Inhoud
College 1: introductie cursus..................................................................................................................1
College 2: introduction urban health......................................................................................................2
College 4: slum health..........................................................................................................................11
College 5 introduction toxicology.........................................................................................................15
College 6: urban air pollution and its health effects.............................................................................21
College 7: een gezonde stad voor iedereen; hoe maak je dat? / health among specific vulnerable
urban populations................................................................................................................................25
College 8: toxicokinetics.......................................................................................................................28
College 9: chemical mutagenesis..........................................................................................................32
College 10: urban segregation and cohesion........................................................................................37
College 11: toxicity of PAHs and particles, and their threshold values for ambient air........................41
College 12: groen en gezondheid.........................................................................................................45
College 1: introductie cursus
Waarom deze cursus?
De wereldbevolking ‘verstedelijkt’.
• Tussen 2009 en 2050 zal de totale wereldbevolking toenemen van 6.8 naar 9.1 miljard (VN)
• In steden neemt de bevolking toe van 3.4 naar 6.3 miljard inwoners
• In 2050 leeft >68% van de wereldbevolking in steden (WHO)
Rond 2007 heeft de stedelijke populatie de rurale populatie ingehaald
De stedelijke populatie neem redelijk constant toe, terwijl de rurale populatie al langere periode
weinig toeneemt / redelijk stabiel is en nu zelf heel langzaam afneemt.
Urbane transitie leidt tot andere transities/veranderingen, bijv.
– samenstelling van de wereldbevolking
– economie en transport
– sociale structuren
– toegang tot schoon water
,Deze veranderingen hebben implicaties voor de gezondheid en welbevinden van de wereldbevolking.
College 2: introduction urban health
Urbane transitie: vanaf 2007 is de stedelijke populatie groter geworden dan de platte land populatie
en dit zal alleen maar toenemen.
Redenen van groei stedelijke populatie
- Migratie platteland naar stedelijke gebieden
o Betere economische vooruitzichten
o Toegang tot meer voorzieningen
- Natuurlijke populatie groei
- Re-classificatie van rurale gebieden naar stedelijke gebieden; deelgemeentes rondom een
stad, worden steeds meer opgeslokt door een stad doordat ze steeds aan het groeien zijn
Wat is een stad?:
Criteria kunnen zijn:
- Soort ‘gezag’; bijv, een hoofdstad van land of provincie, of regeringsstad
- Aantal inwoners
- Bevolkingsdichtheid
- Soort en dichtheid van huizen; hoge gebouwen, veel huizen en mensen op elkaar
- Economische aspecten; meer industrieel vs. agrarisch gebied
- Toegang tot diensten (bijv. scholen, ziekenhuizen en infrastructuur (bijvoorbeeld openbaar
vervoer netwerk)
Criteria verschillen per land en per context (hoe een land er uitziet)
NL definitie: er wordt gekeken naar omgevingsadressendichtheid voor de mate van stedelijkheid
gemeente mag zich een stad noemen als het meer dan 500 adressen heeft per km2
Er is een opkomst van megasteden:
megastad = stad met meer dan 10 miljoen inwoners
Dit worden er steeds meer (1995 14, nu meer dan 33, 2030 verwachting 41)
Grootste stad is op dit moment Tokyo; +37 miljoen inwoners, dit is de enige stad waar bevolking nu
wat afneemt.
