Samenvatting Aardrijkskunde Leefomgeving onderdeel stedelijke gebieden

Hoofdstuk 4 Leefomgeving: Stedelijke gebieden
4.1 De stad van de toekomst: duurzaam en slim

Afgelopen jaren is de bevolking en het aantal bedrijven in de steden gestegen en zal blijven stijgen.
Steden zijn aantrekkelijk door snel internet en goede infrastructuur en door veel verschillende
hoogwaardige voorzieningen op korte afstand (bron 4).
Hoogwaardige voorzieningen  voorzieningen van hoge kwaliteit waarvoor mensen veel willen
betalen  b.v. sport, horeca, cultuur, gezondheidszorg, scholen en winkels

Er zijn ook problemen in de steden:
 Verkeer  uitlaatgassen (CO2-uitstoot), lawaai, opstoppingen en ongelukken.
 Het milieu wordt belast door grote hoeveelheden afval.
 Oude woningen zorgen voor een hoge CO2-uitstoot  veel gasverbruik
 De leefomgeving is op veel plaatsen ongezond en stressvol, omdat er te weinig groen is en
te weinig bewegingsruimte is.
 Een gevolg van weinig groen is dat de zomers extra heet zijn  oorzaak  stenen slaan
warmte op en bomen verkoelen door verdamping.
 Een ander gevolg van weinig groen is dat hevige buien in steden vaak leiden tot
wateroverlast  oorzaak  door veel steen en weinig groen kan het water niet snel
afgevoerd worden.
 Klimaatverandering is in steden dus extra merkbaar.

Oplossingen voor de lange termijn:
Van een gewone stad een duurzame stad (sustainable city) maken  een stad die
energieneutraal is en afval hergebruikt zodat toekomstige generaties er goed kunnen blijven leven.

Een duurzame stad heeft:
 Goed geïsoleerde gebouwen van milieuvriendelijk materiaal.
 Gebruikt energie uit duurzame bronnen zoals zon, aardwarmte of rioolwater.
 Afval wordt gescheiden en gerecycled  kringloop
 Er wordt voedsel geproduceerd in stadstuinen en in de grachten (bron 6).
 Gezond bewegen wordt gestimuleerd door straten in te richten waar de 'auto te gast' is.
 Openbaar vervoer en deelauto's zijn in deze stad elektrisch  dat is efficiënt en schoon.
 Door werken vanuit huis is er minder vervoer nodig.
 Parkeerplaatsen zijn veranderd in fietspaden, speelplekken of plantsoen.
 In deze stad is ruimte voor meer mensen én voor meer natuur.
 In de meeste steden zijn deze ontwikkelingen al bezig, maar het gaat te langzaam.

Veranderingen gaan te langzaam  2 oorzaken:
1. Duurzaamheid vraagt grote investeringen van burgers, bedrijven en overheid.
2. Duurzaamheid kan leiden tot belangentegenstellingen  b.v. sommige mensen willen
zonnepanelen op het boerenland, omdat het duurzaam is en andere mensen vinden
zonnepanelen op een boerenland lelijk, omdat ze het landschap verpesten.

Steden bedenken slimme oplossingen om aantrekkelijk te zijn:
 Smart cities  een stad die maximaal gebruikt maakt van technologie  computers en
internet  bron 5
 Er is open data  gegevens over wijken en gemeentelijke financiën zijn openbaar en
burgers kunnen zo makkelijk meepraten over de ontwikkeling van de stad.
 Er is big data  gegevens worden verzameld uit verschillende bronnen  van
mobieltjes, bewakingscamera's, geluidsmeters en lichtmeters  met algoritmes kun je
dingen voorspellen  b.v. waar rellen kunnen uitbreken bij voetbalwedstrijden  voordeel
is dat je snel beslissingen kunt nemen.

Risico’s/nadelen smart city:
 Beveiliging  hackers kunnen computersystemen platleggen.
 Privacy  iedereen weet veel over je en je hebt geen privacy.
 Discriminatie  als algoritmes verkeerd worden gebruikt kan je afkomst, leeftijd of gender
onterecht gelinkt worden aan criminaliteitsgegevens.

4.2 Steden zijn de motor van de economie

, Functies van de stad: wonen, werken, voorzieningen en infrastructuur.

Geschiedenis van de stad:
 Middeleeuwse stadseconomie  handel en ambachten.
 Industriële stad  fabrieken, grondstoffen en arbeid.
 Stad van nu  kenniseconomie economie die is gebaseerd op hersenkracht en
dienstverlening.

Marketing is heel belangrijk in een kenniseconomie en dit gaat via steeds vaker via gelikte video's
op social media.

In de stedelijke kenniseconomie is er zakelijke dienstverlening  bedrijven in de tertiaire sector
die diensten leveren aan andere bedrijven en overheid.
 Deze bedrijven hoeven geen grote investeringen te doen in b.v. machines of gebouwen,
want het gaan om de brains en een laptop.
 Reden waarom bedrijven met zakelijke dienstverlening zich in de stad vestigen:
o Zijn klein (minder dan 10 werknemers) en nemen niet veel ruimte in, want het
gaan om de brains en een laptop  bron 7
 Grote bedrijven zoals banken, verzekeraars en datacenters vind je in kantoorgebieden en
bedrijventerreinen aan de rand van de stad.
 Voorbeelden zakelijke dienstverlening  marketingdeskundigen, juristen, financieel
adviseurs, communicatieadviseurs, social media redacteuren en voorlichters.

Steden voor 1990  economische neergang en dalende bevolkingsaantallen.

Rond 1990 kwam de kenniseconomie tot bloei:
 Sterke toename van het aantal inwoners in steden; vooral in G30 (de 30 grootste steden).
 De werkgelegenheid in de creatieve sector steeg  media, marketing, design, kunst, ICT.
 Creatieve stad  stad met veel werkgelegenheid in de creatieve sector.
 Waarom willen steden graag mensen die werken in de creatieve sector ontvangen als
inwoners?:
o Creatieve mensen hebben vaak een hoge opleiding.
o Creatieve mensen geven hierdoor veel geld uit in horeca en stedelijke
voorzieningen.
o Dit trekt veel bedrijven aan.
o Hierdoor stijgt de werkgelegenheid en levert het belastinginkomsten op in de
creatieve steden.
o Daarom werken creatieve steden als een banenmotor en stimuleren ze de
economie.
o Amsterdam en Utrecht zijn de meest creatieve steden in Nederland.

Grote steden proberen innovatieve bedrijven aan te trekken in de hoop op economische
vooruitgang 2 opvallende locaties:
1. Scienceparks  bedrijventerreinen met bedrijven met veel kennis en werken samen met
universiteiten  b.v. de High Tech Campus Eindhoven.
2. Broedplaatsen  vernieuwende en artistieke bedrijven bij elkaar op oude
industrieterreinen of midden in een woonbuurt (bron 7).
o Een stad als Utrecht kent meerdere van deze atelier-verzamelgebouwen (bron 8).