Stappenplannen + Antwoordindicaties
Is er sprake van een geldige overdracht?
STAP 1: Overdraagbaarheid checken
Art. 3:83 BW; eigendom, beperkte rechten en vorderingsrechten, tenzij…
- De wet zich ertegen verzet
- De aard van het recht zich ertegen verzet
- Er een beding voor onoverdraagbaarheid is
STAP 2: Vereisten voor overdracht
Art. 3:84 BW:
1. Beschikkingsbevoegdheid
2. Geldige titel
3. Geldige levering
STAP 3: Levering
1. Onroerende goederen (art. 3:89 BW)
a. Levering geschiedt door een daartoe bestemde, tussen partijen opgemaakte
notariële akte
b. Inschrijving daarvan in de daartoe bestemde registers
c. Er moet sprake zijn van een geldige titel
d. Bij de titel moet het goed met voldoende bepaaldheid omschreven zijn
2. Roerende goederen (art. 3:90 BW)
Er moet sprake zijn van bezitsverschaffing (art. 3:114 of art. 3:115 sub a, b, c)
Uitzonderingen:
- Art. 3:91 BW (opschortende voorwaarde)
- Art. 3:95 BW (levering via akte, zoals verzekering bij diefstal)
- LET OP: Een houder kan geen bezit verschaffen via art. 3:115 sub a BW)
STAP 4: Conclusie/Derdenbescherming
Art. 3:86 BW (roerende zaak of een niet-registergoed)
- Er is sprake van een geldige titel, een geldige levering (art. 3:90, 91 of 93 BW)
en de vervreemder is beschikkingsonbevoegd
- De bezitter is te goeder trouw (art. 3:11 jo art. 3:118 lid 3 BW)
- De overdracht is anders dan om niet
LET OP: Bij diefstal (tot maximaal 3 jaar) gaat art. 3:86 BW alleen op als het goed gekocht is
in een winkel door een particulier (dus NIET uit bedrijfshandeling)
Art. 3:88 BW (registergoed, vorderingsrecht op naam)
- Er is sprake van een geldige titel, een geldige levering en de vervreemder is
beschikkingsonbevoegd
- De bezitter is te goeder trouw (art. 3:11 jo art. 3:118 lid 3 BW)
- De vervreemder is onbevoegd vanwege een titel- of leveringsgebrek in een
eerdere overdracht (NIET beschikkingsonbevoegdheid)
Voorbeeldantwoorden
Wie is eigenaar van de motorboot op 3 juni 2017?
Riva BV is geen eigenaar geworden van de tweedehands motorboot; er is wel sprake van
een geldige titel (ruil) en van een geldige levering (feitelijke overgave ex. art. 3:114 BW),
maar de motorboot is van diefstal afkomstig en Riva BV kan zich als bedrijfsmatig handelend
persoon niet beroepen op de bescherming van art. 3:86 lid 1 jo. art. 3:86 lid 3 BW.
Tussen Riva BV en Klaas is vooralsnog geen overdracht tot stand gekomen, omdat Riva BV
niet beschikkingsbevoegd was t.a.v. de tweedehands motorboot. Er is wel sprake van een
geldige titel (koop) en levering (feitelijke overgave ex. art. 3:114 BW) tussen Riva BV en
Klaas. Als Klaas te goeder trouw is kan hij zich op derdenbescherming beroepen (art. 3:86
lid 1 jo lid 3 BW) en is hij eigenaar van de motorboot.
, Geef beargumenteerd aan wie eigenaar en bezitter is van de Porsche
In casu is er sprake van middellijke vertegenwoordiging. Xander handelt in eigen naam,
maar voor rekening van Yasir. We moeten de eisen van overdracht, art. 3:84 BW, en die van
lastgeving nalopen om vast te stellen wie de eigenaar van de Porsche is geworden.