Groei van deze megasteden is verschillend, ook afhankelijk van hoelang de stad aan het groeien is /
in welke fase de groei zit:
- Tokyo: vanaf jaren 50-75 sterke groei, steeds meer afvlakken en nu zelfs daling
- New Dehli: begon langzaam, vanaf jaren 80 steeds grotere stijging
- Shanghai: eerst een beetje omhoog, daarna omlaag, vervolgens sterke groei en nu al een
beetje aan het afvlakken
,Positieve (gezondheids)effecten van verstedelijking
- Economische groei van een land; wordt gezien als belangrijkste effect van urbanisatie, geen
enkel land heeft economische groei bereikt zonder urbanisatie
- Groeiende toegang tot gezondheidszorg en onderwijs
- Groeiende werkgelegenheid
- Groeiende sociale diversiteit en pluriformiteit; verschillende soorten mensen, kennis
- Laatste drie verhogen ook weer de mate van urbanisatie, omdat mensen om die redenen
naar de stad trekken, ze versterken elkaar
Negatieve (gezondheid)effecten van verstedelijking
- Vervuiling en ongelukken door toename auto’s/verkeer doordat veel mensen op elkaar
wonen
- Zittend beroep, veranderende levensstijl en toename van aandoeningen zoals hart- en
vaatziekten, kanker, obesitas
- Sociale isolatie (mensen in steden zijn minder met elkaar verbonden) en vermindering van
sociaal kapitaal (=) waardoor geestelijke gezondheidsproblemen ontstaan
- Ontstaan van achterstandswijken en sloppenwijken (1/6 van de steden bestaan uit
sloppenwijken) door gebrek aan voldoende huisvesting waar infectieziekten snel kunnen
verspreiden
, Onderzoek naar urban health = kijken naar expliciete relatie tussen de context van de stad en de
populatie distributie van zieke en gezondheid
Concept: urban penalty
- Arme bevolking: vaak en vooral in begin ontwikkeling stad, trekt de arme bevolking naar een
stad omdat daar meer te verdienen is, met name tijdens industrialisatie, maar zij werken
onder slechte omstandigheden. De stad stelt haar inwoners bloot aan ongezonde
omstandigheden
- Ook toename van andere gezondheidsproblemen zoals astma, soa’s, geestelijk welzijn en
misbruik verdovende middelen onder stedelingen t.o.v. plattelandsbewoners
(beschikbaarheid van bijvoorbeeld drugsmiddelen veel meer in stad en beschikbaarheid van
andere ongezonde dingen)
- Nu meer van toepassing in lage en middeninkomens landen door de leefomstandigheden in
binnensteden of sloppenwijken (men is ‘slechter’ af nu ze naar de stad zijn gekomen dan als
ze op het platteland waren gebleven)
Concept: urban advantage = sommige gezondheidsindicatoren tonen betere uitkomsten bij
stedelingen t.o.v. plattelandsbewoners (betere toegang tot zorg en diensten)
Maar voordeel vraag actieve inzet
Steden moeten hier dan met beleid en planning op inzetten
en ongelijkheid tussen stedelingen bestrijden
want de omgang van stedelingen met stressoren is afhankelijk van hun SES type
ondersteuning die zij kunnen verkrijgen
o Services
o Indeling van de stad, wandelmogelijkheden, niet te veel snackbars
Concept: urban sprawl: stedelijke gebieden groeien door zich uit te breiden via voorsteden
(opslokken van kleinere plaatsen/deelgemeentes)
Consequentie voorbeelden
- steeds meer afhankelijk van auto’s/openbaar vervoer om bijvoorbeeld naar je werk in de
metropool te gaan
- combinatie van rijke en arme buurten in 1 gebied
College 1: introductie cursus..................................................................................................................1
College 2: introduction urban health......................................................................................................2
College 4: slum health..........................................................................................................................11
College 5 introduction toxicology.........................................................................................................15
College 6: urban air pollution and its health effects.............................................................................21
College 7: een gezonde stad voor iedereen; hoe maak je dat? / health among specific vulnerable
urban populations................................................................................................................................25
College 8: toxicokinetics.......................................................................................................................28
College 9: chemical mutagenesis..........................................................................................................32
College 10: urban segregation and cohesion........................................................................................37
College 11: toxicity of PAHs and particles, and their threshold values for ambient air........................41
College 12: groen en gezondheid.........................................................................................................45
College 1: introductie cursus
Waarom deze cursus?
De wereldbevolking ‘verstedelijkt’.
• Tussen 2009 en 2050 zal de totale wereldbevolking toenemen van 6.8 naar 9.1 miljard (VN)
• In steden neemt de bevolking toe van 3.4 naar 6.3 miljard inwoners
• In 2050 leeft >68% van de wereldbevolking in steden (WHO)
Rond 2007 heeft de stedelijke populatie de rurale populatie ingehaald
De stedelijke populatie neem redelijk constant toe, terwijl de rurale populatie al langere periode
weinig toeneemt / redelijk stabiel is en nu zelf heel langzaam afneemt.
Urbane transitie leidt tot andere transities/veranderingen, bijv.
– samenstelling van de wereldbevolking
– economie en transport
– sociale structuren
– toegang tot schoon water
,Deze veranderingen hebben implicaties voor de gezondheid en welbevinden van de wereldbevolking.
College 2: introduction urban health
Urbane transitie: vanaf 2007 is de stedelijke populatie groter geworden dan de platte land populatie
en dit zal alleen maar toenemen.
