Oefenbundel Biologie HAVO (Nieuw 2023)
Stofwisseling
Vermoeide zwemmers
1. Welke in de spieren gevormde stof leidt tot het vermoeide gevoel dat in die
spieren optreedt?
Zonnebladeren en schaduwbladeren
Bij bepaalde bomen zijn zogeheten zonnebladeren en schaduwbladeren te
onderscheiden. Zonnebladeren hebben zich ontwikkeld uit knoppen waarop veel licht
viel en schaduwbladeren hebben zich ontwikkeld uit knoppen die zich in de schaduw
bevonden. In een experiment wordt bij deze twee typen bladeren van een loofboom
het verband bepaald tussen de verlichtingssterkte en de opname van koolstofdioxide
uit de lucht of de afgifte van koolstofdioxide aan de lucht. De resultaten zijn
weergegeven in de bron. Aangenomen mag worden dat de intensiteit van de
dissimilatie onafhankelijk is van de verlichtingssterkte.
2. Is een verlichtingssterkte van 10 mW/cm een beperkende factor voor de
fotosyntheseactiviteit in zonnebladeren? En in schaduwbladeren?
A niet voor de fotosyntheseactiviteit in zonnebladeren en ook niet voor die in
schaduwbladeren
B alleen voor de fotosyntheseactiviteit in zonnebladeren
C alleen voor de fotosyntheseactiviteit in schaduwbladeren
,Stofwisselingsprocessen
In spieren van de mens vinden onder andere de volgende stofwisselingsprocessen
plaats:
1 opbouw van eiwitten uit aminozuren,
2 vorming van melkzuur uit glucose,
3 vorming van glycogeen uit glucose,
4 vorming van CO2 en H2O uit glucose en O2.
3. Bij welk of bij welke van deze processen komt energie vrij die kan worden
gebruikt voor het samentrekken van de spieren?
A alleen bij proces 3
B alleen bij proces 4
C bij de processen 1 en 3
D bij de processen 2 en 4
Yoghurt
Yoghurt wordt bereid door twee soorten bacteriën aan melk toe te voegen. Eén van
deze bacteriesoorten is een melkzuurbacterie. Nadat het geheel gedurende een
bepaalde tijd bij een bepaalde temperatuur in een zoveel mogelijk van de lucht
afgesloten omgeving heeft gestaan, is het yoghurt geworden. Iemand veronderstelt
dat het maken van yoghurt een manier is om een melkproduct langer houdbaar te
maken. Om deze hypothese te toetsen, wordt een experiment gedaan. Een fles melk
en een fles yoghurt worden beide geopend in de koelkast bewaard. Vanuit de lucht
kunnen bacteriën en schimmels in beide flessen komen. Na een week wordt de
smaak van de inhoud van beide flessen getest. De melk is zuur geworden. De
yoghurt is nauwelijks van smaak veranderd en niet bedorven.
4. Waardoor kunnen de meeste micro-organismen die in de lucht voorkomen wel
groeien in verse melk en niet in yoghurt?
A doordat de pH van yoghurt niet kan veranderen
B doordat de pH van yoghurt voor de groei te laag is
C doordat de pH van yoghurt voor de groei te hoog is
D doordat yoghurt een te geringe energie-inhoud heeft
Dissimilatie
Tijdens de aanloop en hinkstapsprong vindt in beenspieren anaërobe dissimilatie
plaats.
5. Welke van de stoffen alcohol, koolstofdioxide, melkzuur en water komt of
komen in deze spieren vrij bij dat proces?
A alleen melkzuur
B alleen alcohol en koolstofdioxide
C alleen koolstofdioxide en water
D alleen alcohol en melkzuur
E alcohol, koolstofdioxide en melkzuur
F koolstofdioxide, melkzuur en water
, Een sparrenbos
In een sparrenbos van ongeveer 30 meter hoogte is gedurende een zonnige dag in
augustus de CO2-concentratie bepaald op verschillende hoogten boven de grond.
Deze gegevens zijn weergegeven in het diagram van de afbeelding.
De lijnen in dit diagram verbinden de hoogten boven de grond waar de
CO2-concentratie op bepaalde tijdstippen gelijk is. De concentratie is uitgedrukt in
deeltjes per miljoen (ppm). Bijvoorbeeld om 6 uur 's ochtends ligt de
CO2-concentratie 10 meter boven de grond tussen de 370 en 380 ppm.
Met behulp van het diagram kan worden bepaald op welke hoogte boven de grond
en op welke uren van de dag de fotosyntheseactiviteit het grootst is.
6. In het diagram zijn met de letters P, Q, R en S vier combinaties van hoogte en
tijd aangegeven. Bij welke combinatie van hoogte en tijd is er sprake van de
grootste fotosyntheseactiviteit?
