Samenvatting
Inleiding in het staats- en bestuursrecht
Week 1
Wat is staatsrecht? Recht dat zich bezig houdt met de organisatie van de staat.
Welke eigenschappen heeft een staat?
- Grondgebied
- Bevolking
- Staatsgezag
Kenmerken van een rechtstaat:
- Alleen de staat (en lagere overheden) mag regels opleggen en afdwingen met
dwangmiddelen.
- Om deze macht goed te regelen en dat deze “zuiver” wordt uitgevoerd, zijn er de volgende
belangrijke uitgangspunten.
o Legaliteitsbeginsel, Trias Politica, Grondrechten.
Bestuursbevoegdheden moeten zijn gekregen uit:
- Attributie – gecreëerd
- Delegatie – overgedragen
- Mandaat – opgedragen
Attributie: Een wet of lagere regeling geeft aan een bestuursorgaan een bestuursbevoegdheid Hier
wordt dus een nieuwe bevoegdheid gecreëerd.
Delegatie: Bestuursorgaan (delegans) draagt bevoegdheid over aan een ander bestuursorgaan
(delegataris), die deze bevoegdheid onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent.
De delegans heeft deze bevoegdheid uit attributie verkregen
Dit is alleen mogelijk als de wet hierin voorziet.
Mandaat: De bevoegdheid om namens een bestuursorgaan een besluit te nemen.
,Klassieke grondrechten: de overheid moet dit waarborgen.
Sociale grondrechten: de overheid moet hier naar streven.
Het staatshoofd: de koning
- Het koningschap is erfelijk -> art 24 GW
- Te jong, te ziek of anderszins ongeschikt? Dan geldt art. 37 jo. 38 Gw. Er wordt dan een
regent aangesteld.
Rol/taken van de koning:
- De koning heeft voornamelijk een ceremoniële functie.
- De koning is onderdeel van de regering -> art. 42 GW
- Wetten en besluiten van de regering ondertekenen.
- De troonrede voorlezen op Prinsjesdag.
Onschendbaarheid van de koning:
- De koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk. -> art 42 GW.
- De politiek is verantwoordelijk voor uitspraken en gedragingen van de koning en andere
leden van het koningshuis.
Organen: de regering
- De regering bestaat uit de Koning en de ministers. -> art. 42 GW
- Het kabinet wordt gevormd door ministers en staatssecretarissen.
Organen: Staten-Generaal
- Staten-Generaal bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer.
- Wordt ook wel het parlement genoemd.
- De Tweede Kamer bestaat uit 150 leden en wordt om de vier jaar rechtstreeks gekozen door
de kiesgerechtigde Nederlanders.
- De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden en wordt om de vier jaar gekozen door de leden van de
Provinciale Staten van de twaalf provincies.
Belangrijkste taken van het parlement:
- Samen met de regering vaststellen van wetten.
- Het controleren van de regering.
, Organen: de Raad van State
- De Raad van State is het belangrijkste adviesorgaan van de rijksoverheid. Hij is zowel
adviseur van de regering als van het parlement.
- De Raad van State heeft twee hoofdtaken; hij geeft het advies over alle wetsvoorstellen en
hij is onze hoogste bestuursrechter.
- Bestaat uit 12 personen die geselecteerd zijn op hun juridische kennis.
- De Koning is voorzitter van de Raad van State.
Organen: de Nationale Ombudsman
- Instantie waar burgers terecht kunnen met klachten over het optreden van de overheid.
- Uitspraken van de ombudsman zijn niet bindend. De overheidsinstantie waarover hij advies
geeft, is juridisch niet verplicht dit advies op te volgen.
Oorsprong en doel van decentralisatie
- Decentralisatie is de verticale spreiding van regelgeving en bestuur over lagere openbare
lichamen. Met name aan gemeenten en provincies.
- Er zijn twee doelen;
o Het voorkomen van geconcentreerde macht.
o Decentrale lichamen weten beter wat er speelt en wat de burger nodig heeft.
Provincies
- Er zijn 12 provincies.
- Organieke wetten vinden we in de Provinciewet.
Organen van de provincie:
- Provinciale Staten;
o Algemeen bestuur en volksvertegenwoordiging.
o Worden sinds 1848 rechtstreeks gekozen.
o Wordt elke 4 jaar gekozen en kan tussentijds niet worden ontbonden.
- Gedeputeerde Staten;
o Gedeputeerde voorgedragen door Provinciale Staten.
o Leden van de Gedeputeerde Staten mogen geen lid zijn van de Provinciale Staten.
o Regelen samen met de Commissaris van de Koning het dagelijks bestuur.
- Commissaris van de Koning;
o Wordt elke 6 jaar door de regering benoemd.
o Voorzitter van de GS (met stemrecht) en van de PS ( zonder stemrecht)
Taken van de Provinciale Staten:
- Het vaststellen van provinciale verordeningen.
- Het vaststellen van de begroting.
- Het benoemen en ontslaan van gedeputeerde.
- Het voordragen voor benoeming en ontslag aan de Kroon van de Commissaris van de Koning.
- Controleren van de Gedeputeerde Staten.
