Proefwerk H1 t/m H3.2 Chemie 6e ed. VWO 2019-2020
Rood Licht
Sommige deeltjes gaan licht uitzenden als ze met elektronen botsen. Daarvan wordt gebruik
gemaakt bij de zogenoemde neonverlichting. De lampen die daarbij gebruikt worden,
bestaan uit een glazen buis waarbij aan elk van de uiteinden een elektrode is aangebracht
(zie onderstaande figuur). De buis is gevuld met neon of argon of krypton. De elektroden
worden onder spanning gezet. Daardoor ontstaat een stroom van elektronen tussen de
elektroden.
In figuur 1 zijn de elektronen weergegeven met Wanneer de elektronen botsen met
neonatomen in de lampvulling wordt rood licht uitgezonden.
1p 1 Wat is de verzamelnaam van de elementen in groep 18 in het periodiek
systeem?
1p 2 Is elektrode A in figuur 1 de positieve of de negatieve elektrode? Geef een
verklaring voor je antwoord.
In de beeldbuis van een kleurentelevisie wordt ook gebruik gemaakt van stoffen die
gekleurd licht uitzenden bij botsing met elektronen. Voor het verkrijgen van rood licht
wordt een mengsel van europium(III)oxide en yttriumvanadaat (YVO 4) gebruikt.
Yttriumvandaat is onder andere opgebouwd uit Y 3+ ionen.
2p 3 Hoeveel protonen en hoeveel elektronen bevat een ion Y 3+ ?
Zwavelzuur uit zinkerts
Het bedrijf Nyrstar Budel in Noord-Brabant is een belangrijke producent van het
metaal zink. De grondstof voor zink is zinkerts, dat vooral uit zinksulfide (ZnS)
bestaat. Eén van de eerste stappen in de productie van zink is het verhitten van
zinkerts met zuurstof. Hierbij ontstaan zinkoxide en zwaveldioxide.
2p 4 Geef de vergelijking van deze reactie van zinksulfide met zuurstof.
2p 5 Welke type binding(en) komen voor in de stoffen zinkoxide en zwaveldioxide?
2p 6 Bereken hoeveel kg zink je kunt maken uit 80kg zinksuilfide
OT_SK_H1 t/m H3.2 Pagina 1 van 9
, Mineralen
Hiernaast staat een afbeelding van
een Mexicaanse postzegel. Op de
postzegel staan de formules van 5
stoffen, die door Mexico worden
Geëxporteerd.
Stoffen kunnen worden onderverdeeld in drie groepen: metalen, moleculaire stoffen
en zouten.
2p 7 Geef van elk van de vijf stoffen (die gedrukt staan op de postzegel) aan tot
welke groep de stof behoort
Galena, ook wel loodglans genoemd, is het belangrijkste erts voor de loodwinning.
Dit mineraal bevat lood in de vorm van PbS.
3p 8 Bereken het massa% lood in PbS. Geef de uitkomst in 4 significante cijfers.
NaCl en CaF2 worden gewonnen uit ondergrondse gesteentelagen.
1p 9 Leg voor zowel NaCl als CaF2 uit of de stof gewonnen kan worden door
extractie met water. Gebruik zo nodig BiNaS tabel 45.
Lood
Men gaat ervan uit dat lood met massagetal 206 (Pb-206) bij het ontstaan van de
aarde niet voorkwam. Alle Pb-206 atomen die nu in de aardkorst voorkomen, zouden
zijn ontstaan uit U-238. Daarbij is het aantal protonen en het aantal neutronen in de
kern veranderd.
2p 10 Hoeveel neutronen heeft een Pb-206 atoom minder dan een U-238 atoom?
Laat zien hoe je aan je antwoord komt.
1p 11 Geef de scheikunde naam van PbS.
Tri
Tri is de verkorte naam van trichlooretheen (C2HCl3). Tri is een verbinding die veel
wordt gebruikt bij het chemisch reinigen in een zogenoemde stomerij. Tri kan op
verschillende manieren worden geproduceerd. Bij één daarvan maakt men gebruik
van twee reactoren.
In de eerste reactor laat men ethyn (C2H2) reageren met chloor. Daarbij treedt de
volgende reactie op:
C2H2 + 2 Cl2 → C2H2Cl4
2p 12 Leg uit of ethyn een verzadigde of een onverzadigde verbinding is.
