Samenvatting hoofdstuk 8 – het maken van management besluiten
Introductie
In dit hoofdstuk wordt er besproken hoe managementbeslissingen moeten worden genomen.
Wanneer managers een voorgestelde handelswijze overwegen, moeten de relevante baten en
bijbehorende kosten zorgvuldig worden afgewogen. Het is daarom belangrijk om onderscheid te
maken tussen kosten en baten die wel en niet relevant zijn. De risico’s worden overwogen door
middel van de beoordeling de werkelijke baten en kosten met betrekking tot de handelswijze niet
zullen uitpakken zoals voorspeld.
Kosten-batenanalyse
Managers beoordelen elke waarschijnlijke uitkomst van een overwogen actie. Hierbij worden de
verwachte baten afgewogen tegen de kosten. Voordelen zijn de resultaten van een handelwijze die
een bedrijf helpen zijn doelstellingen te bereiken. Kosten vertegenwoordigen het opofferen van
middelen die nodig zijn om die voordelen te bereiken. Wil een voorgesteld plan of besluit de moeite
waar zijn, dan moeten de waarschijnlijke voordelen hoger zijn dan de bijbehorende kosten. Om de
kosten en baten die voortvloeien uit een bepaalde beslissing te helpen afwegen, zou het nuttig zijn
als beide in geldelijke termen zouden kunnen worden gemeten. Dit zou een gemeenschappelijke
noemer opleveren voor kosten-batenanalyse. Sommige kosten en baten kunnen niet in geldwaarde
worden uitgedrukt. Naast deze meetproblemen kunnen de timing en duur van de kosten en baten
moeilijk in te schatten zijn. Daarentegen kunnen de kosten en baten een significant effect hebben op
het behalen van bedrijfsdoelstellingen. De kosten en baten die niet in geldwaarde uitgedrukt kunnen
worden, mogen niet genegeerd worden door managers.
Wat wordt bedoeld met kosten?
Het identificeren en het eten van kosten is niet eenvoudig. Aan de ene kant is het gewoon het bedrag
dat wordt betaald voor de geleverde goederen of de verleende dienst. Aan de andere kant is het
meten van de kosten van besluitvormingsdoeleinden niet zo makkelijk; voorbeeld: U bezit een auto
die u heeft gekocht op een autoveiling voor €5000, veel lager dat de huidige catalogusprijs. Er is
zojuist €6000 geboden op deze auto. Wat kost het u om de auto voor eigen gebruik te houden? =
door de auto te behouden ziet u af van een mogelijke geldopbrengst van €6000. De echte opoffering
of kosten die gemaakt worden bij eigen gebruik is dus €6000.
Opportuniteitskosten (opportunity costs): de waarde van een gemiste kans om andere handelwijze
na te streven.
Historische kosten: de kosten die gemaakt zijn in het verleden in het voorbeeld €5000.
Het andere cijfer dat ons bezighoudt is de waarde die het degene die de auto kocht oplevert; plezier,
nut enzovoorts bij het behouden van de auto. De historische prijs is van belang als je wilt weten hoe
je meer winst kan maken indien je in dit geval de auto wil verkopen. Bij een bod van 5500 en 6000
maak je natuurlijk in vergelijking van de historische kostprijs een hogere winst bij het bod van 6000
euro. Historische beslissingen zijn nooit relevant voor het maken van toekomstige beslissingen, dit
wil niet zeggen dat de gevolgen van het maken van die kosten altijd irrelevant zijn.
Opportuniteitskosten worden zelden meegenomen in de boekhoudprocessen, zoals het vastleggen
van inkomsten, uitgaven, activa en claims. Dit komt omdat opportuniteitskosten geen out-of-pocket
uitgaven met zich meebrengen. Ze worden alleen meegenomen als ze belangrijk zijn voor een
managementbeslissing.
Historische kosten zijn wel out-of-pocket uitgaven en worden daardoor geregistreerd. Ze worden
gebruikt bij het opstellen van de jaarrekening, zoals de balans en de resultatenberekening, dit is
logisch aangezien dit een weerspiegeling geeft tussen wat er feitelijk is gebeurd. Historische kosten
zijn makkelijk verifieerbaar en eenvoudig toegankelijk en domineren daardoor vaak de winst- en
verliesrekening en de balans van een jaarrekening. Opportuniteitskosten zijn moeilijker
definieerbaar, maar mogen daardoor niet worden genegeerd in de financiële overzichten.
