Week 1 – Hoofdstructuur van de EU
EU = een internationale organisatie met 27 lidstaten
Recht van de EU = Europees Recht/EU-recht/Unierecht
Soevereiniteit: zelfbeschikking van lidstaten = lidstaten hebben de hoogste macht
over hun eigen staat
1. Intern: verantwoordelijk over eigen gezag
2. Extern: staten blijven volle leden van de internationale gemeenschap naar
buiten toe (bv: handelssoevereiniteit met China)
Arrest: HvJ Wightman (soevereiniteit)
Feiten:
De Britse premier laat weten dat hij uit de EU wil stappen
Rechtsvraag:
Kan de kennisgeving eenzijdig worden ingetrokken?
Rechtsregel:
Op basis van de soevereiniteit van de lidstaten kan een lidstaat eenzijdig de
kennisgeving van terugtrekking intrekking. Rechtstreekse werking en voorrang zijn
geen uitdrukking van een Europese soevereiniteit, maar zijn instrumenten om de
goede werking te waarborgen
Gemeenschappelijke markt = vrij verkeer van goederen, diensten, personen en
kapitaal (art. 26 VWEU)
- Art. 26 VWEU:
1. De Unie stelt de maatregelen vast die ertoe bestemd zijn om de interne
markt tot stand te brengen en de werking ervan te verzekeren,
overeenkomstig de bepalingen terzake van de Verdragen
2. De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is
gewaarborgd volgens de bepalingen van de Verdragen
3. Op voorstel van de Commissie stelt de Raad de noodzakelijke
beleidslijnen en voorwaarden vast om een evenwichtige vooruitgang in
het geheel der betrokken sectoren te garanderen
Grondrechten in de EU
Eu = een rechtsstaat (art. 2 jo. 6 (1) VEU) met drie basisverdragen:
1. VEU
2. VWEU
3. Handvest van de Grondrechten
De instellingen van de EU
Binnen de EU zijn er 7 instellingen (art. 13 VEU), waartussen geen hiërarchie heerst
- Supranationaal: beslissen bij (gekwalificeerde) meerderheid je kan dus
gebonden worden aan iets waar je het niet mee eens bent
- Intergouvernementeel: beslissen bij unanimiteit (iedereen ja) of consensus
(niemand nee)
,Het Europees Parlement (art. 14 VEU) vertegenwoordigt het volk
Leden rechtstreeks gekozen via nationale verkiezingen
i. Aantal afhankelijk van het aantal inwoners per lidstaat
ii. Maximaal 751
Taken:
i. Wetgevingstaak (art. 294 VWEU)
ii. Democratische controle (kan Commissie naar huis sturen)
iii. Begrotingstaak
Besluitvorming
i. Bij gewone meerderheid
De Europese Raad (art. 15 VEU)
Samenstelling
i. Hoofd van de uitvoerende macht lidstaat (regeringsleider of
staatshoofd, verschilt per land)
ii. Voorzitter
iii. Voorzitter van de Europese Commissie
Taken
i. Algemene politieke koers EU bepalen
ii. Geven van impulsen aan de ontwikkeling van de EU
iii. Bepalen van algemene beleidslijnen en prioriteiten
iv. Benoeming voorzitter EC
Besluitvorming
i. Consensus (niemand is tegen)
Organisatie
i. Komen twee keer per half jaar bijeen
De Raad (van de EU) (art. 16) Vertegenwoordigt de nationale regeringen
Samenstelling
i. Minister per onderwerp (1 per raad)
ii. Uitzondering: Minister van buitenlandse zaken in de Raad Algemene
Zaken EN de Raad voor Buitenlandse zaken
Taken
i. Wetgevingstaak
ii. Begrotingstaak
Organisatie
i. Maandelijkse bijeenkomsten
Besluitvorming
i. Meestal bij gekwalificeerde meerderheid = speciale meerderheid (art.
16 lid 4 VEU zo is er voldoende draagvlak/ondersteuning)
De Europese Commissie (art. 17 VEU) vertegenwoordigt de Unie
Samenstelling
i. 27 onafhankelijke commissarissen (opereren onafhankelijk van hun
lidstaat)
ii. Voorzitter
Taken
, i. Wetgevingstaak: recht van initiatief initiatief wat wij willen doen voor
de wetgeving
ii. Vertegenwoordiging EU bij externe betrekkingen
iii. Bestuurstaak: opleggen van boetes en uitvoeren jaarlijkse begroting
iv. Toezichtstaak: naleving EU-recht
Besluitvorming
i. Op basis van het collegialiteitbeginsel (EC beslist als instelling in zijn
geheel)
ii. Consensus (niemand tegen)
Machtenscheiding binnen de EU
Er is sprake van een representatieve democratie (art. 10 VEU)
Wetgevende macht
1. Europese commissie (art. 17 VEU)
i. Recht van initiatief + Voorstel intrekken
2. Europees parlement (art. 14 VEU)
i. Medebeslisser goedkeuren van voorstellen
3. De Raad van de Europese unie (art. 14 VEU)
i. Medebeslisser goedkeuren van voorstellen
De gewone wetgevingsprocedure (art. 289 VWEU)
1. Initiatief: EC doet een voorstel aan de RvMinisters en het EP
2. Eerste lezing: EP keurt het voorstel goed of past het voorstel aan. Voorstel
gaat door naar de RvM. Wanneer zij het voorstel goedkeuren is het voorstel
aangenomen. Wanneer de RvM het voorstel aanpast gaan we door naar de
tweede lezing
STAP 1 + 2 WORDEN ALTIJD DOORLOPEN
3. Tweede lezing: voorstel met aanpassingen gaat terug naar het EP. Die
hebben vier opties:
a. EP niet binnen 3 maanden uitgesproken? Aangenomen
EU = een internationale organisatie met 27 lidstaten
Recht van de EU = Europees Recht/EU-recht/Unierecht
Soevereiniteit: zelfbeschikking van lidstaten = lidstaten hebben de hoogste macht
over hun eigen staat
1. Intern: verantwoordelijk over eigen gezag
2. Extern: staten blijven volle leden van de internationale gemeenschap naar
buiten toe (bv: handelssoevereiniteit met China)
Arrest: HvJ Wightman (soevereiniteit)
Feiten:
De Britse premier laat weten dat hij uit de EU wil stappen
Rechtsvraag:
Kan de kennisgeving eenzijdig worden ingetrokken?
