Maatschappelijke betrokkenheid
Michelle Brode
4 juni 2021
Maatschappelijke betrokkenheid gaat ons allemaal aan. Door maatschappelijk
betrokken te zijn met de medemens kunnen we het leven van anderen iets makkelijker
of leuker maken. Door een kleine actie kun je iemand anders al erg blij maken. Het is
belangrijk voor ons welzijn dat we op elkaar letten en elkaar ondersteunen waar nodig
is.
Anekdote
De reden dat ik over maatschappelijke betrokkenheid schrijf is omdat ik een praktijkervaring
heb beleefd waarin er hieraan een gebrek was. Ik loop stage met een slechtziende en
slechthorende man. Meneer moest afvallen in verband met zijn maagverkleining, hij deed dit
door middel van wandelen. Intensief sporten is lastig met zijn visuele beperking. Eerst hield
hij nooit van wandelen, maar langzaam aan is hij ervan gaan houden. Ondanks dat hij
slechtziend is, vertelt hij mij dat hij de omgeving ‘ziet’ veranderen, hij kan enorm genieten
van de bloei om zich heen. De reden dat ik aan hem gekoppeld ben is omdat hij een maatje
nodig heeft om mee te wandelen. Meneer kan heel goed zelfstandig wandelen met zijn
blindenstok, maar met oversteken is dit erg gevaarlijk. Zo heeft hij met mij een ervaring
gedeeld die mij raakte. Hij probeerde over te steken bij een drukke weg, met daarnaast een
rotonde. Doordat hij slechtziend is moet hij in deze situatie gebruik maken van andere
zintuigen, in dit geval het gehoor. Hij draagt gehoorapparaten, deze hebben verschillende
functies waardoor hij ze op een stand kan zetten dat hij de geluiden van buiten goed kan
horen. Naast de oversteekplaats is een rotonde, hier hoorde meneer continu auto’s rijden,
hierdoor wist hij niet of er ook auto’s reden bij de oversteekplaats. Na een kwartier wachten
reden er eindelijk geen auto’s meer bij de rotonde en kon hij oversteken. Er waren genoeg
mensen in de buurt die hem hadden kunnen helpen en ondanks dat hij met een blindenstok
liep, gebeurde dit niet. Waarom niemand hem heeft geholpen is voor mij een groot raadsel.
Als ik zou zien dat iemand hulp nodig heeft, zou ik direct deze hulp aanbieden. In deze
situatie is er een gebrek geweest aan maatschappelijke betrokkenheid.
De doelgroep en kwetsbaarheid
De doelgroep van slechtzienden heeft kwetsbaarheden. Niet alleen slechtzienden maar ook
mensen met een andere beperking zijn deels of volledig afhankelijk hun medemens.
Kwetsbaarheid wordt bepaald door de veerkracht die een persoon heeft. Mijn deelnemer
heeft zijn beperkingen niet zijn hele leven gehad. Hij is een paar jaar geleden slechtziend
geworden door een bacterie. Als je kijkt vanuit het oogpunt van de bio-psychologische lens
kunnen we spreken van een life event, deze life events beïnvloeden het welzijn. Mensen
hebben minder veerkracht als zij afhankelijk van anderen zijn. We kijken naar de balans
tussen wat mensen overkomt en wat ze aankunnen met een sociaal- agogische lens.
Draaglast is de tegenhanger van draagkracht. Draagkracht is het geheel aan persoonlijke en
sociale steunbronnen die iemand inschakelen om met situaties in hun leven om te
gaan(Spierts & Sprinkhuizen, 2017, p. 132). In het geval van mijn deelnemer ‘overwint’ de
draagkracht het van zijn draaglast. Natuurlijk is zijn beperking in het begin een grote
verandering geweest waar hij het moeilijk mee heeft gehad, maar hij is er niet in blijven
, hangen. Meneer haalt veel hoop uit zijn geloof en kijkt naar de dingen die hij nog wel kan, in
plaats van naar de dingen die hij niet meer kan. Toch vindt hij het jammer dat dit soort
incidenten met oversteken hem overkomen en hoewel hij goed met zijn beperking om kan
gaan weet hij dat er mensen zijn die dat niet kunnen.
