Ondernemingsrecht - samenvatting: 'Inleiding Recht' Onderdeel: privaatrecht

Ondernemingsrecht
Onderdeel: Privaatrecht Boek: Inleiding Recht – Ruud van Caspel

Hoofdstuk 1: Recht en rechtsbronnen
Recht is een instrument om een samenleving te ordenen. Een belangrijke functie van het recht is het
bieden van rechtszekerheid  echter de inzet van juridische middelen doet de rechtszekerheid
afnemen (paradox)  procedures worden onoverzichtelijker, kostbaarder in tijd/middelen en
uitkomsten steeds ongewisser. Codificatie is de vastlegging van alle bestaande rechtsregels in wetten
 voor het eerst in de 6e eeuw.

Rechtsregels
Het recht bestaat grotendeels uit regels die aangeven:
 Welke rechten een persoon jegens anderen heeft  materieel recht  geven aan wat men
in het onderling verkeer wel of niet mag doen  behelzen inhoudelijke regels (staan in BW)
 Welke verplichtingen op hem rusten  formeel recht  regels die voor processen gelden,
dus om ‘je recht te halen’  staan ten dienste van het procesrecht (staan in Rv)
Wet
De wet is de belangrijkste rechtsbron  een verzameling van door de overheid uitgevaardigde
rechtsregels  de term ‘wet’ kan op twee verschillende manieren worden gehanteerd:
 Wet in materiële zin  wet geeft door de overheid uitgevaardigde, in beginsel iedereen
bindende voorschriften  worden in het BW aangeduide met de uitdrukking ‘wettelijke
voorschriften’ of ‘wettelijke plicht’  dergelijke wetten kunnen van verschillende instanties
afkomstig zijn  alleen de voorschriften van het parlement/regering worden officieel wetten
genoemd  voorschriften van andere (lagere) instanties worden verordeningen genoemd.
 Wet in formele zin  wetten die zijn vastgesteld ‘door de regering en de Staten-Generaal
gezamenlijk’  regelingen waarin het woord ‘wet’ voorkomt  alle wetten in formele zin
zijn dan ook tevens wetten in materiële zin; bevatten algemene (rechtsregels).

Een lagere regeling (verordening) wijkt voor de hogere regeling als deze met elkaar in strijd zijn  de
lagere regeling wordt op dat punt onverbindend verklaard  als twee bepalingen gelijk in rang zijn
gaat de jongste regeling voor, indien deze niet verenigbaar is. Ook gaat een regeling die in het
bijzonder voor een bepaalde situatie geldt, boven algemene bepalingen die ook op het geval van
toepassing zijn.

Jurisprudentie
NJ = Nederlandse Jurisprudentie  een weekblad dat belangrijke rechterlijke uitspraken bevat 
bestaande wetten geven namelijk op lang niet alle vragen antwoord  rechters zijn dus dikwijls
genoodzaakt wettelijke regels aan te vullen  aan de hand van bestaande regels wordt het geheel
van rechtsregels verder uitgebouwd  zo ontstaat nieuw recht dat jurisprudentie of rechtersrecht
wordt genoemd  rechters volgen zo veel mogelijk de eerder gegeven beslissingen, zodat er geen
rechtsverscheidenheid ontstaat. NJ bevat voor het grootste gedeelte arresten  uitspraken van de
Hoge Raad der Nederlanden  dit college vernietigt (casseert) uitspraken van lagere rechters die het
in strijd acht met het geldende recht.

Gewoonterecht
Dit recht is ontstaan doordat het binnen een groep personen gebruikelijk was dat de groepsleden
zich op een bepaalde wijze gedroegen  voorschriften werden niet van bovenaf door autoriteiten
opgelegd (i.t.t. die van de drie andere rechtsbronnen) maar door de groepsleden vrijwillig nageleefd
 het zijn echter wel rechtsregels en personen kunnen met behulp van de rechter gedwongen
worden de regels na te leven. Naast gewoonterecht zijn er ook nog andere ongeschreven regels  in