Moderne tijd
Hoofdstuk 8: De tijd van burgers en stoommachines 1800 - 1900
Industrialisatietijd - 19e eeuw
Paragraaf 8.1
Kenmerkend aspect: De industriële revolutie legde in de westerse wereld de basis voor een
industriële samenleving.
- Belangrijke voorwaarden die de industriële revolutie in de westerse wereld mogelijk
maken:
● Er is dankzij de Verlichting veel wetenschappelijke belangstelling voor
experimenten en uitvinden.
● Er zijn veel koopman-ondernemers die willen investeren en commercialiseren.
● Er is voldoende kapitaal aanwezig.
● De bevolking groeit, er is voldoende aanbod van personeel.
- Kenmerkende veranderingen
Voor industriële revolutie Na industriële revolutie
Handwerk Machine arbeid
Nijverheid Industrie
Kleinschalig Grootschalig
Productie voor lokale markt Nationale markt (producten voor
internationale markt)
Kolonialisme Modern imperialisme
Agrarisch-urbane samenleving Industriële revolutie
Thuiswerk Fabrieks arbeid
- De industrialisatie heeft ook grote invloed op de landbouw: machines zorgen voor een
agrarische revolutie.
Gevolg: overbodig geworden landbouwwerkers trekken naar de stad op zoek naar werk
in de fabrieken:
● Het transport: de behoefte van fabrikanten en handelaren aan snellere
verbindingen zorgt met de komst van stoomschepen en stoomtreinen
voor een transportrevolutie.
Gevolg: de aanleg van vele kanalen en duizenden kilometers spoorbaan:
● De behoefte aan grondstoffen (vooral kolen en ijzer) en afzetgebied.
, Gevolg: modern imperialisme
● Europese regeringen zetten de bevolking in hun koloniën onder druk om
meer te produceren en meer grondstoffen te leveren voor de Europese
industrieën.
● Een intensieve zoektocht naar nieuwe koloniale gebieden in Azië en
Afrika o.a. om als afzetmarkt te kunnen gebruiken.
- Dus van landbouwstedelijke samenleving naar industriële samenleving.
Paragraaf 8.2
Kenmerkend aspect: De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme,
nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.
- Verzetten tegen de bestaande orde
- Veel opstanden in Europa
- Gevolg: Nederlandse samenleving is een verzuilde samenleving (= de verdeling van een
samenleving in groepen op levensbeschouwelijke of sociaal-economische basis, waarbij
de groepen in bepaalde mate van elkaar zijn afgeschermd).
Paragraaf 8.3
Kenmerkend aspect: De voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer
mannen en vrouwen aan het politieke proces.
- Democratisering = groeiende invloed van de bevolking in politiek en samenleving.
- Gevolg: de belangrijkste vorsten en politiek leiders herstellen hun oude machtspositie uit
de tijd voor de Franse revolutie
Conclusie: het conservatisme wordt de overheersende ideologie in Europa.
Gevolg: het verlichte denken en de liberale ideeën van de Franse Revolutie worden
hardhandig onderdrukt.
Verandering: 1848 is een revolutiejaar: liberale burgers komen in veel landen aan de
macht.
Gevolg:
● Liberale grondwetten zorgen voor meer vrijheid en maken een einde aan de
standensamenleving.
● De politieke invloed van de burgers wordt langzaam groter door verruiming van
het kiesrecht.
Gevolg: oprichting van politieke partijen.
Hoofdstuk 8: De tijd van burgers en stoommachines 1800 - 1900
Industrialisatietijd - 19e eeuw
Paragraaf 8.1
Kenmerkend aspect: De industriële revolutie legde in de westerse wereld de basis voor een
industriële samenleving.
- Belangrijke voorwaarden die de industriële revolutie in de westerse wereld mogelijk
maken:
● Er is dankzij de Verlichting veel wetenschappelijke belangstelling voor
experimenten en uitvinden.
● Er zijn veel koopman-ondernemers die willen investeren en commercialiseren.
● Er is voldoende kapitaal aanwezig.
● De bevolking groeit, er is voldoende aanbod van personeel.
- Kenmerkende veranderingen
Voor industriële revolutie Na industriële revolutie
Handwerk Machine arbeid
Nijverheid Industrie
Kleinschalig Grootschalig
Productie voor lokale markt Nationale markt (producten voor
internationale markt)
Kolonialisme Modern imperialisme
Agrarisch-urbane samenleving Industriële revolutie
Thuiswerk Fabrieks arbeid
- De industrialisatie heeft ook grote invloed op de landbouw: machines zorgen voor een
agrarische revolutie.
Gevolg: overbodig geworden landbouwwerkers trekken naar de stad op zoek naar werk
in de fabrieken:
● Het transport: de behoefte van fabrikanten en handelaren aan snellere
verbindingen zorgt met de komst van stoomschepen en stoomtreinen
voor een transportrevolutie.
Gevolg: de aanleg van vele kanalen en duizenden kilometers spoorbaan:
● De behoefte aan grondstoffen (vooral kolen en ijzer) en afzetgebied.
, Gevolg: modern imperialisme
● Europese regeringen zetten de bevolking in hun koloniën onder druk om
meer te produceren en meer grondstoffen te leveren voor de Europese
industrieën.
● Een intensieve zoektocht naar nieuwe koloniale gebieden in Azië en
Afrika o.a. om als afzetmarkt te kunnen gebruiken.
- Dus van landbouwstedelijke samenleving naar industriële samenleving.
Paragraaf 8.2
Kenmerkend aspect: De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme,
nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme.
- Verzetten tegen de bestaande orde
- Veel opstanden in Europa
- Gevolg: Nederlandse samenleving is een verzuilde samenleving (= de verdeling van een
samenleving in groepen op levensbeschouwelijke of sociaal-economische basis, waarbij
de groepen in bepaalde mate van elkaar zijn afgeschermd).
Paragraaf 8.3
Kenmerkend aspect: De voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer
mannen en vrouwen aan het politieke proces.
- Democratisering = groeiende invloed van de bevolking in politiek en samenleving.
- Gevolg: de belangrijkste vorsten en politiek leiders herstellen hun oude machtspositie uit
de tijd voor de Franse revolutie
Conclusie: het conservatisme wordt de overheersende ideologie in Europa.
Gevolg: het verlichte denken en de liberale ideeën van de Franse Revolutie worden
hardhandig onderdrukt.
Verandering: 1848 is een revolutiejaar: liberale burgers komen in veel landen aan de
macht.
Gevolg:
● Liberale grondwetten zorgen voor meer vrijheid en maken een einde aan de
standensamenleving.
● De politieke invloed van de burgers wordt langzaam groter door verruiming van
het kiesrecht.
Gevolg: oprichting van politieke partijen.
