Maatschappijwetenschappen – paradigma’s
Paradigma’s
Functionalisme-paradigma
- Max Weber
- Functioneren van samenleving als systeem verklaren
o Nadruk op functies die een samenleving ontwikkelt om te kunnen voortbestaan
- Samenleving = consensus georiënteerd sociaal systeem
- Sociale stabilisatoren: gemeenschappelijke morele overtuigingen & sociale instituties
- Sociale ongelijkheid noodzakelijk om samenleving goed te kunnen laten functioneren en om
leden van samenleving de bij hen passende taken te laten vervullen
Conflict-paradigma
- Karl Marx
- Maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten bepalend voor alsmaar
veranderende maatschappij
o Brengt steeds weer maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten
voort.
- Overeenstemming waarden en normen veelal afwezig
o Voor zover wel aanwezig, zijn ze opgelegd door de dominante maatschappelijke groepering
- Ongelijkheid is kern van samenleving
o Komt door machtsverschillen a.g.v. beschikking in verschillende mate over hulpbronnen van
actoren
Sociaalconstructivisme-paradigma
- Chris Lorens
- Onderzoeken wijze waarop mensen de maatschappelijke werkelijkheid definiëren
- Menselijke handelingen en sociale interacties berusten op interpretaties
- Sociale werkelijkheid wordt door symbolische betekenisgeving geconstrueerd
- Bindingen = noodzakelijk voor gemeenschappelijke oriëntatie en handelen
o Grotendeels keuze van individuen zelf en niet afgedwongen door gemeenschap
(functionalisten zeggen dit wel)
- Sociale ongelijkheid: gevolg van het beeld dat mensen zich samen vormen van de verschillende
groepen in de samenleving
Rationele actor-paradigma
- Adam Smith
- Nadruk op (individuele) actoren (maar ook collectieve actoren als ondernemingen en staten)
en hun streven naar nutsmaximalisatie
o Nutsmaximalisatie: streven naar maximaal benutten van goederen
- Keuze tussen alternatieven wordt door actoren op rationele wijze gemaakt
o Door kosten en baten tegen elkaar af te wegen
- Gaan altijd voor de keuze waar zij (de actoren) voordeel bij denken te hebben
- Dilemma’s ontstaan als eigenbelang van actoren op korte termijn strijdig is met collectieve
belang op lange termijn
- Verandering in samenleving als:
o Actoren verwachten dat de baten van verandering, opwegen tegen verwachte kosten
o Als bestaande evenwicht in samenleving wordt verstoord, doordat de belangen van actoren
veranderen of nieuwe spelers verschijnen met nieuwe belangen
, Visies vanuit paradigma’s op socialisatie en politieke socialisatie
Functionalisme-paradigma
- Samenleving via geïnternaliseerde rolverwachtingen haar stempel op de persoonlijkheid van
de leden van die samenleving kan drukken.
- Identiteit is product van de samenleving
- Handelende mens = sociaal-cultureel wezen
- Bij (politieke) socialisatie wordt aandacht besteed aan belang van het voortbestaan van de
(politieke) cultuur van de samenleving en de (politieke) integratie van de persoonlijkheid, met
nadruk op de betekenis van waarden en normen, opvattingen en gedragspatronen.
- Voor samenleving als geheel en voor politieke systeem, socialisatie is middel om (politieke)
cultuur over te dragen en steeds weer te laten voortbestaan. De cultuur kan wel veranderen
Conflict-paradigma
- Aandacht besteed aan de betekenis van socialisatie voor ongelijkheid in de samenleving en
voor ongelijke machtsverhoudingen en (potentiële) conflicten op lokaal, (inter)nationaal of
mondiaal niveau.
- Bekeken wordt hoe de verschillen in sociaal, economisch en cultureel kapitaal doorwerken op
de ongelijkheid en machtsverhoudingen
o Maatschappelijk niveau: gaat om effecten van opvoeding en opleiding op ongelijke verdeling
van maatschappelijke posities naar sociale klasse, gender, religie, leeftijd, etniciteit
o Politiek niveau: invloed van socialisatie op vorming van specifieke politieke opvattingen,
voorkeur voor bepaalde politieke ideologieën, ongelijke deelname aan politieke
besluitvorming, politieke strijd en samenwerking etc.
Sociaalconstructivisme-paradigma
- Aandacht aan persoonlijke ontwikkelingsproces
o Waarbij individuen onder invloed van de sociale, politieke, economische en culturele
omgeving hun eigen identiteit en hun eigen sociale realiteit construeren en daardoor in
algemene zin maatschappelijk en politiek gesocialiseerd worden
- à In proces van continue kennisoverdracht en betekenisconstructie, doen mensen allerlei
ervaring op en bouwen identiteit op.
