Hoofdstuk 3
3.1 Veel steden maken (g)een Randstad
Differentiatie binnen de Randstad; de Randstad in drie delen:
►De Noordvleugel van de Randstad is regio Amsterdam, Utrecht, tot Almere en Amersfoort (vanwege
woon-werkrelaties).
- De Noordvleugel is het financiële, educatieve en culturele centrum van Nederland.
- Zakelijk is de regio Amsterdam er van belang vanwege commerciële dienstverlening, mainport
Schiphol waar intercontinentale en continentale vervoersroutes samenkomen, de industrie langs
het Noordzeekanaal en de hoofdkantoren van belangrijke ondernemingen.
- Toeristische, culturele en educatieve functie.
► Tot de Zuidvleugel behoren Den Haag, het Rijnmondgebied met Rotterdam en de Drechtsteden.
- Belangrijk is het stadsgewest Rotterdam, vanwege de haven (mainport Rotterdam) en alle
daaraan gekoppelde economische activiteiten.
- Het andere belangrijke gewest is Den Haag: het nationale bestuurscentrum. De stad is ook
internationaal van belang door het Internationaal Gerechtshof en gerechtelijke organen van de
VN.
- Ook de intensieve bloemen- en tuinbouw aan de rand van de steden zijn een belangrijke
economische sector.
► Oostelijk bevindt zich Utrecht, het verkeersknooppunt en vergadercentrum van Nederland
vanwege de centrale ligging. Ook heft ze de grootste Universiteit van Nederland. Soms wordt dit
gebied ook tot de Noordvleugel gerekend. -> driedeling
Eén bestuur?
De Randstad vormt een geheel en is daarom een metropool omdat:
- Hier alle nationale grootstedelijke functies te vinden zijn.
- De arbeidsmarkten elkaar overlappen.
- Er veel forensisme (oorzaak is opkomst van de auto en suburbanisatie) is en toeneemt.
- De term ‘Randstad Holland’ werkt in het buitenland.
Toch is het in een aantal opzichten géén geheel omdat het in de praktijk geen functionele eenheid is.
- Economisch: Woon-werkrelaties spelen zich veelal binnen de stadsgewesten af.
Stadsgewesten = centrale steden met de eromheen gelegen (woon)kernen die sterk georiënteerd
zijn op de kernsteden. (Vb. van een functionele regio).
- Polities: Bestuurlijke problemen worden meestal op het niveau van de stadsgewesten opgelost,
(vanwege de bereikbaarheid).
Steden moeten beter gaan samenwerken, daarom eist de Nota Ruimte samenwerking tussen
stadsgewesten door de vorming van een stedelijk netwerk. Stedelijk netwerk = Samenwerkende groep
steden, die gezamenlijk tot een ruimtelijke visie komen bijv. over vervoer of de verdeling van functies. De
ruimtelijke visie en vraagstukken worden dan op wat hoger schaalniveau bekeken en opgelost.
Stedelijk netwerk is een bestuurlijk netwerk = een samenwerkingsverband van de besturen van bij elkaar
gelegen gebieden.
Het Groene Hart
Was vroeger een zuiver agrarisch, landelijk gebied. Door suburbanisatie en aanleg van infrastructuur staat
het gebied onder druk. Sinds de jaren ’60 is er een groeikernbeleid om volbouwen te voorkomen.
Het is een Urban field geworden: Gebied dat onder de invloedssferen van stedelijke gebieden valt.
- Mensen die in de invloedssfeer wonen maken gebruik van voorzieningen in de steden.
- Homogeniteit in cultureel opzicht: normen en waarden moeten niet sterk van elkaar verschillen.
Ruimtelijke knelpunten van het Groene Hart
, - Door de nieuwbouw is het deel uit gaan maken van de ‘pendelzone’ (= gebied met woon-
werkrelaties) van de Randstad en van de stadsgewesten -> gevolg: nieuwe infrastructuur.
Bundeling van infrastructuur moet ervoor gaan zorgen dat er te veel groen verdwijnt.
- Bodemdaling in het Groene Hart door oxidatie en inklinking van veen.
- Nu heeft het Groene Hart in het ruimtelijk beleid betekenis gekregen als Nationaal Landschap om
het contrast tussen stedelijk en landelijk zoveel mogelijk te bewaren.
Ruimtelijke knelpunten van de Randstad
Vraagstukken rond bereikbaarheid, milieu en huisvesting vragen om ruimtelijke ordening = het maken van
plannen voor de toekomstige inrichting van een gebied.
- Suburbanizatie opvangen-> Een groeikern = een door de overheid aangewezen gemeente, niet
ver van de centrale stad.
- Suburbanisatie kan ook deels worden ingeperkt door aandacht te schenken aan de
woonomgeving in steden zelf.
Compactestad-beleid: wonen en werken moeten zoveel mogelijk geconcentreerd worden in
de steden zelf. Gevolg: verdichting trad op; meer woningen per km2.
Vinex-beleid: grootschalige nieuwbouwprogramma’s. Geen succes vanwege achterblijvende
woningproductie en grootschalige sloop.