Juist voor de mensen die moeilijk hun beperking accepteren is maatschappelijke
betrokkenheid erg belangrijk. Door ze te helpen en niet raar om te kijken krijgen ze een
gevoel van waardering. Mijn standpunt is dan ook: iedereen moet wat meer naar de
medemens omkijken om de maatschappelijke betrokkenheid te vergroten.
Eigen visie op kwetsbaarheid
Eerder heb ik beschreven waarom de doelgroep van slechtzienden kwetsbaar is. Deze visie
op kwetsbaarheid heb ik onderbouwd met theoriëen die ik in het eerste jaar van de studie
Social Work voorgelegd heb gekregen. Aan het begin van mijn studie verbond ik een andere
definitie aan het begrip kwetsbaarheid. Ik dacht dat kwetsbaarheid meer met emoties te
maken had. Dat iemand kwetsbaar is, als diegene zich ook daadwerkelijk kwetsbaar voelt.
Ook wel, mensen die een slachtofferrol aannemen. Hierover heb ik een theorie geleerd
tijdens een training van stage, de dramadriehoek van Stephen Karpman. De dramadriehoek
bevat de redder, de aanklager en het slachtoffer. De redder neemt de verantwoordelijkheid
van een ander over, hij is extreem behulpzaam en wil graag nodig zijn. De aanklager wijst
anderen graag op hun zwakke plekken, hij is oordelend en komt boos of zelfs agressief over.
Het slachtoffer gedraagt zich hulpeloos en klaagt over de niet voldane behoeften
(Viellevoye, 2018). Aan het begin van de opleiding dacht ik dus dat het slachtoffer een
kwetsbaar persoon is. Tijdens het eerste jaar van de opleiding heb ik geleerd dat mensen
die een slachtofferrol aannemen een externe locus of control hebben. Dit betekent dat deze
mensen een gebeurtenis niet vanuit zichzelf kunnen oplossen, ze zijn dus afhankelijk van
anderen. Doordat deze mensen het niet zelf kunnen oplossen wordt de veerkracht verkleint
en worden ze kwetsbaarder (Zimbardo & Johnson, 2017, p. 617). Als ik dan weer terugkijk
naar de theorie van Spierts, zie ik dat de factoren veerkracht en afhankelijkheid sterk
verbonden zijn met kwetsbaarheid.
Op individueel gebied is iemand kwetsbaar als hij of zij zich kwetsbaar voelt. Mijn idee over
kwetsbaarheid klopte dus, maar ik heb nog nooit op maatschappelijk niveau naar
kwetsbaarheid gekeken. Door de theorieën en concepten die ik dit jaar heb geleerd kan ik
ook met een maatschappelijke blik naar het begrip kijken.
Politieke en maatschappelijke betrokkenheid
Wel 40% van de slechtzienden in Nederland geeft aan dat ze ontevreden zijn over hoe ze
kunnen meedoen in de samenleving. Hierbij hebben ze aangegeven dat ze moeite hebben
met reizen en zich verplaatsen, voornamelijk op onbekende plekken. Ook worstelen deze
mensen met hun gevoelens en de acceptatie van hun beperking. Een deel geeft aan moeite
te hebben met opleiding, werk en geld tot slot heeft een deel moeite met vrijetijdsbesteding
en zelfverzorging (Bartiméus, 2020). Veel van deze moeilijkheden zie ik terug bij de
deelnemer van mijn stage. Hij vertelt mij regelmatig dat het lijkt alsof het in Nederland
allemaal heel goed geregeld is voor mensen met een beperking maar dat dit in de praktijk
kan tegenvallen. Zo heeft hij, zoals eerder genoemd hierboven, inderdaad moeite met zich
verplaatsen op onbekende plekken. Hij vertelde mij dat hij samen met zijn vrouw naar het
ziekenhuis ging voor onderzoek. Bij de ingang werd hen verteld dat meneer alleen naar
Michelle Brode
4 juni 2021
Maatschappelijke betrokkenheid gaat ons allemaal aan. Door maatschappelijk
betrokken te zijn met de medemens kunnen we het leven van anderen iets makkelijker
of leuker maken. Door een kleine actie kun je iemand anders al erg blij maken. Het is
belangrijk voor ons welzijn dat we op elkaar letten en elkaar ondersteunen waar nodig
is.
