Samenvatting Beginselen Strafrecht VU Criminologie

Samenvatting strafrecht
Week 1
Hoofdstuk 1
Het strafrecht regelt de verhouding tussen burger en de Staat
Dagvaardingen
 Civielrechtelijke dagvaardingen worden verstuurd door de ene burger aan de
andere om een civielrechtelijk geschil uit te vechten ten overstaan van de
burgerlijke rechter
 Strafrechtelijke dagvaardingen worden verzonden door een officier van justitie
om een verdachte terecht te laten staan voor de strafrechter
Binnen het strafrechtelijke systeem bestaat de mogelijkheid voor het slachtoffer om
schadevergoeding te verzoeken aan de strafrechter (sneller dan via het civielrecht)
Doelen van straffen:
 Vergelding = leedtoevoeging
 Preventie
o Speciale preventie = voorkomen dat de gestrafte opnieuw de fout in
gaat (bijv voorwaardelijke straffen)
o Generale preventie = gestrafte is een voorbeeld dat potentiële
wetsovertreders afschrikt
Strafrecht
 Materieel strafrecht = grenzen van de strafrechtelijke aansprakelijkheid
(wetboek van Strafrecht)
 Formele strafrecht = strafprocesrecht (wetboek van Strafvordering)
 Sanctierecht = voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden
opgelegd en ten uitvoer gelegd (wetboek van Sr en Sv)
Niet verwarren met:
 Wet in formele zin = opgesteld door Staten-Generaal en regering
 Wet in materiële zin = algemene burgers bindende regel
Andere verdeling strafrecht:
 Commune strafrecht = strafrecht dat in de wetboeken is opgenomen
 Bijzondere strafrecht = strafbepalingen die behoren tot het materieel
strafrecht, maar vaak ook bevoegdheden hebben die behoren tot het formele
strafrecht (Wegenverkeerswet, Wet Wapens en Munitie en de Opiumwet)
Opbouw Wetboek van Strafrecht
 Boek 1: algemene leerstukken: strafuitsluitingsgronden en poging
 Boek 2: misdrijven
 Boek 3: overtredingen

,Internationaal recht = recht dat tussen staten geld
Supranationaal recht = regels die een internationale organisatie oplegt waar de
lidstaten bij die organisatie zich aan moeten houden
Hoofdstuk 2
Strafbepaling bestaat uit:
1. Delictsomschrijving = geeft aan welke gedraging de wetgever strafbaar heeft
willen stellen
2. Kwalificatie-aanduiding = juridische term gedraging
3. Strafbedreiging = welk soort straf mag worden opgelegd
In bijzondere wetten worden vaak de delictsomschrijving en de strafbedreiging uit
elkaar getrokken -> verwerkt in meerdere strafbepalingen (in 1 het verbod en in een
ander de straf)
De opbouw van een strafbaar feit (het vierlagenmodel):
1. Menselijke gedraging
 Gedraging moet verricht zijn door een mens
 Er moet sprake zijn van een gedraging (gedachten zijn niet strafbaar)
2. Wettelijke delictsomschrijving
 Legaliteitsbeginsel
 Kwalificatie = de rechter zal de bewezen verklaarde feitelijke gedraging
uit de tenlastelegging juridisch moeten benoemen (art. 350 Sv)
3. Wederrechtelijkheid
 In strijd met het objectieve recht
 Rechtvaardigingsgrond = grond om aan te nemen dat de gedraging niet
wederrechtelijk was
o Art. 41 Sr: Noodweer
4. Verwijtbaarheid (schuld)
 Als iemand een reëel gedragsalternatief had dan het overtreden van de
wet
 Schulduitsluitingsgrond = nemen de verwijtbaarheid weg, bijv.
ontoerekeningsvatbaarheid bij psychische stoornis
Legaliteitsbeginsel = strafbepalingen moeten altijd in het geschreven recht terug te
vinden zijn (art. 16 Gw en art. 1 lid 1 Sr = verbod van terugwerkende kracht)
Ondanks de eis van duidelijkheid ontkomt men bij een delictsomschrijving toch niet
aan een zekere vaagheid, interpreteren is belangrijk
Interpretatiemethoden:
 Wetshistorische interpretatie = totstandkoming van de bepaling
 Grammaticale interpretatie = taalkundige betekenis van de woorden in de
bepaling
 Systematische interpretatie = systematiek van de wet
 Teleologische interpretatie = doel van de wet(gever)

, Bestanddelen vind je in de wettekst, elementen zijn de niet in de wet opgenomen
voorwaarden van strafbaarheid
 Delictsomschrijving bestaat uit bestanddelen
 Wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid zijn elementen, tenzij ze in de wettekst
worden benoemd (zoals vernieling art. 350 lid 1 Sr)
o Wederrechtelijk als bestanddeel -> als bij een delict de
wederrechtelijkheid ontbreekt, kan men zeggen dat het delict niet is
gepleegd -> 2e stap in vierlagenmodel ontbreekt dus
Belang onderscheid misdrijf en overtreding:
 Procesrechtelijke reden: indeling bepaald absolute competentie
 Materieelrechtelijke reden: poging en medeplichtigheid tot overtreding zijn niet
strafbaar, maar tot misdrijf wel
 Toepassing van dwangmiddelen: veel dwangmiddelen (telefoon aftappen)
mogen slechts worden ingevoerd bij verdenking van een misdrijf
Onderscheid delicten
 Formeel vs materieel
o Formele delicten = het verrichten van een handeling is strafbaar gesteld
o Materiële delicten (gevolgsdelicten) = veroorzaken van een gevolg is
strafbaar gesteld (doodslag)
 Commissie vs omissie
o Commissiedelicten = delicten die actief handelen veronderstellen
o Omissiedelicten = het nalaten (niet-handelen) wordt strafbaar gesteld
(art. 450 Sr)
o Oneigenlijk omissiedelict = in de wet geformuleerd als commissiedelict,
maar wordt gepleegd door het niet-handelen (doodslag baby door het
niet goed verzorgen van de moeder)
 Gekwalificeerd vs geprivilegieerd
o Gekwalificeerd delict = strafverzwaring ten opzichte van gronddelict
(art. 301 Sr)
o Geprivilegieerd delict = strafverlichting ten opzichte van gronddelict (art.
290 Sr)
Hoofdstuk 11
Om einduitspraak te doen in een strafzaak, moet de rechter 3 typen vragen
beantwoorden:
1. Formele vragen (voorvragen) -> art. 348 Sv, procedurele vragen
2. Materiële vragen (hoofdvragen) -> art. 350 Sv
3. Straftoemetingsvraag
Materiële vragen beslissingsschema
1. Bewezenverklaring
Is het ten laste gelegde feit bewezen?
Zo nee, vrijspraak art. 352, lid 1 Sv