OT_SK_H1 t/m H3.2 Pagina 2 van 9
Rood Licht
Sommige deeltjes gaan licht uitzenden als ze met elektronen botsen. Daarvan wordt gebruik
gemaakt bij de zogenoemde neonverlichting. De lampen die daarbij gebruikt worden,
bestaan uit een glazen buis waarbij aan elk van de uiteinden een elektrode is aangebracht
(zie onderstaande figuur). De buis is gevuld met neon of argon of krypton. De elektroden
worden onder spanning gezet. Daardoor ontstaat een stroom van elektronen tussen de
elektroden.
In figuur 1 zijn de elektronen weergegeven met Wanneer de elektronen botsen met
neonatomen in de lampvulling wordt rood licht uitgezonden.
1p 1 Wat is de verzamelnaam van de elementen in groep 18 in het periodiek
systeem?
1p 2 Is elektrode A in figuur 1 de positieve of de negatieve elektrode? Geef een
verklaring voor je antwoord.
In de beeldbuis van een kleurentelevisie wordt ook gebruik gemaakt van stoffen die
gekleurd licht uitzenden bij botsing met elektronen. Voor het verkrijgen van rood licht
wordt een mengsel van europium(III)oxide en yttriumvanadaat (YVO 4) gebruikt.
Yttriumvandaat is onder andere opgebouwd uit Y 3+ ionen.
2p 3 Hoeveel protonen en hoeveel elektronen bevat een ion Y 3+ ?
Zwavelzuur uit zinkerts
Het bedrijf Nyrstar Budel in Noord-Brabant is een belangrijke producent van het
metaal zink. De grondstof voor zink is zinkerts, dat vooral uit zinksulfide (ZnS)
bestaat. Eén van de eerste stappen in de productie van zink is het verhitten van
zinkerts met zuurstof. Hierbij ontstaan zinkoxide en zwaveldioxide.
2p 4 Geef de vergelijking van deze reactie van zinksulfide met zuurstof.
2p 5 Welke type binding(en) komen voor in de stoffen zinkoxide en zwaveldioxide?
2p 6 Bereken hoeveel kg zink je kunt maken uit 80kg zinksuilfide
OT_SK_H1 t/m H3.2 Pagina 1 van 9
, Mineralen
Hiernaast staat een afbeelding van
een Mexicaanse postzegel. Op de
postzegel staan de formules van 5
stoffen, die door Mexico worden
Geëxporteerd.
Stoffen kunnen worden onderverdeeld in drie groepen: metalen, moleculaire stoffen
en zouten.
2p 7 Geef van elk van de vijf stoffen (die gedrukt staan op de postzegel) aan tot
welke groep de stof behoort
Galena, ook wel loodglans genoemd, is het belangrijkste erts voor de loodwinning.
Dit mineraal bevat lood in de vorm van PbS.
3p 8 Bereken het massa% lood in PbS. Geef de uitkomst in 4 significante cijfers.
NaCl en CaF2 worden gewonnen uit ondergrondse gesteentelagen.
1p 9 Leg voor zowel NaCl als CaF2 uit of de stof gewonnen kan worden door
extractie met water. Gebruik zo nodig BiNaS tabel 45.
Lood
Men gaat ervan uit dat lood met massagetal 206 (Pb-206) bij het ontstaan van de
aarde niet voorkwam. Alle Pb-206 atomen die nu in de aardkorst voorkomen, zouden
zijn ontstaan uit U-238. Daarbij is het aantal protonen en het aantal neutronen in de
kern veranderd.
2p 10 Hoeveel neutronen heeft een Pb-206 atoom minder dan een U-238 atoom?
Laat zien hoe je aan je antwoord komt.
1p 11 Geef de scheikunde naam van PbS.
Tri
Tri is de verkorte naam van trichlooretheen (C2HCl3). Tri is een verbinding die veel
wordt gebruikt bij het chemisch reinigen in een zogenoemde stomerij. Tri kan op
verschillende manieren worden geproduceerd. Bij één daarvan maakt men gebruik
van twee reactoren.
In de eerste reactor laat men ethyn (C2H2) reageren met chloor. Daarbij treedt de
volgende reactie op:
C2H2 + 2 Cl2 → C2H2Cl4
2p 12 Leg uit of ethyn een verzadigde of een onverzadigde verbinding is.
OT_SK_H1 t/m H3.2 Pagina 2 van 9
