HC1 – Diagnostische cyclus
Aanmelding
Over wie gaat het?
Wie zijn de betrokkenen?
Persoonlijke informatie van de cliënt
- Leeftijd
- Geslacht
- Schoolsituatie
- Gezinssituatie
- Cultuur
- Religie
- Woonomstandigheden
- Bijzonderheden
Wat is de aanmeldreden en de hulpvraag?
Hoe zit het cliëntsysteem in elkaar?
Vertrouwensband creëren
Formele posities van iedereen vaststellen
- Wie is de cliënt?
- Is er toestemming nodig van wettelijke verzorgers > wie zijn deze mensen?
- Wie moeten/kunnen/willen betrokken zijn bij het vervolgplan?
Vervolgplan opstellen > bedenken of je wel of niet met elkaar verder gaat
- Het kan zo zijn dat de cliënt niet meer met de diagnosticus wilt samenwerken (Geen
goede band)
- Het kan zijn dat de diagnosticus niet meer met de cliënt wilt samenwerken
(Diagnosticus verwijst naar een andere instantie)
- Het kan zo zijn dat bijvoorbeeld de werkgever van de diagnosticus niet de hulp biedt
waar de cliënt naar op zoek is
Klachtenanalyse
Hoe kan ik de problemen verwoorden?
- Klachten > de beleving van het cliëntsysteem, beschreven in termen die de cliënt
gebruikt/zou gebruiken, zo letterlijk mogelijk uit het gesprek overnemen, zonder
interpretatie van de diagnosticus
- Problemen > in psychologisch en pedagogisch opzicht alarmerend gedrag,
beschreven in vaktaal van de professional
Doel van de klachtenanalyse
- Klachten verzamelen
- Verwoording van de klachten moet overeen komen met wat de cliënt bedoeld
- Volledigheid controleren
- Interne consistentie controleren
Klachtgedrag gaat over huidig gedrag
Stappen klachtenanalyse
, - Klachtanalyse
- Verhelderende diagnose
- Diagnostische hulpvragen
- Diagnostisch scenario
Verhelderende diagnose
- Ordenen van de klachten
- Klachten koppelen aan hulpvragen
- Nagaan of er nog andere problemen zijn
Diagnostische hulpvragen
- Verhelderende vraagstelling: uitspraak over welke hulpvragen gekoppeld zijn aan de
klachtervaring van de cliënt
o Hoe kan ik het probleemgedrag van deze leerling verwoorden?
- Onderkennende vraagstelling: uitspraak over wat er aan de hand is, van welke
stoornis is sprake?
o Is er hier sprake van ADHD
o Heeft mijn kind ODD
- Verklarende vraagstelling: uitspraak over de condities die het probleem
veroorzaken/uitlokken/in stand houden
o Waarom is dit probleem aan de orde
o Is mijn kind angstig voor vreemde situaties door onveilige hechting?
- Indicerende vraagstelling: uitspraak over wat gedaan kan worden om een onderkend
probleem aan te pakken?
o Moeten we gezinstherapie doen?
o Komt dit kind in aanmerking voor leesondersteuning voor dyslexie?
Diagnostisch scenario: een reeks van typen onderzoek, per diagnostische hulpvraag
geordend en afgestemd op de principes van de diagnostische cyclus
Probleemanalyse
Wat is er aan de hand?
In kaart brengen van het probleemgedrag, en dit koppelen aan algemene kennis over
soortgelijk probleemgedrag
Formuleren van onderkennende hypothesen
Probleembeschrijving en inventarisatie
- Inventarisatie van alle probleemgedragingen
o Ook dat wat de cliënt niet als klacht heeft genoemd maar jij als diagnosticus
wel als probleem ziet
o Kijken of gedrag leeftijdsadequaat is
Ordenen van probleemgedrag
- Op basis van DSM-5 of CBCL
- Thematische ordening aan de hand van ontwikkelingsdomeinen
Ernsttaxatie
, - Uitspraak over de mate van ernst
o Afhankelijk van de mate waarin de ontwikkeling wordt aangetast
- Formuleren op 3 manieren
o CBCL of TRF
o Criteria van Rutter
o Balans protectieve en risicofactoren (enige manier om ook aandacht te
hebben voor de positieve factoren
Onderkennende hypothesen
- Stelling/uitspraak dat er sprake is van een bepaalde stoornis.