Paradigma’s
Functionalisme-paradigma
- Max Weber
- Functioneren van samenleving als systeem verklaren
o Nadruk op functies die een samenleving ontwikkelt om te kunnen voortbestaan
- Samenleving = consensus georiënteerd sociaal systeem
- Sociale stabilisatoren: gemeenschappelijke morele overtuigingen & sociale instituties
- Sociale ongelijkheid noodzakelijk om samenleving goed te kunnen laten functioneren en om
leden van samenleving de bij hen passende taken te laten vervullen
Conflict-paradigma
- Karl Marx
- Maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten bepalend voor alsmaar
veranderende maatschappij
o Brengt steeds weer maatschappelijke tegenstellingen en daaruit voortvloeiende conflicten
voort.
- Overeenstemming waarden en normen veelal afwezig
o Voor zover wel aanwezig, zijn ze opgelegd door de dominante maatschappelijke groepering
- Ongelijkheid is kern van samenleving
o Komt door machtsverschillen a.g.v. beschikking in verschillende mate over hulpbronnen van
actoren
Sociaalconstructivisme-paradigma
- Chris Lorens
- Onderzoeken wijze waarop mensen de maatschappelijke werkelijkheid definiëren
- Menselijke handelingen en sociale interacties berusten op interpretaties
- Sociale werkelijkheid wordt door symbolische betekenisgeving geconstrueerd
- Bindingen = noodzakelijk voor gemeenschappelijke oriëntatie en handelen
o Grotendeels keuze van individuen zelf en niet afgedwongen door gemeenschap
(functionalisten zeggen dit wel)
- Sociale ongelijkheid: gevolg van het beeld dat mensen zich samen vormen van de verschillende
groepen in de samenleving
Rationele actor-paradigma
- Adam Smith
- Nadruk op (individuele) actoren (maar ook collectieve actoren als ondernemingen en staten)
en hun streven naar nutsmaximalisatie
o Nutsmaximalisatie: streven naar maximaal benutten van goederen
- Keuze tussen alternatieven wordt door actoren op rationele wijze gemaakt
o Door kosten en baten tegen elkaar af te wegen
- Gaan altijd voor de keuze waar zij (de actoren) voordeel bij denken te hebben
- Dilemma’s ontstaan als eigenbelang van actoren op korte termijn strijdig is met collectieve
belang op lange termijn
- Verandering in samenleving als:
o Actoren verwachten dat de baten van verandering, opwegen tegen verwachte kosten
o Als bestaande evenwicht in samenleving wordt verstoord, doordat de belangen van actoren
veranderen of nieuwe spelers verschijnen met nieuwe belangen
, Visies vanuit paradigma’s op socialisatie en politieke socialisatie
Functionalisme-paradigma
- Samenleving via geïnternaliseerde rolverwachtingen haar stempel op de persoonlijkheid van
de leden van die samenleving kan drukken.
- Identiteit is product van de samenleving
- Handelende mens = sociaal-cultureel wezen
- Bij (politieke) socialisatie wordt aandacht besteed aan belang van het voortbestaan van de
(politieke) cultuur van de samenleving en de (politieke) integratie van de persoonlijkheid, met
nadruk op de betekenis van waarden en normen, opvattingen en gedragspatronen.
- Voor samenleving als geheel en voor politieke systeem, socialisatie is middel om (politieke)
cultuur over te dragen en steeds weer te laten voortbestaan. De cultuur kan wel veranderen
Conflict-paradigma
- Aandacht besteed aan de betekenis van socialisatie voor ongelijkheid in de samenleving en
voor ongelijke machtsverhoudingen en (potentiële) conflicten op lokaal, (inter)nationaal of
mondiaal niveau.
- Bekeken wordt hoe de verschillen in sociaal, economisch en cultureel kapitaal doorwerken op
de ongelijkheid en machtsverhoudingen
o Maatschappelijk niveau: gaat om effecten van opvoeding en opleiding op ongelijke verdeling
van maatschappelijke posities naar sociale klasse, gender, religie, leeftijd, etniciteit
o Politiek niveau: invloed van socialisatie op vorming van specifieke politieke opvattingen,
voorkeur voor bepaalde politieke ideologieën, ongelijke deelname aan politieke
besluitvorming, politieke strijd en samenwerking etc.
Sociaalconstructivisme-paradigma
- Aandacht aan persoonlijke ontwikkelingsproces
o Waarbij individuen onder invloed van de sociale, politieke, economische en culturele
omgeving hun eigen identiteit en hun eigen sociale realiteit construeren en daardoor in
algemene zin maatschappelijk en politiek gesocialiseerd worden
- à In proces van continue kennisoverdracht en betekenisconstructie, doen mensen allerlei
ervaring op en bouwen identiteit op.
