Samenvatting Grondslagen van het recht (RGBUSBR001)

Week 1: Wat is recht?

Juridische kernbegrippen:

Positief recht: het recht dat in een Wenselijk recht: het recht dat men
bepaalde gemeenschap door de wenst of nastrevenswaardig vindt 
bevoegde autoriteit is vastgesteld  rechtvaardig
rechtmatig
Objectief recht (feiten/law): rechten Subjectief recht (meningen/right):
die zijn vastgelegd in wetten/vonnissen rechten die gelden voor specifiek
 geld voor iedereen individu/groep en ontlenen zich aan
objectieve rechten
Internationaal recht Nationaal recht
Publiekrecht (strafrecht, staats- en Privaatrecht: juridische gelijkheid
bestuursrecht): fundamentele tussen partijen onderling  burgers
juridische ongelijkheid tussen partijen onderling (burgerlijke rechter)
onderling  overheden
onderling/overheid en burgers
(bestuursrechter)
Dwingend recht (=ius cogens): van dit Aanvullend recht: hier is alleen
recht mag niet worden afgeweken en verplicht aan gebonden als er niet zelf
geldt altijd wordt gekozen om ervan af te wijken
Materieel recht: het inhoudelijke recht Formeel recht: de wijze waarop het
dat voor mensen geldt (strafrecht) materieel recht wordt gehandhaafd,
procedures (strafvordering)

Er zijn diverse soorten rechtsregels:
 Gedragsnormen  gekoppeld aan sancties
 Sanctienormen
 Bevoegdheidsverlenende normen

Wanneer komt een rechtsregel voor?
- Positief recht: het recht dat is vastgesteld/erkend  d.m.v. codificatie wordt
het positieve recht op systematische wijze in een wetboek (codex)
opgenomen
- Geldend recht: rechten, plichten of bevoegdheden die juridisch afdwingbaar
zijn
- Effectief recht: rechtsregels die worden gehandhaafd door de overheid

Publiekrecht:
1. Staatsrecht  heeft betrekking op de organen van de staat, op de instelling
ervan, hun bevoegdheden, hun verhouding tot elkaar en die tot de burgers
(Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden + Grondwet)
2. Bestuursrecht  heeft betrekking op de manier waarop het openbaar bestuur
kan ingrijpen in openbare rechtsorde (Awb)
3. Strafrecht  heeft betrekking op sanctioneren van bepaald gedrag (Wetboek
van Strafrecht en Wetboek van Strafverordening)

, Week 2: Wat is recht?
In het recht zijn er 3 perspectieven:
1. Rechtspositivisme
2. Natuurrecht
3. Rechtsrealisme

Rechtspositivisme:
 ‘Regels zijn regels’  rechtszekerheid
 Objectiviteit  er is een scheiding tussen recht en moraal, waarbij rechters
alleen hoeven te kijken naar het positieve recht
 Er is een scheiding tussen de machten. De wetgever maakt recht; de rechter
past het recht toe  primaat van de wetgever

Natuurrecht:
 Hogere beginselen  gerechtigheid
 Er moet gebruik gemaakt worden van de menselijke rede en de van nature
bestaande normen en waarden  wij kunnen nadenken over de geldende
regels
 Er is een band tussen recht en rechtvaardigheid

Rechtsrealisme:
 Praktische belangen  doelmatigheid
 Er is een band tussen recht en politiek/beleid

Speluncean Explorers (fictieve zaak)
5 rechters buigen zich over deze zaak:
1. Truepenny (schuldig):
 Rechtspositivist, houdt zich strikt aan de wettoepassing waar geen
uitzonderingen op worden gemaakt  grammaticale wetsinterpretatie
 Hij vindt de doodstraf te ver gaan, maar het verlenen van clementie ligt buiten
het recht

2. Foster (onschuldig):
 Natuurrecht, er is een noodzakelijk verband tussen recht en rechtvaardigheid
 veroordeling zou neerkomen op een onrechtvaardig recht van Newgarth
 Soms moet de ‘letter van de wet’ wijken voor de onderliggende ‘gedachte van
de wet’ (doel)  het teleologische doel van art. 12-A NG is om af te schrikken,
maar in situaties van zelfverdediging (in de grot) is het doel van afschrikking
niet van toepassing
Het recht van Newgarth is niet van toepassing, omdat:
A. De grotverkenners bevonden zich in een uitzonderlijke situatie waar het
gewone recht ophoudt  de zaak valt onder ‘law of nature’
B. Onderling hebben de grotverkenners duidelijke afspraken gemaakt, waarmee
zij zelf een soort rechtssysteem hebben gestampt