Redenen van groei stedelijke populatie
- Migratie platteland naar stedelijke gebieden
o Betere economische vooruitzichten
o Toegang tot meer voorzieningen
- Natuurlijke populatie groei
- Re-classificatie van rurale gebieden naar stedelijke gebieden; deelgemeentes rondom een
stad, worden steeds meer opgeslokt door een stad doordat ze steeds aan het groeien zijn
Wat is een stad?:
Criteria kunnen zijn:
- Soort ‘gezag’; bijv, een hoofdstad van land of provincie, of regeringsstad
- Aantal inwoners
- Bevolkingsdichtheid
- Soort en dichtheid van huizen; hoge gebouwen, veel huizen en mensen op elkaar
- Economische aspecten; meer industrieel vs. agrarisch gebied
- Toegang tot diensten (bijv. scholen, ziekenhuizen en infrastructuur (bijvoorbeeld openbaar
vervoer netwerk)
Criteria verschillen per land en per context (hoe een land er uitziet)
NL definitie: er wordt gekeken naar omgevingsadressendichtheid voor de mate van stedelijkheid
gemeente mag zich een stad noemen als het meer dan 500 adressen heeft per km2
Er is een opkomst van megasteden:
megastad = stad met meer dan 10 miljoen inwoners
Dit worden er steeds meer (1995 14, nu meer dan 33, 2030 verwachting 41)
Grootste stad is op dit moment Tokyo; +37 miljoen inwoners, dit is de enige stad waar bevolking nu
wat afneemt.
Groei van deze megasteden is verschillend, ook afhankelijk van hoelang de stad aan het groeien is /
in welke fase de groei zit:
- Tokyo: vanaf jaren 50-75 sterke groei, steeds meer afvlakken en nu zelfs daling
- New Dehli: begon langzaam, vanaf jaren 80 steeds grotere stijging
- Shanghai: eerst een beetje omhoog, daarna omlaag, vervolgens sterke groei en nu al een
beetje aan het afvlakken
,Positieve (gezondheids)effecten van verstedelijking
- Economische groei van een land; wordt gezien als belangrijkste effect van urbanisatie, geen
enkel land heeft economische groei bereikt zonder urbanisatie
- Groeiende toegang tot gezondheidszorg en onderwijs
- Groeiende werkgelegenheid
- Groeiende sociale diversiteit en pluriformiteit; verschillende soorten mensen, kennis
- Laatste drie verhogen ook weer de mate van urbanisatie, omdat mensen om die redenen
naar de stad trekken, ze versterken elkaar
Negatieve (gezondheid)effecten van verstedelijking
- Vervuiling en ongelukken door toename auto’s/verkeer doordat veel mensen op elkaar
wonen
- Zittend beroep, veranderende levensstijl en toename van aandoeningen zoals hart- en
vaatziekten, kanker, obesitas
- Sociale isolatie (mensen in steden zijn minder met elkaar verbonden) en vermindering van
sociaal kapitaal (=) waardoor geestelijke gezondheidsproblemen ontstaan
- Ontstaan van achterstandswijken en sloppenwijken (1/6 van de steden bestaan uit
sloppenwijken) door gebrek aan voldoende huisvesting waar infectieziekten snel kunnen
verspreiden
, Onderzoek naar urban health = kijken naar expliciete relatie tussen de context van de stad en de
populatie distributie van zieke en gezondheid
Concept: urban penalty
- Arme bevolking: vaak en vooral in begin ontwikkeling stad, trekt de arme bevolking naar een
stad omdat daar meer te verdienen is, met name tijdens industrialisatie, maar zij werken
onder slechte omstandigheden. De stad stelt haar inwoners bloot aan ongezonde
omstandigheden
- Ook toename van andere gezondheidsproblemen zoals astma, soa’s, geestelijk welzijn en
misbruik verdovende middelen onder stedelingen t.o.v. plattelandsbewoners
(beschikbaarheid van bijvoorbeeld drugsmiddelen veel meer in stad en beschikbaarheid van
andere ongezonde dingen)
- Nu meer van toepassing in lage en middeninkomens landen door de leefomstandigheden in
binnensteden of sloppenwijken (men is ‘slechter’ af nu ze naar de stad zijn gekomen dan als
ze op het platteland waren gebleven)
Concept: urban advantage = sommige gezondheidsindicatoren tonen betere uitkomsten bij
stedelingen t.o.v. plattelandsbewoners (betere toegang tot zorg en diensten)
Maar voordeel vraag actieve inzet
Steden moeten hier dan met beleid en planning op inzetten
en ongelijkheid tussen stedelingen bestrijden
want de omgang van stedelingen met stressoren is afhankelijk van hun SES type
ondersteuning die zij kunnen verkrijgen
o Services
o Indeling van de stad, wandelmogelijkheden, niet te veel snackbars
Concept: urban sprawl: stedelijke gebieden groeien door zich uit te breiden via voorsteden
(opslokken van kleinere plaatsen/deelgemeentes)
Consequentie voorbeelden
- steeds meer afhankelijk van auto’s/openbaar vervoer om bijvoorbeeld naar je werk in de
metropool te gaan
- combinatie van rijke en arme buurten in 1 gebied