Anekdote
De reden dat ik over maatschappelijke betrokkenheid schrijf is omdat ik een praktijkervaring
heb beleefd waarin er hieraan een gebrek was. Ik loop stage met een slechtziende en
slechthorende man. Meneer moest afvallen in verband met zijn maagverkleining, hij deed dit
door middel van wandelen. Intensief sporten is lastig met zijn visuele beperking. Eerst hield
hij nooit van wandelen, maar langzaam aan is hij ervan gaan houden. Ondanks dat hij
slechtziend is, vertelt hij mij dat hij de omgeving ‘ziet’ veranderen, hij kan enorm genieten
van de bloei om zich heen. De reden dat ik aan hem gekoppeld ben is omdat hij een maatje
nodig heeft om mee te wandelen. Meneer kan heel goed zelfstandig wandelen met zijn
blindenstok, maar met oversteken is dit erg gevaarlijk. Zo heeft hij met mij een ervaring
gedeeld die mij raakte. Hij probeerde over te steken bij een drukke weg, met daarnaast een
rotonde. Doordat hij slechtziend is moet hij in deze situatie gebruik maken van andere
zintuigen, in dit geval het gehoor. Hij draagt gehoorapparaten, deze hebben verschillende
functies waardoor hij ze op een stand kan zetten dat hij de geluiden van buiten goed kan
horen. Naast de oversteekplaats is een rotonde, hier hoorde meneer continu auto’s rijden,
hierdoor wist hij niet of er ook auto’s reden bij de oversteekplaats. Na een kwartier wachten
reden er eindelijk geen auto’s meer bij de rotonde en kon hij oversteken. Er waren genoeg
mensen in de buurt die hem hadden kunnen helpen en ondanks dat hij met een blindenstok
liep, gebeurde dit niet. Waarom niemand hem heeft geholpen is voor mij een groot raadsel.
Als ik zou zien dat iemand hulp nodig heeft, zou ik direct deze hulp aanbieden. In deze
situatie is er een gebrek geweest aan maatschappelijke betrokkenheid.
De doelgroep en kwetsbaarheid
De doelgroep van slechtzienden heeft kwetsbaarheden. Niet alleen slechtzienden maar ook
mensen met een andere beperking zijn deels of volledig afhankelijk hun medemens.
Kwetsbaarheid wordt bepaald door de veerkracht die een persoon heeft. Mijn deelnemer
heeft zijn beperkingen niet zijn hele leven gehad. Hij is een paar jaar geleden slechtziend
geworden door een bacterie. Als je kijkt vanuit het oogpunt van de bio-psychologische lens
kunnen we spreken van een life event, deze life events beïnvloeden het welzijn. Mensen
hebben minder veerkracht als zij afhankelijk van anderen zijn. We kijken naar de balans
tussen wat mensen overkomt en wat ze aankunnen met een sociaal- agogische lens.
Draaglast is de tegenhanger van draagkracht. Draagkracht is het geheel aan persoonlijke en
sociale steunbronnen die iemand inschakelen om met situaties in hun leven om te
gaan(Spierts & Sprinkhuizen, 2017, p. 132). In het geval van mijn deelnemer ‘overwint’ de
draagkracht het van zijn draaglast. Natuurlijk is zijn beperking in het begin een grote
verandering geweest waar hij het moeilijk mee heeft gehad, maar hij is er niet in blijven
, hangen. Meneer haalt veel hoop uit zijn geloof en kijkt naar de dingen die hij nog wel kan, in
plaats van naar de dingen die hij niet meer kan. Toch vindt hij het jammer dat dit soort
incidenten met oversteken hem overkomen en hoewel hij goed met zijn beperking om kan
gaan weet hij dat er mensen zijn die dat niet kunnen.
