Maatschappijwetenschappen – domein D samenvatting
Sociale cohesie: mate van binding
Type bindingen tussen mensen
Bindingen: het hoofdconcept binding verwijst naar de relatie en onderlinge afhankelijkheden tussen
mensen in een gezin of familie, tussen leden van een groep, in de maatschappij en op het niveau van
de staat.
- Fundamenteel van afhankelijk mensen
Vier manieren:
- Economische bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met de productie en
distributie van schaarse goederen.
- Politiek bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met de politieke macht die
mensen hebben en met het feit dat er collectief zaken geregeld moeten zijn o.a. verdeling
van collectieve goederen.
- Cognitieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met het feit dat mensen van
en aan elkaar leren.
- Affectieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met positieve en negatieve
gevoelens van mensen voor elkaar.
Groepsvorming
Groepsvorming: bindingen tussen meer dan twee mensen tot stand komen, doordat ze elkaar
beïnvloeden en gemeenschappelijke waarden en normen ontwikkelen.
- Wij-gevoel
o Gedeelde ervaringen, gemeenschappelijke waarden, interesses, verwachtingen en
loyaliteiten
Vijf fasen:
- Oriëntatiefase: onzekerheid over de manier van het met elkaar omgaan overheerst.
- Conflictfase: verschillen in opvattingen worden duidelijk en dat leidt tot conflict.
- Integratiefase: een zeker evenwicht komt tot stand tussen opvattingen over samenwerking.
- Uitvoeringsfase: samenwerking in de groep verloopt ongestoord en voor zover er problemen
zijn liggen die niet op het vlak van de onderlinge samenwerking.
- Ordefase: de groepsleden proberen de manier van samenwerken aan verdere regels te
binden en zo te komen tot institutionalisering.
Verschillende groepen:
- Formele groep: vast omschreven doelen, vastgelegde regels en procedures, bepaalde
rollenstructuur en een hiërarchie
- Informele groep: stilzwijgende binding zonder vastgelegde normen en doelen,
rollenstructuur en hiërarchie.
- Primaire groep: groep met een persoonlijke en emotionele band, die elkaar steun biedt en
loyaal is aan elkaar.
- Secundaire groep: doelgericht, onpersoonlijk en functioneel georiënteerd.
- Ingroup: groep die een persoon een sociale binding en identiteit geeft.
o Individu positief beeld over ingroup
- Outgroup: groep waar een persoon afwijzend tegenover staat of competitieve gevoelens
mee heeft.
o Individu negatief beeld over outgroup
, Sociale categorieën
Sociale categorie: aanduiding voor mensen met dezelfde achtergrondvariabelen (fietsers) of
culturele variabelen (geloofsgezindten), maar die interactie noch gedeelde waarden en normen
kennen.
Drie redenen waarom niet meer bij de groep horen:
1. Willen horen
- Dropping out
- Opting out
2. Mogen horen
- Uitsluiting
- Discriminatie
3. Kunnen horen
- Armoede, werkloosheid
Sociale cohesie als bindmiddel voor de samenleving
Sociale cohesie: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een ruimer sociaal kader
met elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap, de mate van
verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn, en de mate waarin anderen daar ook een beroep op
kunnen doen.
Bevordering van sociale cohesie:
- Wederzijdse afhankelijkheid
- Dwang
- Gedeelde waarden en normen
Wat houdt de samenleving bijeen?
- Socialisatie
- Acculturatie: normen en waarden internaliseren
↳ Sociale controle: mensen onderling en in groepsverband via sancties aansporen om zich
aan de waarden en normen van de maatschappij te houden.
- Traditionele samenleving
Mechanische solidariteit: verbonden in een morele gemeenschap en een arbeidsverdeling
o
waarbij ieder in feite een zelfde taak heeft met gelijke en vaste patronen op basis van
gevestigde gewoontes.
o Eigen verbruik
o Conformisme
o Vernieuwingen à taboe
- Moderne samenleving
o Organische solidariteit: gebaseerd op een vergaande arbeidsverdeling en
taakdifferentiatie, die vraagt om individualiteit.
o Zelfbepaling, individuele vrijheid en verscheidenheid
o Productie gericht op markt
Politieke cohesie
Politieke cohesie: de binding met de staat waarin men woont en op de binding met de natie waartoe
men behoort. Daarbij gaat het ook over de binding met de lidstaten, zoals de Europese Unie.
Drie probleemgebieden bij politieke cohesie:
1. Politieke betrokkenheid: de binding tussen burger en politiek is verminderd.
2. Bestuurlijke schaalvergroting: politie, veiligheid en gezondheid gaan de gemeentelijke schaal
te boven.
3. Gemankeerde communicatie: politici spreken eigen taal, die niet wordt verstaan door
burgers.