De eigendomsoverdracht moet aan de eisen van art. 3:84 BW voldoen:
- Geldige titel: Het gaat om een samengestelde titel: de koopovereenkomst
tussen Zoë en Xander en de lastgevingsovereenkomst tussen Yasir en
Xander (art 7:414 BW), vormen samen de rechtsverhouding die de
eigendomsoverdracht rechtvaardigt
- Beschikkingsbevoegdheid: Zoë is de vervreemder, zij is eigenaar en dus
beschikkingsbevoegd
- Geldige levering: Op grond van art. 3:90 jo art. 3:114 BW wordt er aan Xander
geleverd
Op grond van art. 3:110 BW gaat Xander meteen de Porsche houden voor Yasir. Xander
heeft binnen de kaders van last/volmacht gehandeld.
Yasir is zowel bezitter als eigenaar van de Porsche
Wie is op 12 mei eigenaar van de Chinese vaas?
Klaas is eigenaar. Op het moment dat de vaas aan Willem ter hand wordt gesteld, gaat
Willem de vaas direct voor Klaashouden, krijgt met andere woorden Klaas direct het bezit.
Willem verkrijgt de vaas immers ter uitvoering van de rechtsverhouding tussen hem en
Klaas, welke rechtsverhouding het genoemde gevolg naar haar strekking meebrengt (art.
3:110 BW). Niet alleen wordt Klaas bezitter hij wordt ook eigenaar van de vaas. Aan de
vereisten voor een eigendomsoverdracht tussen Roger en Klaas (art. 3:84 BW) is immers
voldaan. Roger is (naar mag worden aangenomen) beschikkingsbevoegd, de overdracht
wordt gerechtvaardigd door het samenstel van titels Klaas-Willem (opdracht) / Willem-Roger
(koop) en de bezitsverschaffing (art. 3:90 lid 1 BW) heeft plaatsgehad door de genoemde
werking van art. 3:110 BW. Het faillissement van Willem raakt Klaas dus niet.
Kan Klaas zijn schilderij revindiceren (art. 5:2 BW)?
Klaas is het bezit van het schilderij verloren (art. 3:117 jo art. 3:113 BW), maar niet het
eigendomsrecht. De dief is derhalve een beschikkingsonbevoegde bezitter. Hij verkoopt en
levert het schilderij aan antiquair (handelaar) Roger. Er os op grond van art. 3:84 BW sprake
van een geldige titel (koopovereenkomst) en van een geldige levering (de dief heeft het bezit
overgedragen; art. 3:90 jo art. 3:114 BW). De dief is echter beschikkingsonbevoegd. De
vraag is daarom of Roger beschermd wordt op grond van art. 3:86 BW. Er is sprake van de
levering (art. 3:90 BW) van een roerende zaak, anders dan om niet en Roger is te goeder
trouw (art. 3:86 lid 1 BW). Derhalve lijkt Roger beschermd te worden. Er is echter sprake van
diefstal en er zijn nog geen drie jaar na de diefstal verstreken (art. 3:86 lid BW). Daarnaast is
Roger geen particulier die van een handelaar heeft verkregen (Roger handelde immers in de
uitoefening van zijn beroep), waardoor Roger zich niet met succes op derdenbescherming
kan beroepen.
Roger is echter wel bezitter en in die hoedanigheid verkoopt en levert hij het schilderij aan
Willem. Deze levering betreft een CP-levering, het schilderij blijft nog bij Roger voor
restauratiewerkzaamheden (art. 3:90 jo art. 3:115 sub a BW), en werkt niet t.o.v. iemand met
een ouder recht (art. 3:90 lid 2 BW). Aangezien Klaas zijn eigendomsrecht niet heeft
verloren, kan Klaas worden aangemerkt als ‘ouder gerechtigde’. Ten opzichte van Klaas is er
dus niet rechtsgeldig geleverd door Roger en Willem. Zonder geldige levering kan Willem
zich jegens Klaas niet op een geldige overdracht beroepen (art. 3:84 BW). Klaas is dus nog
steeds eigenaar en kan revindiceren (art. 5:2 BW). Een beroep op derdenbescherming kan
niet door Willem worden gedaan, want art. 3:86 BW beschermt slechts tegen
beschikkingsonbevoegdheid, en niet tegen een ongeldige levering.