A bij P
B bij Q
C bij R
D bij S
Stofwisseling
Vermoeide zwemmers
1. Welke in de spieren gevormde stof leidt tot het vermoeide gevoel dat in die
spieren optreedt?
Zonnebladeren en schaduwbladeren
Bij bepaalde bomen zijn zogeheten zonnebladeren en schaduwbladeren te
onderscheiden. Zonnebladeren hebben zich ontwikkeld uit knoppen waarop veel licht
viel en schaduwbladeren hebben zich ontwikkeld uit knoppen die zich in de schaduw
bevonden. In een experiment wordt bij deze twee typen bladeren van een loofboom
het verband bepaald tussen de verlichtingssterkte en de opname van koolstofdioxide
uit de lucht of de afgifte van koolstofdioxide aan de lucht. De resultaten zijn
weergegeven in de bron. Aangenomen mag worden dat de intensiteit van de
dissimilatie onafhankelijk is van de verlichtingssterkte.
2. Is een verlichtingssterkte van 10 mW/cm een beperkende factor voor de
fotosyntheseactiviteit in zonnebladeren? En in schaduwbladeren?
A niet voor de fotosyntheseactiviteit in zonnebladeren en ook niet voor die in
schaduwbladeren
B alleen voor de fotosyntheseactiviteit in zonnebladeren
C alleen voor de fotosyntheseactiviteit in schaduwbladeren
,Stofwisselingsprocessen
In spieren van de mens vinden onder andere de volgende stofwisselingsprocessen
plaats:
1 opbouw van eiwitten uit aminozuren,
2 vorming van melkzuur uit glucose,
3 vorming van glycogeen uit glucose,
4 vorming van CO2 en H2O uit glucose en O2.
3. Bij welk of bij welke van deze processen komt energie vrij die kan worden
gebruikt voor het samentrekken van de spieren?
A alleen bij proces 3
B alleen bij proces 4
C bij de processen 1 en 3
D bij de processen 2 en 4
Yoghurt
Yoghurt wordt bereid door twee soorten bacteriën aan melk toe te voegen. Eén van
deze bacteriesoorten is een melkzuurbacterie. Nadat het geheel gedurende een
bepaalde tijd bij een bepaalde temperatuur in een zoveel mogelijk van de lucht
afgesloten omgeving heeft gestaan, is het yoghurt geworden. Iemand veronderstelt
dat het maken van yoghurt een manier is om een melkproduct langer houdbaar te
maken. Om deze hypothese te toetsen, wordt een experiment gedaan. Een fles melk
en een fles yoghurt worden beide geopend in de koelkast bewaard. Vanuit de lucht
kunnen bacteriën en schimmels in beide flessen komen. Na een week wordt de
smaak van de inhoud van beide flessen getest. De melk is zuur geworden. De
yoghurt is nauwelijks van smaak veranderd en niet bedorven.
4. Waardoor kunnen de meeste micro-organismen die in de lucht voorkomen wel
groeien in verse melk en niet in yoghurt?
A doordat de pH van yoghurt niet kan veranderen
B doordat de pH van yoghurt voor de groei te laag is
C doordat de pH van yoghurt voor de groei te hoog is
D doordat yoghurt een te geringe energie-inhoud heeft
Dissimilatie
Tijdens de aanloop en hinkstapsprong vindt in beenspieren anaërobe dissimilatie
plaats.
5. Welke van de stoffen alcohol, koolstofdioxide, melkzuur en water komt of
komen in deze spieren vrij bij dat proces?
A alleen melkzuur
B alleen alcohol en koolstofdioxide
C alleen koolstofdioxide en water
D alleen alcohol en melkzuur
E alcohol, koolstofdioxide en melkzuur
F koolstofdioxide, melkzuur en water
, Een sparrenbos
In een sparrenbos van ongeveer 30 meter hoogte is gedurende een zonnige dag in
augustus de CO2-concentratie bepaald op verschillende hoogten boven de grond.
Deze gegevens zijn weergegeven in het diagram van de afbeelding.
De lijnen in dit diagram verbinden de hoogten boven de grond waar de
CO2-concentratie op bepaalde tijdstippen gelijk is. De concentratie is uitgedrukt in
deeltjes per miljoen (ppm). Bijvoorbeeld om 6 uur 's ochtends ligt de
CO2-concentratie 10 meter boven de grond tussen de 370 en 380 ppm.
Met behulp van het diagram kan worden bepaald op welke hoogte boven de grond
en op welke uren van de dag de fotosyntheseactiviteit het grootst is.
6. In het diagram zijn met de letters P, Q, R en S vier combinaties van hoogte en
tijd aangegeven. Bij welke combinatie van hoogte en tijd is er sprake van de
grootste fotosyntheseactiviteit?
A bij P
B bij Q
C bij R
D bij S