- Er is sprake van …(stoornis/syndroom) (bron).
- Per onderkennende hypothese
o Theoretische verantwoording bijvoorbeeld uit de DSM-5
o Indicatie en contra-indicaties uit de casus per onderkennende hypothese
o Onderzoekshypothesen (gericht op diagnostisch onderzoek
o Onderzoeksmiddelen > welk testmateriaal ga je gebruiken
o Toetsingscriteria per onderzoeksmiddel, onderzoekshypothese en
onderkennende hypothese
o Resultaten
o Conclusie voor onderkennende hypothese (verwerpen, aanhouden,
aannemen
Verklaringsanalyse
Mogelijke verklaringen van het probleemgedrag formuleren
Centrale vraag: Waarom is dit aan de hand?
Formuleren van hypotheses die het probleemgedrag verklaren/in stand houden/versterken
Het gaat hier niet meer om de stoornis maar om het probleemgedrag
- Dus niet meer waarom het kind ADHD heeft maar wat het drukke gedrag verklaard/in
stand houdt/versterkt
Stoornis is geen verklarinf voor het probleem
- Je kan niet zeggen, het drukke gedrag van het kind wordt verklaard door de ADHD
Theoretische verklaring hoeft niet precies op de casus verhaald te worden
Verschillende niveaus van verklaringen
- Individugebonden
o Functioneel
o Structureel
o Genetisch
- Omgevingsgebonden
o Fysieke omgeving
o Sociale omgeving
o Pedagogische omgeving
Diagnostisch denkschema
Aanmelding
Over wie gaat het?
Wie zijn de betrokkenen?
Persoonlijke informatie van de cliënt
- Leeftijd
- Geslacht
- Schoolsituatie
- Gezinssituatie
- Cultuur
- Religie
- Woonomstandigheden
- Bijzonderheden
Wat is de aanmeldreden en de hulpvraag?
Hoe zit het cliëntsysteem in elkaar?
Vertrouwensband creëren
Formele posities van iedereen vaststellen
- Wie is de cliënt?
- Is er toestemming nodig van wettelijke verzorgers > wie zijn deze mensen?
- Wie moeten/kunnen/willen betrokken zijn bij het vervolgplan?
Vervolgplan opstellen > bedenken of je wel of niet met elkaar verder gaat
- Het kan zo zijn dat de cliënt niet meer met de diagnosticus wilt samenwerken (Geen
goede band)
- Het kan zijn dat de diagnosticus niet meer met de cliënt wilt samenwerken
(Diagnosticus verwijst naar een andere instantie)
- Het kan zo zijn dat bijvoorbeeld de werkgever van de diagnosticus niet de hulp biedt
waar de cliënt naar op zoek is
Klachtenanalyse
Hoe kan ik de problemen verwoorden?
- Klachten > de beleving van het cliëntsysteem, beschreven in termen die de cliënt
gebruikt/zou gebruiken, zo letterlijk mogelijk uit het gesprek overnemen, zonder
interpretatie van de diagnosticus
- Problemen > in psychologisch en pedagogisch opzicht alarmerend gedrag,
beschreven in vaktaal van de professional
Doel van de klachtenanalyse
- Klachten verzamelen
- Verwoording van de klachten moet overeen komen met wat de cliënt bedoeld
- Volledigheid controleren
- Interne consistentie controleren
Klachtgedrag gaat over huidig gedrag
Stappen klachtenanalyse
, - Klachtanalyse
- Verhelderende diagnose
- Diagnostische hulpvragen
- Diagnostisch scenario
Verhelderende diagnose
- Ordenen van de klachten
- Klachten koppelen aan hulpvragen
- Nagaan of er nog andere problemen zijn
Diagnostische hulpvragen
- Verhelderende vraagstelling: uitspraak over welke hulpvragen gekoppeld zijn aan de
klachtervaring van de cliënt
o Hoe kan ik het probleemgedrag van deze leerling verwoorden?