Sociale cohesie: mate van binding
Type bindingen tussen mensen
Bindingen: het hoofdconcept binding verwijst naar de relatie en onderlinge afhankelijkheden tussen
mensen in een gezin of familie, tussen leden van een groep, in de maatschappij en op het niveau van
de staat.
- Fundamenteel van afhankelijk mensen
Vier manieren:
- Economische bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met de productie en
distributie van schaarse goederen.
- Politiek bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met de politieke macht die
mensen hebben en met het feit dat er collectief zaken geregeld moeten zijn o.a. verdeling
van collectieve goederen.
- Cognitieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met het feit dat mensen van
en aan elkaar leren.
- Affectieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met positieve en negatieve
gevoelens van mensen voor elkaar.
Groepsvorming
Groepsvorming: bindingen tussen meer dan twee mensen tot stand komen, doordat ze elkaar
beïnvloeden en gemeenschappelijke waarden en normen ontwikkelen.
- Wij-gevoel
o Gedeelde ervaringen, gemeenschappelijke waarden, interesses, verwachtingen en
loyaliteiten
Vijf fasen:
- Oriëntatiefase: onzekerheid over de manier van het met elkaar omgaan overheerst.
- Conflictfase: verschillen in opvattingen worden duidelijk en dat leidt tot conflict.
- Integratiefase: een zeker evenwicht komt tot stand tussen opvattingen over samenwerking.
- Uitvoeringsfase: samenwerking in de groep verloopt ongestoord en voor zover er problemen
zijn liggen die niet op het vlak van de onderlinge samenwerking.
- Ordefase: de groepsleden proberen de manier van samenwerken aan verdere regels te
binden en zo te komen tot institutionalisering.
Verschillende groepen:
- Formele groep: vast omschreven doelen, vastgelegde regels en procedures, bepaalde
rollenstructuur en een hiërarchie
- Informele groep: stilzwijgende binding zonder vastgelegde normen en doelen,
rollenstructuur en hiërarchie.
- Primaire groep: groep met een persoonlijke en emotionele band, die elkaar steun biedt en
loyaal is aan elkaar.
- Secundaire groep: doelgericht, onpersoonlijk en functioneel georiënteerd.
- Ingroup: groep die een persoon een sociale binding en identiteit geeft.
o Individu positief beeld over ingroup
- Outgroup: groep waar een persoon afwijzend tegenover staat of competitieve gevoelens
mee heeft.
o Individu negatief beeld over outgroup
, Sociale categorieën
Sociale categorie: aanduiding voor mensen met dezelfde achtergrondvariabelen (fietsers) of
culturele variabelen (geloofsgezindten), maar die interactie noch gedeelde waarden en normen
kennen.
Drie redenen waarom niet meer bij de groep horen:
1. Willen horen
- Dropping out
- Opting out
2. Mogen horen
- Uitsluiting
- Discriminatie
3. Kunnen horen
- Armoede, werkloosheid
Sociale cohesie als bindmiddel voor de samenleving
Sociale cohesie: het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een ruimer sociaal kader
met elkaar hebben, het gevoel een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap, de mate van
verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn, en de mate waarin anderen daar ook een beroep op
kunnen doen.
Bevordering van sociale cohesie:
- Wederzijdse afhankelijkheid
- Dwang
- Gedeelde waarden en normen
Wat houdt de samenleving bijeen?
- Socialisatie
- Acculturatie: normen en waarden internaliseren
↳ Sociale controle: mensen onderling en in groepsverband via sancties aansporen om zich
aan de waarden en normen van de maatschappij te houden.
- Traditionele samenleving
Mechanische solidariteit: verbonden in een morele gemeenschap en een arbeidsverdeling
o
waarbij ieder in feite een zelfde taak heeft met gelijke en vaste patronen op basis van
gevestigde gewoontes.
o Eigen verbruik
o Conformisme
o Vernieuwingen à taboe
- Moderne samenleving
o Organische solidariteit: gebaseerd op een vergaande arbeidsverdeling en
taakdifferentiatie, die vraagt om individualiteit.
o Zelfbepaling, individuele vrijheid en verscheidenheid
o Productie gericht op markt
Politieke cohesie
Politieke cohesie: de binding met de staat waarin men woont en op de binding met de natie waartoe
men behoort. Daarbij gaat het ook over de binding met de lidstaten, zoals de Europese Unie.
Drie probleemgebieden bij politieke cohesie:
1. Politieke betrokkenheid: de binding tussen burger en politiek is verminderd.
2. Bestuurlijke schaalvergroting: politie, veiligheid en gezondheid gaan de gemeentelijke schaal
te boven.
3. Gemankeerde communicatie: politici spreken eigen taal, die niet wordt verstaan door
burgers.