- Eerste kamer leden kiezen
Inleiding in het staats- en bestuursrecht
Week 1
Wat is staatsrecht? Recht dat zich bezig houdt met de organisatie van de staat.
Welke eigenschappen heeft een staat?
- Grondgebied
- Bevolking
- Staatsgezag
Kenmerken van een rechtstaat:
- Alleen de staat (en lagere overheden) mag regels opleggen en afdwingen met
dwangmiddelen.
- Om deze macht goed te regelen en dat deze “zuiver” wordt uitgevoerd, zijn er de volgende
belangrijke uitgangspunten.
o Legaliteitsbeginsel, Trias Politica, Grondrechten.
Bestuursbevoegdheden moeten zijn gekregen uit:
- Attributie – gecreëerd
- Delegatie – overgedragen
- Mandaat – opgedragen
Attributie: Een wet of lagere regeling geeft aan een bestuursorgaan een bestuursbevoegdheid Hier
wordt dus een nieuwe bevoegdheid gecreëerd.
Delegatie: Bestuursorgaan (delegans) draagt bevoegdheid over aan een ander bestuursorgaan
(delegataris), die deze bevoegdheid onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent.
De delegans heeft deze bevoegdheid uit attributie verkregen
Dit is alleen mogelijk als de wet hierin voorziet.
Mandaat: De bevoegdheid om namens een bestuursorgaan een besluit te nemen.
,Klassieke grondrechten: de overheid moet dit waarborgen.
Sociale grondrechten: de overheid moet hier naar streven.
Het staatshoofd: de koning
- Het koningschap is erfelijk -> art 24 GW
- Te jong, te ziek of anderszins ongeschikt? Dan geldt art. 37 jo. 38 Gw. Er wordt dan een
regent aangesteld.
Rol/taken van de koning:
- De koning heeft voornamelijk een ceremoniële functie.
- De koning is onderdeel van de regering -> art. 42 GW
- Wetten en besluiten van de regering ondertekenen.
- De troonrede voorlezen op Prinsjesdag.
Onschendbaarheid van de koning:
- De koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk. -> art 42 GW.
- De politiek is verantwoordelijk voor uitspraken en gedragingen van de koning en andere
leden van het koningshuis.
Organen: de regering
- De regering bestaat uit de Koning en de ministers. -> art. 42 GW
- Het kabinet wordt gevormd door ministers en staatssecretarissen.
Organen: Staten-Generaal
- Staten-Generaal bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer.
- Wordt ook wel het parlement genoemd.
- De Tweede Kamer bestaat uit 150 leden en wordt om de vier jaar rechtstreeks gekozen door
de kiesgerechtigde Nederlanders.
- De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden en wordt om de vier jaar gekozen door de leden van de
Provinciale Staten van de twaalf provincies.
Belangrijkste taken van het parlement:
- Samen met de regering vaststellen van wetten.
- Het controleren van de regering.
, Organen: de Raad van State
- De Raad van State is het belangrijkste adviesorgaan van de rijksoverheid. Hij is zowel
adviseur van de regering als van het parlement.
- De Raad van State heeft twee hoofdtaken; hij geeft het advies over alle wetsvoorstellen en
hij is onze hoogste bestuursrechter.
- Bestaat uit 12 personen die geselecteerd zijn op hun juridische kennis.
- De Koning is voorzitter van de Raad van State.
Organen: de Nationale Ombudsman
- Instantie waar burgers terecht kunnen met klachten over het optreden van de overheid.
- Uitspraken van de ombudsman zijn niet bindend. De overheidsinstantie waarover hij advies
geeft, is juridisch niet verplicht dit advies op te volgen.
Oorsprong en doel van decentralisatie
- Decentralisatie is de verticale spreiding van regelgeving en bestuur over lagere openbare
lichamen. Met name aan gemeenten en provincies.
- Er zijn twee doelen;
o Het voorkomen van geconcentreerde macht.
o Decentrale lichamen weten beter wat er speelt en wat de burger nodig heeft.
Provincies
- Er zijn 12 provincies.
- Organieke wetten vinden we in de Provinciewet.
Organen van de provincie:
- Provinciale Staten;
o Algemeen bestuur en volksvertegenwoordiging.
o Worden sinds 1848 rechtstreeks gekozen.
o Wordt elke 4 jaar gekozen en kan tussentijds niet worden ontbonden.
- Gedeputeerde Staten;
o Gedeputeerde voorgedragen door Provinciale Staten.
o Leden van de Gedeputeerde Staten mogen geen lid zijn van de Provinciale Staten.
o Regelen samen met de Commissaris van de Koning het dagelijks bestuur.
- Commissaris van de Koning;
o Wordt elke 6 jaar door de regering benoemd.
o Voorzitter van de GS (met stemrecht) en van de PS ( zonder stemrecht)
Taken van de Provinciale Staten:
- Het vaststellen van provinciale verordeningen.
- Het vaststellen van de begroting.
- Het benoemen en ontslaan van gedeputeerde.
- Het voordragen voor benoeming en ontslag aan de Kroon van de Commissaris van de Koning.
- Controleren van de Gedeputeerde Staten.
- Eerste kamer leden kiezen