Opnieuw woningnood.
Verandering van de huishoudens-mix (vergrijzing en individualisering)vraagt om aanpassingen van de
woningmarkt.
Think global, act local
- Het begrip metropool duidt op een eenheid en een belangrijke functie wereldwijd.
- Deltametropool = Rotterdam en stadsgewesten als eenheid.
- Ontbreken samenhang in de randstad door de bereikbaarheid, want congesties = problemen
ontstaan als resultaat van verkeer en concentraties van mensen en activiteiten. Congesties zijn
ontstaan doordat de bereikbaarheid onder druk staat door globalisering, welvaart en grotere
woon-werkafstanden. Verkeer geeft te veel milieubelasting (luchtverontreiniging en lawaai).
- Ook functioneren mainports in gevaar door de congesties.
- Het forensisme uit de Randstad strekt zich uit tot in de halfwegzone (Gelderland en Noord-
Brabant). Halfwegzone = overgangsgebied van de Randstad naar periferie/randgebied.
Forensisme neem toe door stijgend autobezit, meer vrije tijd en hogere inkomens.
- De aanwezigheid van twee mainports (Schiphol en haven Rotterdam) is van internationaal belang.
Een goede bereikbaarheid via de hoofdtransport-assen is daarom cruciaal.
- Multinationals zijn belangrijk in de ruimtelijke ontwikkelingen van stedelijke netwerken.
Concurrentie tussen steden en regio’s om aantrekkelijk te zijn als vestigingsplaats voor
multinationals gaat veelal over landsgrenzen heen.
- De Randstad vormt in veel opzichten het centrum van de Nederlandse kenniseconomie, met een
concentratie van onderzoekers en creatieve mensen.
Regionaal beleid en sectorbeleid
Beleid is nodig om de groene ruimte te beschermen en ruimtelijke ordening op te lossen.
- Regionaal beleid = maatregelen voor een bepaald gebied.
Achtergelegen gebieden worden opgekrikt door groeisteden = buiten de Randstad gelegen
steden die de migratie naar de Randstad moest opvangen door bevordering van de woningbouw
en uitbreiding van werkfunctie.
- Sectoraal beleid = maatregelen gericht op ruimtegebruik. Het oplossen van een bepaald
probleem. Gevaar: focus op 1 probleem.
Samenhang in de Randstad bevorderen:
- Ruimtelijke specialisatie: focussen op één kennisgebied.
- Integratie = verbetering van interne bereikbaarheid
3.1 Veel steden maken (g)een Randstad
Differentiatie binnen de Randstad; de Randstad in drie delen:
►De Noordvleugel van de Randstad is regio Amsterdam, Utrecht, tot Almere en Amersfoort (vanwege
woon-werkrelaties).
- De Noordvleugel is het financiële, educatieve en culturele centrum van Nederland.
- Zakelijk is de regio Amsterdam er van belang vanwege commerciële dienstverlening, mainport
Schiphol waar intercontinentale en continentale vervoersroutes samenkomen, de industrie langs
het Noordzeekanaal en de hoofdkantoren van belangrijke ondernemingen.
- Toeristische, culturele en educatieve functie.
► Tot de Zuidvleugel behoren Den Haag, het Rijnmondgebied met Rotterdam en de Drechtsteden.
- Belangrijk is het stadsgewest Rotterdam, vanwege de haven (mainport Rotterdam) en alle
daaraan gekoppelde economische activiteiten.
- Het andere belangrijke gewest is Den Haag: het nationale bestuurscentrum. De stad is ook
internationaal van belang door het Internationaal Gerechtshof en gerechtelijke organen van de
VN.
- Ook de intensieve bloemen- en tuinbouw aan de rand van de steden zijn een belangrijke
economische sector.
► Oostelijk bevindt zich Utrecht, het verkeersknooppunt en vergadercentrum van Nederland
vanwege de centrale ligging. Ook heft ze de grootste Universiteit van Nederland. Soms wordt dit
gebied ook tot de Noordvleugel gerekend. -> driedeling
Eén bestuur?
De Randstad vormt een geheel en is daarom een metropool omdat:
- Hier alle nationale grootstedelijke functies te vinden zijn.
- De arbeidsmarkten elkaar overlappen.
- Er veel forensisme (oorzaak is opkomst van de auto en suburbanisatie) is en toeneemt.
- De term ‘Randstad Holland’ werkt in het buitenland.
Toch is het in een aantal opzichten géén geheel omdat het in de praktijk geen functionele eenheid is.
- Economisch: Woon-werkrelaties spelen zich veelal binnen de stadsgewesten af.
Stadsgewesten = centrale steden met de eromheen gelegen (woon)kernen die sterk georiënteerd
zijn op de kernsteden. (Vb. van een functionele regio).
- Polities: Bestuurlijke problemen worden meestal op het niveau van de stadsgewesten opgelost,
(vanwege de bereikbaarheid).