Is er sprake van een geldige overdracht?
STAP 1: Overdraagbaarheid checken
Art. 3:83 BW; eigendom, beperkte rechten en vorderingsrechten, tenzij…
- De wet zich ertegen verzet
- De aard van het recht zich ertegen verzet
- Er een beding voor onoverdraagbaarheid is
STAP 2: Vereisten voor overdracht
Art. 3:84 BW:
1. Beschikkingsbevoegdheid
2. Geldige titel
3. Geldige levering
STAP 3: Levering
1. Onroerende goederen (art. 3:89 BW)
a. Levering geschiedt door een daartoe bestemde, tussen partijen opgemaakte
notariële akte
b. Inschrijving daarvan in de daartoe bestemde registers
c. Er moet sprake zijn van een geldige titel
d. Bij de titel moet het goed met voldoende bepaaldheid omschreven zijn
2. Roerende goederen (art. 3:90 BW)
Er moet sprake zijn van bezitsverschaffing (art. 3:114 of art. 3:115 sub a, b, c)
Uitzonderingen:
- Art. 3:91 BW (opschortende voorwaarde)
- Art. 3:95 BW (levering via akte, zoals verzekering bij diefstal)
- LET OP: Een houder kan geen bezit verschaffen via art. 3:115 sub a BW)
STAP 4: Conclusie/Derdenbescherming
Art. 3:86 BW (roerende zaak of een niet-registergoed)
- Er is sprake van een geldige titel, een geldige levering (art. 3:90, 91 of 93 BW)
en de vervreemder is beschikkingsonbevoegd
- De bezitter is te goeder trouw (art. 3:11 jo art. 3:118 lid 3 BW)
- De overdracht is anders dan om niet
LET OP: Bij diefstal (tot maximaal 3 jaar) gaat art. 3:86 BW alleen op als het goed gekocht is
in een winkel door een particulier (dus NIET uit bedrijfshandeling)
Art. 3:88 BW (registergoed, vorderingsrecht op naam)
- Er is sprake van een geldige titel, een geldige levering en de vervreemder is
beschikkingsonbevoegd
- De bezitter is te goeder trouw (art. 3:11 jo art. 3:118 lid 3 BW)
- De vervreemder is onbevoegd vanwege een titel- of leveringsgebrek in een
eerdere overdracht (NIET beschikkingsonbevoegdheid)
Voorbeeldantwoorden
Wie is eigenaar van de motorboot op 3 juni 2017?
Riva BV is geen eigenaar geworden van de tweedehands motorboot; er is wel sprake van
een geldige titel (ruil) en van een geldige levering (feitelijke overgave ex. art. 3:114 BW),
maar de motorboot is van diefstal afkomstig en Riva BV kan zich als bedrijfsmatig handelend
persoon niet beroepen op de bescherming van art. 3:86 lid 1 jo. art. 3:86 lid 3 BW.
Tussen Riva BV en Klaas is vooralsnog geen overdracht tot stand gekomen, omdat Riva BV
niet beschikkingsbevoegd was t.a.v. de tweedehands motorboot. Er is wel sprake van een
geldige titel (koop) en levering (feitelijke overgave ex. art. 3:114 BW) tussen Riva BV en
Klaas. Als Klaas te goeder trouw is kan hij zich op derdenbescherming beroepen (art. 3:86
lid 1 jo lid 3 BW) en is hij eigenaar van de motorboot.
, Geef beargumenteerd aan wie eigenaar en bezitter is van de Porsche
In casu is er sprake van middellijke vertegenwoordiging. Xander handelt in eigen naam,
maar voor rekening van Yasir. We moeten de eisen van overdracht, art. 3:84 BW, en die van
lastgeving nalopen om vast te stellen wie de eigenaar van de Porsche is geworden.
