functioning autism
Hans Bogte, Bert Flamma, Jaap van der Meere & Herman van Engeland (2007)
Abstract
Het doel van deze studie was om ‘presetting’, gevoeligheid in reactie en prioriteiten stellen te
evalueren bij autisme. Deze vermogens kunnen samengevoegd worden onder de term cognitieve
flexibiliteit. Dat is een aspect van executief functioneren dat wordt gemedieerd door de prefrontale
cortex kwabben. Een groep volwassenen met hoog functionerend autisme (N=23) zijn vergeleken
met een normale controle groep (N=32), door gebruik van een geautomatiseerde variant van de
Sternberg Respons Bias Paradigma. In tegenstelling tot eerdere resultaten is er geen tekort gevonden
in ‘presetting, respons inhibitie, set schifting en prioriplanning bij participanten met autisme, ook niet
als medicatie de medicatiefactor was meegenomen. Methodologische issues die dit kunnen
verklaren zijn besproken. Een bijkomende bevinding was dat mensen met HFA(vooral die met
medicatie) traag reageerden. Mogelijke oorzaken en gevolgen, ook voor cognitieve flexibiliteit
worden besproken
Inleiding
Hoewel de kern van autisme een tekort in sociaal functioneren is, zijn sommige onderzoekers van
mening dat een tekort in de executieve functies (EF) centraal staat bij autisme. EF staat in verband
met schade aan de prefrontale kwab en bevat veel vaardigheden die nodig zijn voor doelgericht en
toekomstgericht gedrag. Deze visie is onder meer gebaseerd op de overeenkomst tussen gedrag
tussen mensen met autisme en mensen met schade aan de prefrontale kwab. Mensen met autisme
lijken ook vaak star, inflexibel, volhardend, gericht op details, impulsief en een tekort aan sensitief
vermogen of overreacties. Ook kent de prefrontale cortex afwijkingen bij autisme.
Het primaire doel van de huidige studie was om de cognitieve flexibiliteit te onderzoeken, te weten
motorische ‘presetting’, gevoeligheid in reactie en schakelmomenten. Daarnaast is een
prioriteitenlijst gebruikt om effecten te bekijken. Cognitieve flexibiliteit is nodig om nieuw gedrag te
produceren en het combineren van gedragspatronen. De prefrontale cortex bewaakt en stuurt
informatie door filtering. Cognitieve flexibiliteit is het vermogen om te switchen tussen het ene en
andere onderwerp. Impliciet in dit vermogen is de noodzaak om gedrag te remmen en spontaan te
beginnen aan iets anders. Zowel het mediale gebied van de prefontale cortex als de basale ganglia is
betrokken. Een slechte prestatie op traditionele neuropsychologietests ondersteund het idee dat
autisme geassocieerd wordt met tekorten in cognitieve flexibiliteit, mensen met autisme blijken in
deze testen meer volhardende fouten te maken. Echter voor een subject moeten meerdere
dimensies gebruikt worden en het is dus mogelijk dat de moeite met die taak door een van die
dimensie komt. Zo kan volharding worden veroorzaakt door gebrek aan flexibiliteit bij het kiezen van
nieuwe alternatieven, maar ook door geheugenverlies. Ook kunnen sociale interacties invloed