Rechtsregel:
Op basis van de soevereiniteit van de lidstaten kan een lidstaat eenzijdig de
kennisgeving van terugtrekking intrekking. Rechtstreekse werking en voorrang zijn
geen uitdrukking van een Europese soevereiniteit, maar zijn instrumenten om de
goede werking te waarborgen
Gemeenschappelijke markt = vrij verkeer van goederen, diensten, personen en
kapitaal (art. 26 VWEU)
- Art. 26 VWEU:
1. De Unie stelt de maatregelen vast die ertoe bestemd zijn om de interne
markt tot stand te brengen en de werking ervan te verzekeren,
overeenkomstig de bepalingen terzake van de Verdragen
2. De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is
gewaarborgd volgens de bepalingen van de Verdragen
3. Op voorstel van de Commissie stelt de Raad de noodzakelijke
beleidslijnen en voorwaarden vast om een evenwichtige vooruitgang in
het geheel der betrokken sectoren te garanderen
Grondrechten in de EU
Eu = een rechtsstaat (art. 2 jo. 6 (1) VEU) met drie basisverdragen:
1. VEU
2. VWEU
3. Handvest van de Grondrechten
De instellingen van de EU
Binnen de EU zijn er 7 instellingen (art. 13 VEU), waartussen geen hiërarchie heerst
- Supranationaal: beslissen bij (gekwalificeerde) meerderheid je kan dus
gebonden worden aan iets waar je het niet mee eens bent
- Intergouvernementeel: beslissen bij unanimiteit (iedereen ja) of consensus
(niemand nee)
,Het Europees Parlement (art. 14 VEU) vertegenwoordigt het volk
Leden rechtstreeks gekozen via nationale verkiezingen
i. Aantal afhankelijk van het aantal inwoners per lidstaat
ii. Maximaal 751
Taken:
i. Wetgevingstaak (art. 294 VWEU)
ii. Democratische controle (kan Commissie naar huis sturen)
iii. Begrotingstaak
Besluitvorming
i. Bij gewone meerderheid
De Europese Raad (art. 15 VEU)
Samenstelling
i. Hoofd van de uitvoerende macht lidstaat (regeringsleider of
staatshoofd, verschilt per land)
ii. Voorzitter
iii. Voorzitter van de Europese Commissie
Taken
i. Algemene politieke koers EU bepalen
ii. Geven van impulsen aan de ontwikkeling van de EU
iii. Bepalen van algemene beleidslijnen en prioriteiten
iv. Benoeming voorzitter EC
Besluitvorming
i. Consensus (niemand is tegen)
Organisatie
i. Komen twee keer per half jaar bijeen
De Raad (van de EU) (art. 16) Vertegenwoordigt de nationale regeringen
Samenstelling
i. Minister per onderwerp (1 per raad)
ii. Uitzondering: Minister van buitenlandse zaken in de Raad Algemene
Zaken EN de Raad voor Buitenlandse zaken
Taken
i. Wetgevingstaak
ii. Begrotingstaak
Organisatie
i. Maandelijkse bijeenkomsten
Besluitvorming
i. Meestal bij gekwalificeerde meerderheid = speciale meerderheid (art.
16 lid 4 VEU zo is er voldoende draagvlak/ondersteuning)
De Europese Commissie (art. 17 VEU) vertegenwoordigt de Unie
Samenstelling
i. 27 onafhankelijke commissarissen (opereren onafhankelijk van hun
lidstaat)
ii. Voorzitter
Taken
, i. Wetgevingstaak: recht van initiatief initiatief wat wij willen doen voor
de wetgeving
ii. Vertegenwoordiging EU bij externe betrekkingen
iii. Bestuurstaak: opleggen van boetes en uitvoeren jaarlijkse begroting
iv. Toezichtstaak: naleving EU-recht
Besluitvorming
i. Op basis van het collegialiteitbeginsel (EC beslist als instelling in zijn
geheel)
ii. Consensus (niemand tegen)
Machtenscheiding binnen de EU
Er is sprake van een representatieve democratie (art. 10 VEU)
Wetgevende macht
1. Europese commissie (art. 17 VEU)
i. Recht van initiatief + Voorstel intrekken
2. Europees parlement (art. 14 VEU)
i. Medebeslisser goedkeuren van voorstellen
3. De Raad van de Europese unie (art. 14 VEU)
i. Medebeslisser goedkeuren van voorstellen
De gewone wetgevingsprocedure (art. 289 VWEU)
1. Initiatief: EC doet een voorstel aan de RvMinisters en het EP
2. Eerste lezing: EP keurt het voorstel goed of past het voorstel aan. Voorstel
gaat door naar de RvM. Wanneer zij het voorstel goedkeuren is het voorstel
aangenomen. Wanneer de RvM het voorstel aanpast gaan we door naar de
tweede lezing
STAP 1 + 2 WORDEN ALTIJD DOORLOPEN
3. Tweede lezing: voorstel met aanpassingen gaat terug naar het EP. Die
hebben vier opties:
a. EP niet binnen 3 maanden uitgesproken? Aangenomen