,Relevante kosten; Opportuniteitskosten en uitgavenkosten
Wanneer er beslissingen moeten worden genomen over de toekomst, zijn kosten uit het verleden
(historische kosten) niet relevant, Het zijn toekomstige opportuniteitskosten en uitgavenkosten die
van belang zijn. Opportuniteitskosten vertegenwoordigen de voordelen van het volgen van een
bepaalde handelswijze. Uitgavenkosten (outlay costs) zijn het bedrag dat moet worden uitgegeven
om die actie na te streven. Om relevant te zijn voor een bepaalde beslissing moeten toekomstige
uitgavenkosten of opportuniteitskosten voldoen aan drie criteria:
1. Het moet betrekking hebben op de doelstellingen van de onderneming, het vergroten van
het vermogen van eigenaren (aandeelhouders); het moet dus effect hebben op de welvaart
van het bedrijf.
2. Het moeten toekomstige kosten zijn.
3. Het moet variëren met de beslissing. Alleen kosten die verschillen tussen de uitkomsten
mogen worden gebruikt om ze te onderscheiden.
Dit is een schematische weergaven hoe we bepalen welke kosten relevant zijn voor een bepaalde
beslissing:
, Om relevant te zijn voor een bepaalde beslissing, moeten de voordelen ook aan alle genoemde
criteria voldoen.
Activiteit 8.3
Een garage heeft een auto die hij enkele maanden geleden heeft gekocht. De auto heeft nieuwe
banden nodig voordat hij rijklaar is. Een bandenmontagebedrijf heeft aangeboden om vier nieuwe
banden op de auto te monteren voor €400. De garage betaalde €9000 om de auto te kopen. Zonder
de nieuwe banden zou hij verkocht kunnen worden voor naar schatting €10500. Wat is de
minimumprijs waartegen de garage de auto met nieuwe banden moet verkopen?
Antwoord:
De minimumprijs is het bedrag dat nodig is om alle relevante kosten te dekken. Bij deze prijs zijn de
baten precies gelijk aan de kosten en wordt er dus geen winst of verlies gemaakt. Elke prijs die lager
is dan dit bedrag, betekent dat de rijkdom van het bedrijf wordt verminderd. In dit geval is de
minimumprijs:
Opportuniteitskosten van de auto: €10500
Kosten van de nieuwe banden: €400
Totaal: €10900
De oorspronkelijke kosten van de auto zijn niet relevant. Het zijn de opportuniteitskosten van de
auto die ons zorgen baren. In dit geval zijn het de gederfde verkoopwaarde. Indien de garage nieuwe
banden koopt kost hun dat €400 euro, indien ze, ze niet kopen kost hun dat niks. De €400 zijn
daardoor relevante kosten, het is een toekomstige kost die varieert met de beslissing. Het wil niet
zeggen dat de garage de auto te koop zet voor €10900, het zal gaan voor een zo’n hoog mogelijke
prijs. Elke prijs boven de €10900 zal de garage echter beter achterlaten dan het geval zou zijn als hij
de nieuwe banden niet zou kopen.
Irrelevante kosten: verzonken kosten en gecommitteerde (toegezegde) kosten
Verzonken kosten is een andere wijze om te verwijzen naar kosten uit het verleden, historische en
verzonken kosten kunnen daardoor door elkaar gebruikt worden. Gecommitteerde kosten ontstaan
wanneer een onherroepelijke beslissing is genomen om deze kosten te maken, dit komt vaak doordat
een bedrijf een juridisch contract is aangegaan. Als gevolg hiervan is het in feite hetzelfde als kosten
uit het verleden, ondanks dat de betaling mogelijk pas in de toekomst plaats vindt. Aangezien het
bedrijf dit uiteindelijk moet betalen, zullen de kosten niet variëren met de beslissing. Het zijn dus
geen relevante kosten voor besluitvormingsdoeleinden.
Niet alle dingen uit het verleden zijn irrelevant. Het feit dat het bedrijf een asset (bedrijfsmiddel)
heeft dat ingezet kan worden in de toekomst is relevant (activiteit 8.4). Een andere reden dat het
verleden relevant kan zijn is dat het vaak een gids voor de toekomst biedt. Stel dat de kosten moeten
inschatten om iets in de toekomst te kunnen doen, kan de eigen ervaring, of die van anderen, wat
het ons gekost heeft in het verleden een waardevolle gids bieden voor toekomstige kosten.
Misvatting over verzonken kosten
Kosten uit het verleden moet genegeerd worden bij het overwegen van toekomstige acties, echter is
dit makkelijk gezegd dan gedaan. Er is vaak een irrationele toewijding aan kosten uit het verkleden,
en volharden vaak in een pas vanwege in eerdere investering van tijd, moeite of geld. Dit leidt vaak
tot slechte beslissingen over de toekomstige richting. Dit staat bekend als kostenmisvatting.
Bepalen van de relevante kosten van arbeid en materialen
Kosten van een product of dienst bestaan uit: arbeid en materialen. Relevante kosten zullen in de
praktijk variëren in specifieke omstandigheden.
