Nederlands Laagland module 3
1.1 Eenheidsstaat - eenheidstaal
In de 16e eeuw waren er in geheel West-Europa twee belangrijke ontwikkelingen die zich in
de 17e eeuw doorwerkten: de hervorming (/reformatie) en het streven van de vorsten naar
centralisatie en absolutisme. De economische en politieke toestand in de Nederlanden
zorgde voor toenemende contacten tussen de gewesten en groeiende nationale eenheid.
1.2 Hervorming
Oorzaken:
- Door onvrede over misstanden in de rooms-katholieke kerk.
- Ontevredenheid van ontwikkelde burgerij over de almacht van de hoge geestelijkheid in
kerk en maatschappij.
↳ Ze wensten ruimte voor eigen geloofsinzichten en verlangden naar kerkdiensten in de
volkstaal in plaats van het Latijn.
Maarten Luther
Spijkerde 95 stellingen aan de kerkdeur van de Hofkerk in Wittenberg (Duitsland), waarin hij
zijn kritiek formuleerde. Hij was het onder andere niet eens met de macht en rijkdom van de
hoge geestelijkheid, de niet bestaande godsdienstvrijheid en de aflaathandel (= de
vermindering van kerkelijke staf in ruil voor geld). Daarnaast ging hij de Bijbel in het Duits
vertalen, en vond hij dat kerkdiensten in de volkstaal gehouden moesten worden.
Johannes Calvijn
De grondlegger van het calvinisme (Kenmerkend: hard werken, ijver, spaarzaamheid en
plichtsbetrachting) → Waarden ontwikkelde burgerij. Geloofde in de predestinatieleer (=
jouw eeuwige heil is afhankelijk van goddelijke uitverkiezing). Luther kreeg vanaf 1560 veel
invloed in West-Europa en in de Nederlanden.
De opvattingen van hervormers als Luther en Calvijn konden door de drukpers snel
verspreid worden, gelovigen konden nu ook zelf de Bijbel gaan lezen.
1.3 Republiek zeven Verenigde Nederlanden
De Nederlanden waren aan het einde van de middeleeuwen verenigd onder de
Bourgondische hertogen. Karel V werd heer van de Nederlanden en koning van Spanje. De
Nederlanden is een aanduiding voor zeventien verschillende gewesten, deze gewesten
kregen dus een landsheer die ook koning van Spanje was.
In Spanje had Karel V een centraal geregeerde, absolutistische heerschappij. Dit wilde hij
ook in de Nederlanden bereiken. Karel V trad streng op tegen mensen die zich aansloten bij
hervormingsbewegingen. Filips II volgde zijn vader op, net als zijn vader streefde hij naar:
- Een centraal geregeerde, absolutistische heerschappij (absolutistische centralisatiepolitiek)
- Het katholieke geloof is het enige geloof. Filips II vervolgt de hervormingsbeweging van
Luther en Calvijn (protestanten) (geloofsvervolging).
1.1 Eenheidsstaat - eenheidstaal
In de 16e eeuw waren er in geheel West-Europa twee belangrijke ontwikkelingen die zich in
de 17e eeuw doorwerkten: de hervorming (/reformatie) en het streven van de vorsten naar
centralisatie en absolutisme. De economische en politieke toestand in de Nederlanden
zorgde voor toenemende contacten tussen de gewesten en groeiende nationale eenheid.
1.2 Hervorming
Oorzaken:
- Door onvrede over misstanden in de rooms-katholieke kerk.
- Ontevredenheid van ontwikkelde burgerij over de almacht van de hoge geestelijkheid in
kerk en maatschappij.
↳ Ze wensten ruimte voor eigen geloofsinzichten en verlangden naar kerkdiensten in de
volkstaal in plaats van het Latijn.
Maarten Luther
Spijkerde 95 stellingen aan de kerkdeur van de Hofkerk in Wittenberg (Duitsland), waarin hij
zijn kritiek formuleerde. Hij was het onder andere niet eens met de macht en rijkdom van de
hoge geestelijkheid, de niet bestaande godsdienstvrijheid en de aflaathandel (= de
vermindering van kerkelijke staf in ruil voor geld). Daarnaast ging hij de Bijbel in het Duits
vertalen, en vond hij dat kerkdiensten in de volkstaal gehouden moesten worden.
Johannes Calvijn
De grondlegger van het calvinisme (Kenmerkend: hard werken, ijver, spaarzaamheid en
plichtsbetrachting) → Waarden ontwikkelde burgerij. Geloofde in de predestinatieleer (=
jouw eeuwige heil is afhankelijk van goddelijke uitverkiezing). Luther kreeg vanaf 1560 veel
invloed in West-Europa en in de Nederlanden.
De opvattingen van hervormers als Luther en Calvijn konden door de drukpers snel
verspreid worden, gelovigen konden nu ook zelf de Bijbel gaan lezen.
1.3 Republiek zeven Verenigde Nederlanden
De Nederlanden waren aan het einde van de middeleeuwen verenigd onder de
Bourgondische hertogen. Karel V werd heer van de Nederlanden en koning van Spanje. De
Nederlanden is een aanduiding voor zeventien verschillende gewesten, deze gewesten
kregen dus een landsheer die ook koning van Spanje was.
In Spanje had Karel V een centraal geregeerde, absolutistische heerschappij. Dit wilde hij
ook in de Nederlanden bereiken. Karel V trad streng op tegen mensen die zich aansloten bij
hervormingsbewegingen. Filips II volgde zijn vader op, net als zijn vader streefde hij naar:
- Een centraal geregeerde, absolutistische heerschappij (absolutistische centralisatiepolitiek)
- Het katholieke geloof is het enige geloof. Filips II vervolgt de hervormingsbeweging van
Luther en Calvijn (protestanten) (geloofsvervolging).