- Onderkennende vraagstelling: uitspraak over wat er aan de hand is, van welke
stoornis is sprake?
o Is er hier sprake van ADHD
o Heeft mijn kind ODD
- Verklarende vraagstelling: uitspraak over de condities die het probleem
veroorzaken/uitlokken/in stand houden
o Waarom is dit probleem aan de orde
o Is mijn kind angstig voor vreemde situaties door onveilige hechting?
- Indicerende vraagstelling: uitspraak over wat gedaan kan worden om een onderkend
probleem aan te pakken?
o Moeten we gezinstherapie doen?
o Komt dit kind in aanmerking voor leesondersteuning voor dyslexie?
Diagnostisch scenario: een reeks van typen onderzoek, per diagnostische hulpvraag
geordend en afgestemd op de principes van de diagnostische cyclus
Probleemanalyse
Wat is er aan de hand?
In kaart brengen van het probleemgedrag, en dit koppelen aan algemene kennis over
soortgelijk probleemgedrag
Formuleren van onderkennende hypothesen
Probleembeschrijving en inventarisatie
- Inventarisatie van alle probleemgedragingen
o Ook dat wat de cliënt niet als klacht heeft genoemd maar jij als diagnosticus
wel als probleem ziet
o Kijken of gedrag leeftijdsadequaat is
Ordenen van probleemgedrag
- Op basis van DSM-5 of CBCL
- Thematische ordening aan de hand van ontwikkelingsdomeinen
Ernsttaxatie
, - Uitspraak over de mate van ernst
o Afhankelijk van de mate waarin de ontwikkeling wordt aangetast
- Formuleren op 3 manieren
o CBCL of TRF
o Criteria van Rutter
o Balans protectieve en risicofactoren (enige manier om ook aandacht te
hebben voor de positieve factoren
Onderkennende hypothesen
- Stelling/uitspraak dat er sprake is van een bepaalde stoornis.
- Er is sprake van …(stoornis/syndroom) (bron).
- Per onderkennende hypothese
o Theoretische verantwoording bijvoorbeeld uit de DSM-5
o Indicatie en contra-indicaties uit de casus per onderkennende hypothese
o Onderzoekshypothesen (gericht op diagnostisch onderzoek
o Onderzoeksmiddelen > welk testmateriaal ga je gebruiken
o Toetsingscriteria per onderzoeksmiddel, onderzoekshypothese en
onderkennende hypothese
o Resultaten
o Conclusie voor onderkennende hypothese (verwerpen, aanhouden,
aannemen
Verklaringsanalyse
Mogelijke verklaringen van het probleemgedrag formuleren
Centrale vraag: Waarom is dit aan de hand?
Formuleren van hypotheses die het probleemgedrag verklaren/in stand houden/versterken
Het gaat hier niet meer om de stoornis maar om het probleemgedrag
- Dus niet meer waarom het kind ADHD heeft maar wat het drukke gedrag verklaard/in
stand houdt/versterkt
Stoornis is geen verklarinf voor het probleem
- Je kan niet zeggen, het drukke gedrag van het kind wordt verklaard door de ADHD
Theoretische verklaring hoeft niet precies op de casus verhaald te worden
Verschillende niveaus van verklaringen
- Individugebonden
o Functioneel
o Structureel
o Genetisch
- Omgevingsgebonden
o Fysieke omgeving
o Sociale omgeving
o Pedagogische omgeving
Diagnostisch denkschema