Introductie
In dit hoofdstuk wordt er besproken hoe managementbeslissingen moeten worden genomen.
Wanneer managers een voorgestelde handelswijze overwegen, moeten de relevante baten en
bijbehorende kosten zorgvuldig worden afgewogen. Het is daarom belangrijk om onderscheid te
maken tussen kosten en baten die wel en niet relevant zijn. De risico’s worden overwogen door
middel van de beoordeling de werkelijke baten en kosten met betrekking tot de handelswijze niet
zullen uitpakken zoals voorspeld.
Kosten-batenanalyse
Managers beoordelen elke waarschijnlijke uitkomst van een overwogen actie. Hierbij worden de
verwachte baten afgewogen tegen de kosten. Voordelen zijn de resultaten van een handelwijze die
een bedrijf helpen zijn doelstellingen te bereiken. Kosten vertegenwoordigen het opofferen van
middelen die nodig zijn om die voordelen te bereiken. Wil een voorgesteld plan of besluit de moeite
waar zijn, dan moeten de waarschijnlijke voordelen hoger zijn dan de bijbehorende kosten. Om de
kosten en baten die voortvloeien uit een bepaalde beslissing te helpen afwegen, zou het nuttig zijn
als beide in geldelijke termen zouden kunnen worden gemeten. Dit zou een gemeenschappelijke
noemer opleveren voor kosten-batenanalyse. Sommige kosten en baten kunnen niet in geldwaarde
worden uitgedrukt. Naast deze meetproblemen kunnen de timing en duur van de kosten en baten
moeilijk in te schatten zijn. Daarentegen kunnen de kosten en baten een significant effect hebben op
het behalen van bedrijfsdoelstellingen. De kosten en baten die niet in geldwaarde uitgedrukt kunnen
worden, mogen niet genegeerd worden door managers.
Wat wordt bedoeld met kosten?
Het identificeren en het eten van kosten is niet eenvoudig. Aan de ene kant is het gewoon het bedrag
dat wordt betaald voor de geleverde goederen of de verleende dienst. Aan de andere kant is het
meten van de kosten van besluitvormingsdoeleinden niet zo makkelijk; voorbeeld: U bezit een auto
die u heeft gekocht op een autoveiling voor €5000, veel lager dat de huidige catalogusprijs. Er is
zojuist €6000 geboden op deze auto. Wat kost het u om de auto voor eigen gebruik te houden? =
door de auto te behouden ziet u af van een mogelijke geldopbrengst van €6000. De echte opoffering
of kosten die gemaakt worden bij eigen gebruik is dus €6000.
Opportuniteitskosten (opportunity costs): de waarde van een gemiste kans om andere handelwijze
na te streven.
Historische kosten: de kosten die gemaakt zijn in het verleden in het voorbeeld €5000.
Het andere cijfer dat ons bezighoudt is de waarde die het degene die de auto kocht oplevert; plezier,
nut enzovoorts bij het behouden van de auto. De historische prijs is van belang als je wilt weten hoe
je meer winst kan maken indien je in dit geval de auto wil verkopen. Bij een bod van 5500 en 6000
maak je natuurlijk in vergelijking van de historische kostprijs een hogere winst bij het bod van 6000
euro. Historische beslissingen zijn nooit relevant voor het maken van toekomstige beslissingen, dit
wil niet zeggen dat de gevolgen van het maken van die kosten altijd irrelevant zijn.
Opportuniteitskosten worden zelden meegenomen in de boekhoudprocessen, zoals het vastleggen
van inkomsten, uitgaven, activa en claims. Dit komt omdat opportuniteitskosten geen out-of-pocket
uitgaven met zich meebrengen. Ze worden alleen meegenomen als ze belangrijk zijn voor een
managementbeslissing.
Historische kosten zijn wel out-of-pocket uitgaven en worden daardoor geregistreerd. Ze worden
gebruikt bij het opstellen van de jaarrekening, zoals de balans en de resultatenberekening, dit is
logisch aangezien dit een weerspiegeling geeft tussen wat er feitelijk is gebeurd. Historische kosten
zijn makkelijk verifieerbaar en eenvoudig toegankelijk en domineren daardoor vaak de winst- en
verliesrekening en de balans van een jaarrekening. Opportuniteitskosten zijn moeilijker
definieerbaar, maar mogen daardoor niet worden genegeerd in de financiële overzichten.
