbeeld het gen
meer goed, laten ze niet meer los, en staat het gen dus uit. voor de haarkleur uit.
Hierdoor functioneert de cel niet meer.
ontsteking Ontstekingen zijn nuttig om kapot weefsel op te ruimen. Voorbeeld:
Echter gaan bij het opruimen ook goede cellen verloren. Denk aan de ziekte van
Waardoor je steeds extra cellen verliest. Daarnaast wordt de Crohn.
afweer ook minder goed naarmate je ouder wordt.
, Hoofdstuk 4 De geriatrische patiënt
Multimorbiditeit: de aanwezigheid van twee of meer chronische aandoeningen waarbij de
ene aandoening niet méér centraal staat dan een andere.
Comorbiditeit: de ernaast bestaande aandoeningen. (dit kan per persoon voor iedere
patiënt anders zijn)
Je spreekt van multimorbiditeit wanneer er bij een patiënt 2 of meer van de
onderstaande chronische gezondheidsproblemen aan bod zijn:
- chronische ziekten
- zintuiglijke beperkingen
- mentale beperkingen
- syndromen
Over multimorbiditeit:
Met het stijgen van de leeftijd neem multimorbiditeit oe
meer dan 80% van de 85+’ers heeft multimorbiditeit en meer dan 75% van de mensen
van 75 jaar.
Roken verdrievoudigt de kans op multimorbiditeit
Weinig bewegen en obesitas verdubbelt het risico
Het biopsychosociaal model
Het
biopsychosociaal
model is niet
alleen gericht op
de biomedische
aspecten maar
ook op de
psychische,
functionele en
sociale aspecten
van het leven van
iemand. Het
beroepsprofiel
stelt werken
volgens dit model
verplicht.
geriatrie en gerontologie +
hoorcolleges
,Boek Gerontologie en geriatrie
Hoofdstuk 1 t/m/ 3
Begrippen
Klinimetrie: meten hoe het klinisch met iemand gaat
Vergrijzing: het aantal ouderen neemt toe
Dubbele vergrijzing: Het aantal ouderen neemt toe maar ook de leeftijd neemt toe
Gevolgen vergrijzing:
1: De werkdruk onder het zorgpersoneel gaat omhoog
2: Niet genoeg verpleeg- of ziekenhuisbedden
3: De zorgkosten stijgen omdat het aantal mensen in de zorg ook stijgt
Vernieuwing is dus nodig om deze gevolgen te voorkomen, een paar van deze
vernieuwingen zijn al ingezet:
1: Mensen liggen korter in het ziekenhuis
2: Mensen wonen langer thuis
3: Technologie
,Mensen worden steeds ouder, maar waarom is dit?
Celgroei neemt af → cel versterf neemt toe
Op basis hiervan worden onderstaande theorieën gebaseerd.
Hiervoor zijn verschillende biologische verouderingsmechanismen die hier een rol in spelen:
Zuurstofradicalen Energie wordt opgewekt door een verbrandingsreactie. O2 Voorbeeld:
reageert met C (koolstof) waardoor er CO2 ontstaat. Dit gaat Roken zorgt voor meer
soms mis waardoor er zuurstofradicalen ontstaan. Deze zuurstofradicalen, dat is
radicalen willen met alles reageren. Wanneer ze dit doen waarom roken zorgt
wordt dit molecuul of deze cel stuk gemaakt. voor veroudering.
eiwitstapeling Eiwitten kunnen door bijvoorbeeld oxidatieve stress kapot Voorbeeld:
gaan en samenklonteren. Ze verspreiden zich dan over het De geelbruine huid bij
hele lichaam en verstoren het transport van een cel veroudering wordt
waardoor de cel kapot gaat. veroorzaakt door
eiwitstapeling.
versuikering van Wanneer suikers met zuurstof radicalen reageren ontstaat er Voorbeeld:
eiwitten een soort lijm. Eiwitten gaan door deze lijm aan elkaar Verklontering van
plakken en zo ontstaat er samenklontering eiwitten zorgt ervoor dat
het kraakbeen hard
wordt en zorgt dus voor
artrose.
telomeerverkortin Telomeren zijn uiteinden van het DNA. Deze zijn niet van Voorbeeld:
g belang voor de cel. Telomeren worden steeds korter na het verklaart dat de celgroei
elke keer delen. Wanneer ze op zijn, stopt de cel met delen. afneemt.
mechanische Inspanning van ons lichaam levert mechanische schade op. Voorbeeld:
slijtage DIt herstelt zich ook maar naarmate we ouder worden Slijtage van kraakbeen
hersteld dit steeds minder goed door de afname van cellen. door wrijving en
klonteringen.
DNA-schade DNA-schade wordt veroorzaakt door mutaties. Mutaties Voorbeeld:
kunnen van invloeden van binnen en buitenaf komen. Bv. roken, alcohol, zon
Mutaties leiden of tot een tumor of tot celdood en erfelijkheid
veroorzaken mutaties.
methylering van Niet alle genen in elk DNA staan aan. Wanneer een Voorbeeld:
DNA methylgroep wordt geplakt aan dit gen staat het uit. In een huidcel staat
Naarmate je ouder wordt werken de methylgroepen niet bijvoorbeeld het gen
meer goed, laten ze niet meer los, en staat het gen dus uit. voor de haarkleur uit.
Hierdoor functioneert de cel niet meer.
ontsteking Ontstekingen zijn nuttig om kapot weefsel op te ruimen. Voorbeeld:
Echter gaan bij het opruimen ook goede cellen verloren. Denk aan de ziekte van
Waardoor je steeds extra cellen verliest. Daarnaast wordt de Crohn.
afweer ook minder goed naarmate je ouder wordt.
, Hoofdstuk 4 De geriatrische patiënt
Multimorbiditeit: de aanwezigheid van twee of meer chronische aandoeningen waarbij de
ene aandoening niet méér centraal staat dan een andere.
Comorbiditeit: de ernaast bestaande aandoeningen. (dit kan per persoon voor iedere
patiënt anders zijn)
Je spreekt van multimorbiditeit wanneer er bij een patiënt 2 of meer van de
onderstaande chronische gezondheidsproblemen aan bod zijn:
- chronische ziekten
- zintuiglijke beperkingen
- mentale beperkingen
- syndromen
Over multimorbiditeit:
Met het stijgen van de leeftijd neem multimorbiditeit oe
meer dan 80% van de 85+’ers heeft multimorbiditeit en meer dan 75% van de mensen
van 75 jaar.
Roken verdrievoudigt de kans op multimorbiditeit
Weinig bewegen en obesitas verdubbelt het risico
Het biopsychosociaal model
Het
biopsychosociaal
model is niet
alleen gericht op
de biomedische
aspecten maar
ook op de
psychische,
functionele en
sociale aspecten
van het leven van
iemand. Het
beroepsprofiel
stelt werken
volgens dit model
verplicht.