Steden moeten beter gaan samenwerken, daarom eist de Nota Ruimte samenwerking tussen
stadsgewesten door de vorming van een stedelijk netwerk. Stedelijk netwerk = Samenwerkende groep
steden, die gezamenlijk tot een ruimtelijke visie komen bijv. over vervoer of de verdeling van functies. De
ruimtelijke visie en vraagstukken worden dan op wat hoger schaalniveau bekeken en opgelost.
Stedelijk netwerk is een bestuurlijk netwerk = een samenwerkingsverband van de besturen van bij elkaar
gelegen gebieden.
Het Groene Hart
Was vroeger een zuiver agrarisch, landelijk gebied. Door suburbanisatie en aanleg van infrastructuur staat
het gebied onder druk. Sinds de jaren ’60 is er een groeikernbeleid om volbouwen te voorkomen.
Het is een Urban field geworden: Gebied dat onder de invloedssferen van stedelijke gebieden valt.
- Mensen die in de invloedssfeer wonen maken gebruik van voorzieningen in de steden.
- Homogeniteit in cultureel opzicht: normen en waarden moeten niet sterk van elkaar verschillen.
Ruimtelijke knelpunten van het Groene Hart
, - Door de nieuwbouw is het deel uit gaan maken van de ‘pendelzone’ (= gebied met woon-
werkrelaties) van de Randstad en van de stadsgewesten -> gevolg: nieuwe infrastructuur.
Bundeling van infrastructuur moet ervoor gaan zorgen dat er te veel groen verdwijnt.
- Bodemdaling in het Groene Hart door oxidatie en inklinking van veen.
- Nu heeft het Groene Hart in het ruimtelijk beleid betekenis gekregen als Nationaal Landschap om
het contrast tussen stedelijk en landelijk zoveel mogelijk te bewaren.
Ruimtelijke knelpunten van de Randstad
Vraagstukken rond bereikbaarheid, milieu en huisvesting vragen om ruimtelijke ordening = het maken van
plannen voor de toekomstige inrichting van een gebied.
- Suburbanizatie opvangen-> Een groeikern = een door de overheid aangewezen gemeente, niet
ver van de centrale stad.
- Suburbanisatie kan ook deels worden ingeperkt door aandacht te schenken aan de
woonomgeving in steden zelf.
Compactestad-beleid: wonen en werken moeten zoveel mogelijk geconcentreerd worden in
de steden zelf. Gevolg: verdichting trad op; meer woningen per km2.
Vinex-beleid: grootschalige nieuwbouwprogramma’s. Geen succes vanwege achterblijvende
woningproductie en grootschalige sloop.
Opnieuw woningnood.
Verandering van de huishoudens-mix (vergrijzing en individualisering)vraagt om aanpassingen van de
woningmarkt.
Think global, act local
- Het begrip metropool duidt op een eenheid en een belangrijke functie wereldwijd.
- Deltametropool = Rotterdam en stadsgewesten als eenheid.
- Ontbreken samenhang in de randstad door de bereikbaarheid, want congesties = problemen
ontstaan als resultaat van verkeer en concentraties van mensen en activiteiten. Congesties zijn
ontstaan doordat de bereikbaarheid onder druk staat door globalisering, welvaart en grotere
woon-werkafstanden. Verkeer geeft te veel milieubelasting (luchtverontreiniging en lawaai).
- Ook functioneren mainports in gevaar door de congesties.
- Het forensisme uit de Randstad strekt zich uit tot in de halfwegzone (Gelderland en Noord-
Brabant). Halfwegzone = overgangsgebied van de Randstad naar periferie/randgebied.
Forensisme neem toe door stijgend autobezit, meer vrije tijd en hogere inkomens.
- De aanwezigheid van twee mainports (Schiphol en haven Rotterdam) is van internationaal belang.
Een goede bereikbaarheid via de hoofdtransport-assen is daarom cruciaal.
- Multinationals zijn belangrijk in de ruimtelijke ontwikkelingen van stedelijke netwerken.
Concurrentie tussen steden en regio’s om aantrekkelijk te zijn als vestigingsplaats voor
multinationals gaat veelal over landsgrenzen heen.
- De Randstad vormt in veel opzichten het centrum van de Nederlandse kenniseconomie, met een
concentratie van onderzoekers en creatieve mensen.
Regionaal beleid en sectorbeleid
Beleid is nodig om de groene ruimte te beschermen en ruimtelijke ordening op te lossen.
- Regionaal beleid = maatregelen voor een bepaald gebied.
Achtergelegen gebieden worden opgekrikt door groeisteden = buiten de Randstad gelegen
steden die de migratie naar de Randstad moest opvangen door bevordering van de woningbouw
en uitbreiding van werkfunctie.
- Sectoraal beleid = maatregelen gericht op ruimtegebruik. Het oplossen van een bepaald
probleem. Gevaar: focus op 1 probleem.
Samenhang in de Randstad bevorderen:
- Ruimtelijke specialisatie: focussen op één kennisgebied.
- Integratie = verbetering van interne bereikbaarheid
