Samenvatting Hoofdstuk 16 Werk & werkloosheid - Economie Integraal

Hoofdstuk 16 Werk & werkloosheid
16.1 Beroepsbevolking, werkgelegenheid & werkloosheid
De arbeidsmarkt
 Bestaat uit een groot aantal deelmarkten
o Verschil in opleiding, kwaliteit, ervaring & aanlag
 Op ene markt: arbeidsoverschot → werkloosheid & aanbod > vraag
 Andere markt: arbeidsterkort → vraag > aanbod
 Arbeidsmarkt = geheel van vraag naar en aanbod van arbeid
o Abstracte markt: totale vraag en totale aanbod
Vraag naar arbeid
 Vraag komt van bedrijven en overheid
o Bepaalt de werkgelegenheid = bezette banen en vacatures
o Vacatures = openstaande banen bij overheid en particuliere bedrijven
 Door vacatures → totale productie geringer dan met volledige bezetting van
alle banen
 Gespannen arbeidsmarkt → vacatures hardnekkig zijn
o Mensen met vereiste kwaliteiten zijn niet te vinden
o Vraag > aanbod
Aanbod van arbeid
 Aanbod komt van de beroepsbevolking
 Beroepsbevolking = alle personen tussen 15 en 75 jaar die tenminste 1 uur
per week betaald werk hebben of recent naar betaald werk hebben gezocht
en daarvoor direct beschikbaar zijn
 Niet iedereen tussen 15 en 75 jaar behoort tot de beroepsbevolking
o Veel jongeren hebben geen zin of tijd om betaald werk te doen
 Werkzame beroepsbevolking = werknemers en zelfstandigen
Werkloosheid
 Werkloze beroepsbevolking = alle personen tussen 15 en 75 jaar, die een
baan zoeken van minimaal 1 uur per week, daarvoor onmiddellijk beschikbaar
zijn en geen werk hebben
Verborgen werkloosheid
 Verborgen werkloosheid = situatie waarin werklozen wel betaald werk
zoeken, maar niet staan geregistreerd (in UWV)
 Voorbeelden:
o Baanloze partners & jongeren die buitenhuis willen werken, maar zich
niet inschrijven als werkzoekende
o Arbeidsongeschikten die wel kunnen werken als er voorzieningen
worden getroffen voor hun handicap

,  Grote werkloosheid in recessie
o Arbeidsaanbod kan toenemen: veel werklozen
 Aanvullingseffect: daling van gezinsinkomen tegengaan
o Bepaalde groepen die zichzelf weinig kans geven op het vinden van
een baan → ontmoedigen door grote werkloosheid
 Ontmoedigingseffect: ze zien het zoeken naar een baan af
 Gespannen arbeidsmarkt: tekort aan arbeid
o Aanmoedigingseffect = werkgevers zijn gedwongen niet te hoge eisen
te stellen aan sollicitanten
o Ouderen, langdurige werklozen, arbeidsongeschikten hebben meer
kans op werk
Verborgen werkgelegenheid
 Arbeid in informele circuit
o Verrichte betaalde arbeid onttrekt zich aan officiële waarneming
 Vind je ook bij zwart werk
o Werk waarbij over het verdiende inkomen geen belastingen en sociale
premies worden afgedragen
 Ontstaan zwart werk
o Grote verschil tussen nettoloon en loonkosten
o Nettoloon = loon dat een werknemer op zijn bankrekening ontvangt
o Loonkosten = bedrag dat de werknemer een werkgever kost
 Blz. 129 → zwartwerken
o Werkgever beperkt zijn loonkost
o Werknemer ontvangt een hoger loon
o Wig = verschil tussen loonkosten en nettoloon
 Belastingen en sociale premies van werkgevers en de
werknemers
Arbeidsjaren versus personen
 Gemiddelde Nederlandse werknemer is steeds korter gaan werken
 Variatie in aantal werkuren kan zorgen voor
o Verschil tussen werkgelegenheid uitgedrukt in arbeidsjaren
o Verschil in werkgelegenheid in uitgedrukt personen
 Arbeidsjaar = maatstaf voor het arbeidsvolume, die wordt berekend door alle
banen om te rekenen naar voltijdbanen
 Voltijdbaan = baan waarbij het aantal overeengekomen te werken uren
behoort bij een volledige dag- en weektaak
 Berekenen van werkgelegenheid
o Personen die in deeltijd werken tellen gedeeltelijk mee & alleen voor
het aantal uren dat zij werken
o 2 halve voltijdbanen = 1 arbeidsjaar
Participatiegraad
 Bruto-arbeidsparticipatie geeft het aandeel van de beroepsbevolking in de
totale bevolking