,Relevante kosten; Opportuniteitskosten en uitgavenkosten
Wanneer er beslissingen moeten worden genomen over de toekomst, zijn kosten uit het verleden
(historische kosten) niet relevant, Het zijn toekomstige opportuniteitskosten en uitgavenkosten die
van belang zijn. Opportuniteitskosten vertegenwoordigen de voordelen van het volgen van een
bepaalde handelswijze. Uitgavenkosten (outlay costs) zijn het bedrag dat moet worden uitgegeven
om die actie na te streven. Om relevant te zijn voor een bepaalde beslissing moeten toekomstige
uitgavenkosten of opportuniteitskosten voldoen aan drie criteria:
1. Het moet betrekking hebben op de doelstellingen van de onderneming, het vergroten van
het vermogen van eigenaren (aandeelhouders); het moet dus effect hebben op de welvaart
van het bedrijf.
2. Het moeten toekomstige kosten zijn.
3. Het moet variëren met de beslissing. Alleen kosten die verschillen tussen de uitkomsten
mogen worden gebruikt om ze te onderscheiden.
Dit is een schematische weergaven hoe we bepalen welke kosten relevant zijn voor een bepaalde
beslissing:
, Om relevant te zijn voor een bepaalde beslissing, moeten de voordelen ook aan alle genoemde
criteria voldoen.
Activiteit 8.3
Een garage heeft een auto die hij enkele maanden geleden heeft gekocht. De auto heeft nieuwe
banden nodig voordat hij rijklaar is. Een bandenmontagebedrijf heeft aangeboden om vier nieuwe
banden op de auto te monteren voor €400. De garage betaalde €9000 om de auto te kopen. Zonder
de nieuwe banden zou hij verkocht kunnen worden voor naar schatting €10500. Wat is de
minimumprijs waartegen de garage de auto met nieuwe banden moet verkopen?
Antwoord:
De minimumprijs is het bedrag dat nodig is om alle relevante kosten te dekken. Bij deze prijs zijn de
baten precies gelijk aan de kosten en wordt er dus geen winst of verlies gemaakt. Elke prijs die lager
is dan dit bedrag, betekent dat de rijkdom van het bedrijf wordt verminderd. In dit geval is de
minimumprijs:
Opportuniteitskosten van de auto: €10500
Kosten van de nieuwe banden: €400
Totaal: €10900
De oorspronkelijke kosten van de auto zijn niet relevant. Het zijn de opportuniteitskosten van de
auto die ons zorgen baren. In dit geval zijn het de gederfde verkoopwaarde. Indien de garage nieuwe
banden koopt kost hun dat €400 euro, indien ze, ze niet kopen kost hun dat niks. De €400 zijn
daardoor relevante kosten, het is een toekomstige kost die varieert met de beslissing. Het wil niet
zeggen dat de garage de auto te koop zet voor €10900, het zal gaan voor een zo’n hoog mogelijke
prijs. Elke prijs boven de €10900 zal de garage echter beter achterlaten dan het geval zou zijn als hij
de nieuwe banden niet zou kopen.
Irrelevante kosten: verzonken kosten en gecommitteerde (toegezegde) kosten
Verzonken kosten is een andere wijze om te verwijzen naar kosten uit het verleden, historische en
verzonken kosten kunnen daardoor door elkaar gebruikt worden. Gecommitteerde kosten ontstaan
wanneer een onherroepelijke beslissing is genomen om deze kosten te maken, dit komt vaak doordat
een bedrijf een juridisch contract is aangegaan. Als gevolg hiervan is het in feite hetzelfde als kosten
uit het verleden, ondanks dat de betaling mogelijk pas in de toekomst plaats vindt. Aangezien het
bedrijf dit uiteindelijk moet betalen, zullen de kosten niet variëren met de beslissing. Het zijn dus
geen relevante kosten voor besluitvormingsdoeleinden.
Niet alle dingen uit het verleden zijn irrelevant. Het feit dat het bedrijf een asset (bedrijfsmiddel)
heeft dat ingezet kan worden in de toekomst is relevant (activiteit 8.4). Een andere reden dat het
verleden relevant kan zijn is dat het vaak een gids voor de toekomst biedt. Stel dat de kosten moeten
inschatten om iets in de toekomst te kunnen doen, kan de eigen ervaring, of die van anderen, wat
het ons gekost heeft in het verleden een waardevolle gids bieden voor toekomstige kosten.
Misvatting over verzonken kosten
Kosten uit het verleden moet genegeerd worden bij het overwegen van toekomstige acties, echter is
dit makkelijk gezegd dan gedaan. Er is vaak een irrationele toewijding aan kosten uit het verkleden,
en volharden vaak in een pas vanwege in eerdere investering van tijd, moeite of geld. Dit leidt vaak
tot slechte beslissingen over de toekomstige richting. Dit staat bekend als kostenmisvatting.
Bepalen van de relevante kosten van arbeid en materialen
Kosten van een product of dienst bestaan uit: arbeid en materialen. Relevante kosten zullen in de
praktijk variëren in specifieke omstandigheden.
