Financiële ethiek en compliance
Morals by agreement: het moral wordt onder meer bepaald door de overeenkomst die je aan gaat.
- Individu / ik
- Behaviour games: recht en moraal botsen soms in situaties. Laat ik hem zitten op een stoel
omdat hij oud is?
- Ondernemingsethiek: onderneming draagt aansprakelijkheid, verantwoordelijkheid en blijft ook
zonder jou bestaan.
- Revoluties: van tijd tot tijd wordt alles op de schop gegooid. De leer van de verandering (Brexit
etc)
- Deugd: een goede voetballer kan tegen zijn verlies.
- Nood breekt wet.
Moraal = de praktijk. Het houden of overtreden van normen. Dit kan ook negatieve praktijk zijn, zoals
het fietsen door rood.
Ethiek is het gesprek over moraal, de wetenschap die moraliteit bestudeert.
Verschil ethiek en recht: ethiek is een wetenschap, een verdieping van het morele oordeel.
Twee vormen van ethiek:
- normatief (subjectief): algemene ethiek, teleologisch / deontologisch / deugden.
- Niet-normatief (positief / waardevrij): beschrijvende ethiek(is het op afstand opbjectief bekijken en
onderzoek van een bepaalde situatie) / meta-ethiek (ontologisch / epistomologisch) is filosofische
kijkshoek (wie ben ik? Wat ben ik)
Epistomologisch: wat is kennis, wat kan ik weten, waar komt kennis vandaan? De filosofische
kennisleer.
Ontologisch: het zijn der dingen. Wat is een pijp, wat is een mens, wat is een dier. Wat is een koe. Is
een koe gelukkig?
Waarom is ethiek nodig / relevant? De wet is een reactie op een onrechtvaardige situatie en is slechts
een instrument om dit te bestrijden.
Je hebt acteurs en cartoons nodig om over het moraal te praten en dit te onderkennen.
Normen (regels die worden opgelegd) en waarden (die je ontwikkelt n.a.v. levensgebeurtenissen) kan
je niet in 1 zin gebruiken.
Normen kunnen waarden worden. Bijvoorbeeld je moet op tijd naar bed et cetera.
Verondersteld menselijk gedrag: rationaliteit. Een rationeel mens zal zich egoistisch opstellen, omdat
dat het beste resultaat voor hem geeft.
Vier terreinen van financiële ethiek:
- financiering
- belastingbetaling
- dividendbeleid
- Faillissement.
1. Recht is afdwingbaar ethiek is dat in veel mindere mate.
2. Ethiek veronderstelt vrijheid, vrijwilligheid, keuzevrijheid.
, AI = kunstmatige intelligentie die op basis van technologieën menselijk handelen en nadenken
nabootst, waardoor menselijk handelen / cognitieve prestaties te verbeteren zijn / mensen te
vervangen zijn van niet routine klussen.
Waarom AI en ethiek?
- Van ondersteunen naar vervangen: wat moet je met al die werkenden
- Machine schrijft zelf regels. Hoe wordt dat geïnterpreteerd en hoe ontwikkelt zich dat?
- Machine gaat zelf nieuwe connecties aan. Welke worden gelegd en zijn die juist?
High level expert group:
- Binnen de wet, AI moet robuust flexibel sterk en sociaal zijn. Daarnaast afgestemd op
ethische normen:
o Menselijke waardigheid / autonomie
o Preventie van schade
o Fairness
o Accountability / transparantie
AI heeft geschikte context nodig:
- Gedeeld doel en gedragen vertruowen
- Eigen geschiedenis als professie
- Beschikbare praktijk om algemene beginselen
Nudging is een duw in de richting van iets, terwijl het de keuze vrij staat om toch een andere keuze te
maken.
Efficiente markten: aanvaardbare prijzen, relevante informatie, rationele personen, maar markten zijn
niet efficient:
- Informatieassymmetrie
- Beperkte rationaliteit (hier dus nudgen / ontbiasen)
o Handelen volgens bepaald patroon
o Rationele keuzetheorie
Mensen zijn beperkt rationeel:
- Begrenzing cognitieve capaciteit
- Automatisch koersen op intuitie
- Biases: afwijkingen van uitkomsten die je zou verwachten op basis van de rationele
keuzetheorie.
Mensendenken kent twee systemen: systeem 1 en 2. Snel / doordacht.
Financiële consumenten zijn gevoelig voor biases. Teveel beslissingen zouden voortvloeien uit het
snelle systeem. Waarom zijn zij gevoelig:
- Financiële producten zijn complex en abstract
- Financiële beslissingen zijn moeilijk en tijdrovend
- Risico en onzekerheid
- Leereffecten zijn klein
- Afwegingen heden / toekomst
- Present biases (onmiddellijke bevredigingsbehoefte)
- Framing (gevoelig voor hoe de keuze wordt voorgesteld)
Nudging kan effectief zijn, zoals het pensioenstelsel in USA. Hier had men geen pensioenvoorziening.
Toen werd het vervolgens zo ingesteld dat het automatisch van je salaris af ging. Als je dat niet wilde
kon je je afmelden. Vervolgens vond iedereen het prima en werd er pensioen opgebouwd.
Paternalisme is iets dat van overheidswege is opgelegd.
