Samenvatting Inleiding strafrecht (RGBUSTR001)

Week 1: Introductie van het straf(proces)recht: uitgangspunten,
beginselen, personen en fasen in het strafproces

Uit welke fasen bestaat het strafprocesrecht?
1. Het opsporingsonderzoek (= vooronderzoek)
- Politie doet voorbereidend onderzoek (verzamelt bewijsmateriaal) 
voorafgaand aan de terechtzitting
- OvJ beslist een zaak wel/niet naar de rechter te brengen  niet = sepot
*OvJ is verantwoordelijk voor het opsporingsonderzoek
2. Onderzoek ter terechtzitting (= eindonderzoek)
Hierin wordt de verdachte opgeroepen om op een bepaalde tijd bij een
bepaald gerecht te verschijnen. De strafbare feiten die hierin opgenomen zijn,
heet de tenlastelegging. Centraal in dit onderzoek staat, het achterhalen van
wat er precies is gebeurd. Het onderzoek ter terechtzitting, inclusief
behandeling in hoger beroep en cassatieberoep, heet het eindonderzoek
3. Beraadslaging en uitspraak
Als het tot een bewezenverklaring komt (art. 348 en 250 Sv) en de conclusie
dat een verdachte moet worden bestraft, wordt er door de rechter een
passende sanctie opgelegd in een vonnis (bevat bewezenverklaring,
bewijsmiddelen, opgelegde straf, motivering)
4. Rechtsmiddelen
In het strafrecht kunnen de verdachte en het OM allebei in hoger beroep en
cassatie gaan
5. Tenuitvoerlegging
Het vonnis wordt ten uitvoer gelegd, zodra de uitspraak onherroepelijk wordt
(hoger beroep/cassatie is niet meer mogelijk)

Wat wordt verstaan onder de beginselen van een behoorlijke procesorde?
 Het beginsel van redelijke en billijke belangenafweging:
Er moet worden voldaan aan de eisen van proportionaliteit (methode in
verhouding tot doel) en subsidiariteit (beter alternatief)  zie HR Braak bij
binnentreden
 Beginsel van zuiverheid van oogmerk:
Er mag geen misbruik gemaakt worden van een bevoegdheid (détournement
de pouvoir)
 Vertrouwensbeginsel:
Er moet worden voldaan aan de toezegging van een vertegenwoordiger van
de overheid, tenzij zwaardere belangen een rol spelen. Dit geldt voor de OvJ
eveneens voor toezeggingen van derden (opsporingsambtenaren/hOvJ)
 Gelijkheidsbeginsel:
Gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden  ongelijke gevallen
moeten ongelijk behandeld worden naar de mate van ongelijkheid

,Waarom wordt het Nederlandse voorbereidend onderzoek ‘overwegend
inquisitoir’ en het eindonderzoek ‘meer accusatoir’ genmoed?
 Inquisitoir: de verdachte is geen gelijkwaardige procespartij en heeft niet
dezelfde rechten/bevoegdheden als het OM
DE STRAFRECHTER IS ACTIEF; doet zelf onderzoek/ondervraagt getuigen
 Accusatoir: de verdachte is een gelijkwaardige procespartij en heeft dezelfde
rechten/bevoegdheden als het OM
DE STRAFRECHTER IS NIET ACHTIEF; hoort de partijen aan en doet zelf
geen actief onderzoek

Verbiedt artikel 1 Sv dat strafvorderlijke regels worden gebaseerd op
ongeschreven recht?
Legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv): als er handelingen plaatsvinden die personen
beperken in het uitoefenen van hun mensenrechten, dient er altijd een wettelijke
grondslag voor te zijn die een bevoegdheid geeft voor het desbetreffende optreden

Een bevoegdheid mag worden uitgeoefend als er aan 3 bestanddelen wordt voldaan:
1. De handeling (welke handeling mag worden verricht?)
2. De bevoegde (door wie mag de handeling worden verricht?)
3. De bevoegdheidsvoorwaarden (onder welke voorwaarden is de bevoegde
gerechtig de handeling te verrichten?)

*Discretionaire bevoegdheden: de bevoegde kent de vrijheid toe om in concrete
gevallen naar eigen inzicht een besluit te nemen

Wat houden de volgende uitgangspunten en beginselen in?
1. Interne openbaarheid: de verdachte heeft het recht om de processtukken in
te zien (art. 30 Sv), ook al mag dit in het belang van het onderzoek beperkt
worden (art. 31 Sv). Hier kan door de verdachte een bezwaarschrift tegen
ingediend worden (art. 30 lid 4 Sv).
2. Externe openbaarheid: het strafproces moet ook toegankelijk zijn voor
rechtsgenoten (geen procesdeelnemers), maar mag eventueel achter
gesloten deuren plaatsvinden (art. 269 Sv)
3. Pressieverbod/Zwijgplicht:
- Pressieverbod (art. 29 Sv): de verdachte mag niet gedwongen worden een
verklaring af te leggen
- Zwijgplicht (art. 6 EVRM): de verdachte mag niet gedwongen worden om
zichzelf te belasten
4. Cautie (art. 29 lid 2 Sv): een verdachte moet op de hoogte worden gebracht
van het zwijgrecht  als dit niet wordt verteld, mag een verklaring van een
verdachte niet worden gebruikt als bewijs (art. 359a Sv)
5. Recht op rechtsbijstand (art. 28 Sv): de verdachte heeft het recht om te
worden bijgestaan door een advocaat (raadsman), vanaf het moment
voorafgaande aan het eerste verhoor, nadat hij als verdachte is aangehouden
6. Hoor en wederhoor
7. Contra-expertise (art. 51i, 150 en 227 Sv): de OvJ en de rechter kunnen een
deskundige benoemen, wanneer zij de expertise missen voor het verrichten
van bepaalde onderzoeken

, Extra:
 Kantonrechter (art. 382 Sv): meeste overtredingen
 Politierechter (art. 382 Sv): eenvoudige misdrijven
 Kinderrechter: zaken met minderjarigen
 Getuige opgeroepen door:
- Politie  niet verplicht om te verschijnen/verklaring af te leggen
- RC  verplicht om te verschijnen/verklaring af te leggen
 Artikel 3 Politiewet: “De politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het
bevoegd gezag en in overeenstemming met de geldende rechtsregels te
zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en het verlenen
van hulp aan hen die deze behoeven”
Stappenplan: zie werkgroep opdrachten