De eigendomsoverdracht moet aan de eisen van art. 3:84 BW voldoen:
- Geldige titel: Het gaat om een samengestelde titel: de koopovereenkomst
tussen Zoë en Xander en de lastgevingsovereenkomst tussen Yasir en
Xander (art 7:414 BW), vormen samen de rechtsverhouding die de
eigendomsoverdracht rechtvaardigt
- Beschikkingsbevoegdheid: Zoë is de vervreemder, zij is eigenaar en dus
beschikkingsbevoegd
- Geldige levering: Op grond van art. 3:90 jo art. 3:114 BW wordt er aan Xander
geleverd
Op grond van art. 3:110 BW gaat Xander meteen de Porsche houden voor Yasir. Xander
heeft binnen de kaders van last/volmacht gehandeld.
Yasir is zowel bezitter als eigenaar van de Porsche
Wie is op 12 mei eigenaar van de Chinese vaas?
Klaas is eigenaar. Op het moment dat de vaas aan Willem ter hand wordt gesteld, gaat
Willem de vaas direct voor Klaashouden, krijgt met andere woorden Klaas direct het bezit.
Willem verkrijgt de vaas immers ter uitvoering van de rechtsverhouding tussen hem en
Klaas, welke rechtsverhouding het genoemde gevolg naar haar strekking meebrengt (art.
3:110 BW). Niet alleen wordt Klaas bezitter hij wordt ook eigenaar van de vaas. Aan de
vereisten voor een eigendomsoverdracht tussen Roger en Klaas (art. 3:84 BW) is immers
voldaan. Roger is (naar mag worden aangenomen) beschikkingsbevoegd, de overdracht
wordt gerechtvaardigd door het samenstel van titels Klaas-Willem (opdracht) / Willem-Roger
(koop) en de bezitsverschaffing (art. 3:90 lid 1 BW) heeft plaatsgehad door de genoemde
werking van art. 3:110 BW. Het faillissement van Willem raakt Klaas dus niet.
Kan Klaas zijn schilderij revindiceren (art. 5:2 BW)?
Klaas is het bezit van het schilderij verloren (art. 3:117 jo art. 3:113 BW), maar niet het
eigendomsrecht. De dief is derhalve een beschikkingsonbevoegde bezitter. Hij verkoopt en
levert het schilderij aan antiquair (handelaar) Roger. Er os op grond van art. 3:84 BW sprake
van een geldige titel (koopovereenkomst) en van een geldige levering (de dief heeft het bezit
overgedragen; art. 3:90 jo art. 3:114 BW). De dief is echter beschikkingsonbevoegd. De
vraag is daarom of Roger beschermd wordt op grond van art. 3:86 BW. Er is sprake van de
levering (art. 3:90 BW) van een roerende zaak, anders dan om niet en Roger is te goeder
trouw (art. 3:86 lid 1 BW). Derhalve lijkt Roger beschermd te worden. Er is echter sprake van
diefstal en er zijn nog geen drie jaar na de diefstal verstreken (art. 3:86 lid BW). Daarnaast is
Roger geen particulier die van een handelaar heeft verkregen (Roger handelde immers in de
uitoefening van zijn beroep), waardoor Roger zich niet met succes op derdenbescherming
kan beroepen.
Roger is echter wel bezitter en in die hoedanigheid verkoopt en levert hij het schilderij aan
Willem. Deze levering betreft een CP-levering, het schilderij blijft nog bij Roger voor
restauratiewerkzaamheden (art. 3:90 jo art. 3:115 sub a BW), en werkt niet t.o.v. iemand met
een ouder recht (art. 3:90 lid 2 BW). Aangezien Klaas zijn eigendomsrecht niet heeft
verloren, kan Klaas worden aangemerkt als ‘ouder gerechtigde’. Ten opzichte van Klaas is er
dus niet rechtsgeldig geleverd door Roger en Willem. Zonder geldige levering kan Willem
zich jegens Klaas niet op een geldige overdracht beroepen (art. 3:84 BW). Klaas is dus nog
steeds eigenaar en kan revindiceren (art. 5:2 BW). Een beroep op derdenbescherming kan
niet door Willem worden gedaan, want art. 3:86 BW beschermt slechts tegen
beschikkingsonbevoegdheid, en niet tegen een ongeldige levering.