Morals by agreement: het moral wordt onder meer bepaald door de overeenkomst die je aan gaat.
- Individu / ik
- Behaviour games: recht en moraal botsen soms in situaties. Laat ik hem zitten op een stoel
omdat hij oud is?
- Ondernemingsethiek: onderneming draagt aansprakelijkheid, verantwoordelijkheid en blijft ook
zonder jou bestaan.
- Revoluties: van tijd tot tijd wordt alles op de schop gegooid. De leer van de verandering (Brexit
etc)
- Deugd: een goede voetballer kan tegen zijn verlies.
- Nood breekt wet.
Moraal = de praktijk. Het houden of overtreden van normen. Dit kan ook negatieve praktijk zijn, zoals
het fietsen door rood.
Ethiek is het gesprek over moraal, de wetenschap die moraliteit bestudeert.
Verschil ethiek en recht: ethiek is een wetenschap, een verdieping van het morele oordeel.
Twee vormen van ethiek:
- normatief (subjectief): algemene ethiek, teleologisch / deontologisch / deugden.
- Niet-normatief (positief / waardevrij): beschrijvende ethiek(is het op afstand opbjectief bekijken en
onderzoek van een bepaalde situatie) / meta-ethiek (ontologisch / epistomologisch) is filosofische
kijkshoek (wie ben ik? Wat ben ik)
Epistomologisch: wat is kennis, wat kan ik weten, waar komt kennis vandaan? De filosofische
kennisleer.
Ontologisch: het zijn der dingen. Wat is een pijp, wat is een mens, wat is een dier. Wat is een koe. Is
een koe gelukkig?
Waarom is ethiek nodig / relevant? De wet is een reactie op een onrechtvaardige situatie en is slechts
een instrument om dit te bestrijden.
Je hebt acteurs en cartoons nodig om over het moraal te praten en dit te onderkennen.
Normen (regels die worden opgelegd) en waarden (die je ontwikkelt n.a.v. levensgebeurtenissen) kan
je niet in 1 zin gebruiken.
Normen kunnen waarden worden. Bijvoorbeeld je moet op tijd naar bed et cetera.
Verondersteld menselijk gedrag: rationaliteit. Een rationeel mens zal zich egoistisch opstellen, omdat
dat het beste resultaat voor hem geeft.
Vier terreinen van financiële ethiek:
- financiering
- belastingbetaling
- dividendbeleid
- Faillissement.
1. Recht is afdwingbaar ethiek is dat in veel mindere mate.
2. Ethiek veronderstelt vrijheid, vrijwilligheid, keuzevrijheid.
, AI = kunstmatige intelligentie die op basis van technologieën menselijk handelen en nadenken
nabootst, waardoor menselijk handelen / cognitieve prestaties te verbeteren zijn / mensen te
vervangen zijn van niet routine klussen.
Waarom AI en ethiek?
- Van ondersteunen naar vervangen: wat moet je met al die werkenden
- Machine schrijft zelf regels. Hoe wordt dat geïnterpreteerd en hoe ontwikkelt zich dat?
- Machine gaat zelf nieuwe connecties aan. Welke worden gelegd en zijn die juist?
High level expert group:
- Binnen de wet, AI moet robuust flexibel sterk en sociaal zijn. Daarnaast afgestemd op
ethische normen:
o Menselijke waardigheid / autonomie
o Preventie van schade
o Fairness
o Accountability / transparantie
AI heeft geschikte context nodig:
- Gedeeld doel en gedragen vertruowen
- Eigen geschiedenis als professie
- Beschikbare praktijk om algemene beginselen
Nudging is een duw in de richting van iets, terwijl het de keuze vrij staat om toch een andere keuze te
maken.
Efficiente markten: aanvaardbare prijzen, relevante informatie, rationele personen, maar markten zijn
niet efficient:
- Informatieassymmetrie
- Beperkte rationaliteit (hier dus nudgen / ontbiasen)
o Handelen volgens bepaald patroon
o Rationele keuzetheorie
Mensen zijn beperkt rationeel:
- Begrenzing cognitieve capaciteit
- Automatisch koersen op intuitie
- Biases: afwijkingen van uitkomsten die je zou verwachten op basis van de rationele
keuzetheorie.
Mensendenken kent twee systemen: systeem 1 en 2. Snel / doordacht.
Financiële consumenten zijn gevoelig voor biases. Teveel beslissingen zouden voortvloeien uit het
snelle systeem. Waarom zijn zij gevoelig:
- Financiële producten zijn complex en abstract
- Financiële beslissingen zijn moeilijk en tijdrovend
- Risico en onzekerheid
- Leereffecten zijn klein
- Afwegingen heden / toekomst
- Present biases (onmiddellijke bevredigingsbehoefte)
- Framing (gevoelig voor hoe de keuze wordt voorgesteld)
Nudging kan effectief zijn, zoals het pensioenstelsel in USA. Hier had men geen pensioenvoorziening.
Toen werd het vervolgens zo ingesteld dat het automatisch van je salaris af ging. Als je dat niet wilde
kon je je afmelden. Vervolgens vond iedereen het prima en werd er pensioen opgebouwd.
Paternalisme is iets dat van overheidswege is opgelegd.