Juist voor de mensen die moeilijk hun beperking accepteren is maatschappelijke
betrokkenheid erg belangrijk. Door ze te helpen en niet raar om te kijken krijgen ze een
gevoel van waardering. Mijn standpunt is dan ook: iedereen moet wat meer naar de
medemens omkijken om de maatschappelijke betrokkenheid te vergroten.
Eigen visie op kwetsbaarheid
Eerder heb ik beschreven waarom de doelgroep van slechtzienden kwetsbaar is. Deze visie
op kwetsbaarheid heb ik onderbouwd met theoriëen die ik in het eerste jaar van de studie
Social Work voorgelegd heb gekregen. Aan het begin van mijn studie verbond ik een andere
definitie aan het begrip kwetsbaarheid. Ik dacht dat kwetsbaarheid meer met emoties te
maken had. Dat iemand kwetsbaar is, als diegene zich ook daadwerkelijk kwetsbaar voelt.
Ook wel, mensen die een slachtofferrol aannemen. Hierover heb ik een theorie geleerd
tijdens een training van stage, de dramadriehoek van Stephen Karpman. De dramadriehoek
bevat de redder, de aanklager en het slachtoffer. De redder neemt de verantwoordelijkheid
van een ander over, hij is extreem behulpzaam en wil graag nodig zijn. De aanklager wijst
anderen graag op hun zwakke plekken, hij is oordelend en komt boos of zelfs agressief over.
Het slachtoffer gedraagt zich hulpeloos en klaagt over de niet voldane behoeften
(Viellevoye, 2018). Aan het begin van de opleiding dacht ik dus dat het slachtoffer een
kwetsbaar persoon is. Tijdens het eerste jaar van de opleiding heb ik geleerd dat mensen
die een slachtofferrol aannemen een externe locus of control hebben. Dit betekent dat deze
mensen een gebeurtenis niet vanuit zichzelf kunnen oplossen, ze zijn dus afhankelijk van
anderen. Doordat deze mensen het niet zelf kunnen oplossen wordt de veerkracht verkleint
en worden ze kwetsbaarder (Zimbardo & Johnson, 2017, p. 617). Als ik dan weer terugkijk
naar de theorie van Spierts, zie ik dat de factoren veerkracht en afhankelijkheid sterk
verbonden zijn met kwetsbaarheid.
Op individueel gebied is iemand kwetsbaar als hij of zij zich kwetsbaar voelt. Mijn idee over
kwetsbaarheid klopte dus, maar ik heb nog nooit op maatschappelijk niveau naar
kwetsbaarheid gekeken. Door de theorieën en concepten die ik dit jaar heb geleerd kan ik
ook met een maatschappelijke blik naar het begrip kijken.
Politieke en maatschappelijke betrokkenheid
Wel 40% van de slechtzienden in Nederland geeft aan dat ze ontevreden zijn over hoe ze
kunnen meedoen in de samenleving. Hierbij hebben ze aangegeven dat ze moeite hebben
met reizen en zich verplaatsen, voornamelijk op onbekende plekken. Ook worstelen deze
mensen met hun gevoelens en de acceptatie van hun beperking. Een deel geeft aan moeite
te hebben met opleiding, werk en geld tot slot heeft een deel moeite met vrijetijdsbesteding
en zelfverzorging (Bartiméus, 2020). Veel van deze moeilijkheden zie ik terug bij de
deelnemer van mijn stage. Hij vertelt mij regelmatig dat het lijkt alsof het in Nederland
allemaal heel goed geregeld is voor mensen met een beperking maar dat dit in de praktijk
kan tegenvallen. Zo heeft hij, zoals eerder genoemd hierboven, inderdaad moeite met zich
verplaatsen op onbekende plekken. Hij vertelde mij dat hij samen met zijn vrouw naar het
ziekenhuis ging voor onderzoek. Bij de ingang werd hen verteld dat meneer alleen naar
