Schulz, M., Steen, M. van der, Twist, M. van. (2012). De koopman als dominee. In De
koopman als dominee. Sociaal ondernemerschap in het publieke domein. (pp. 1–143).
Boom Lemma Uitgevers.
136 pagina’s.
Hoofdstuk 1. Inleiding
Elke sociale onderneming is uniek, maar onderling zijn ze vergelijkbaar en vormen ze een
patroon: ze combineren sociale doelstellingen met een commercieel bedrijfsproces en
commerciële dienstverlenende of productieactiviteiten. Ze doen dat binnen de ruimte van een
publiek en maatschappelijk vraagstuk waar in de regel al enige vorm van, of zelfs alomvattende,
overheidsactiviteit is. Het is dus ondernemerschap in een domein dat niet leeg is, maar naast het
sociaal ondernemerschap ook al door overheidsinterventie invulling krijgt. Dat maakt dat
sociaal ondernemerschap en de overheid met elkaar in verbinding staan. Of overheid en/of
sociale ondernemer het willen of niet, en of ze het opzoeken of niet, uiteindelijk moeten beide
zich tot elkaar verhouden. En de vraag is hoe dat gaat. Daar gaat dit essay over.
Afbakening van het fenomeen sociaal ondernemerschap
Een precieze definitie van wat sociaal ondernemerschap is bestaat niet. Kenmerkend in
bestaande definities is in ieder geval de verbinding tussen sociale doelstellingen en missies met
economische activiteiten. In dit essay wort de volgende definitie van sociaal ondernemerschap
gebruikt: “het bewust, gericht en op innovatieve wijze nastreven van een verbetering ten aanzien
van een sociaal-maatschappelijke kwestie door middel van het tegen betaling leveren van
producten of diensten, gericht op de verbetering van die sociaal-maatschappelijke kwestie.”
Ontwikkelingsfasen van een sociale onderneming
1. Ontstaansfase
o Sociale onderneming bestaat uit een idee, initiatief of een ongenoegen dat leidt tot
een bepaalde ontwikkeling.
o Hoeft nog niet de karaktereigenschappen van ondernemerschap in zicht te hebben,
kan ook een initiatief van actief burgerschap zijn wat nog niet af is.
2. Groeifase
o De sociale onderneming ontwikkelt zich tot een onderneming.
o In deze fase staat het sociaal ondernemerschap als activiteit of proces centraal.
o Nog lang niet zeker over de sociale onderneming voor langere tijd zal blijven bestaan
3. Consolidatiefase
o Sociale onderneming is niet meer weg te denken.
o Vaak personeel aan de onderneming verbonden, niet langer alleen de positie van de
initiatiefnemers is met het lot van de organisatie verbonden.
Er is dus eigenlijk sprake van drie verschillende perspectieven op het domein sociaal
ondernemerschap, waarin het gaat om de ondernemer als persoon, het ondernemerschap
als activiteit of proces en de onderneming als organisatie.
koopman als dominee. Sociaal ondernemerschap in het publieke domein. (pp. 1–143).
Boom Lemma Uitgevers.
136 pagina’s.
Hoofdstuk 1. Inleiding
Elke sociale onderneming is uniek, maar onderling zijn ze vergelijkbaar en vormen ze een
patroon: ze combineren sociale doelstellingen met een commercieel bedrijfsproces en
commerciële dienstverlenende of productieactiviteiten. Ze doen dat binnen de ruimte van een
publiek en maatschappelijk vraagstuk waar in de regel al enige vorm van, of zelfs alomvattende,
overheidsactiviteit is. Het is dus ondernemerschap in een domein dat niet leeg is, maar naast het
sociaal ondernemerschap ook al door overheidsinterventie invulling krijgt. Dat maakt dat
sociaal ondernemerschap en de overheid met elkaar in verbinding staan. Of overheid en/of
sociale ondernemer het willen of niet, en of ze het opzoeken of niet, uiteindelijk moeten beide
zich tot elkaar verhouden. En de vraag is hoe dat gaat. Daar gaat dit essay over.
Afbakening van het fenomeen sociaal ondernemerschap
Een precieze definitie van wat sociaal ondernemerschap is bestaat niet. Kenmerkend in
bestaande definities is in ieder geval de verbinding tussen sociale doelstellingen en missies met
economische activiteiten. In dit essay wort de volgende definitie van sociaal ondernemerschap
gebruikt: “het bewust, gericht en op innovatieve wijze nastreven van een verbetering ten aanzien
van een sociaal-maatschappelijke kwestie door middel van het tegen betaling leveren van
producten of diensten, gericht op de verbetering van die sociaal-maatschappelijke kwestie.”
Ontwikkelingsfasen van een sociale onderneming
1. Ontstaansfase
o Sociale onderneming bestaat uit een idee, initiatief of een ongenoegen dat leidt tot
een bepaalde ontwikkeling.
o Hoeft nog niet de karaktereigenschappen van ondernemerschap in zicht te hebben,
kan ook een initiatief van actief burgerschap zijn wat nog niet af is.
2. Groeifase
o De sociale onderneming ontwikkelt zich tot een onderneming.
o In deze fase staat het sociaal ondernemerschap als activiteit of proces centraal.
o Nog lang niet zeker over de sociale onderneming voor langere tijd zal blijven bestaan
3. Consolidatiefase
o Sociale onderneming is niet meer weg te denken.
o Vaak personeel aan de onderneming verbonden, niet langer alleen de positie van de
initiatiefnemers is met het lot van de organisatie verbonden.
Er is dus eigenlijk sprake van drie verschillende perspectieven op het domein sociaal
ondernemerschap, waarin het gaat om de ondernemer als persoon, het ondernemerschap
als activiteit of proces en de onderneming als organisatie.
