Basiskennis taalonderwijs pabo
Hoofdstuk 2 Taalonderwijs en taal
Belang taalonderwijs
1. Schriftelijke taalvaardigheden leren kinderen niet spontaan
2. Niet alle kinderen kunnen zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid eigen
maken
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs
5. Als je kinderen plezier in boeken wilt bijbrengen, moet je daar apart aandacht aan
besteden
Functies van taal
1. Communicatieve of sociale taalfunctie
2. Conceptualiserende of cognitieve functie
3. Expressieve taalfunctie
Communicatieve of sociale taalfunctie
1. Zelfhandhaving = beschermen van zichzelf en verdedigen wat je hebt
2. Zelfsturing = Met woorden het handelen en plannen aankondigen
3. Sturing van anderen = gedrag van anderen beïnvloeden
4. Structurering van het gesprek = je gebruikt taal om gespreksverloop te beïnvloeden
Conceptualiserende of cognitieve functie (oplopend naar complexiteit)
1. Rapporteren = verslag doen van iets wat in de werkelijkheid voorkomt
2. Redeneren = gebeurtenis bewerken door extra denkstap in te bouwen, bijv.
chronologisch ordenen
3. Projecteren = verplaatsen in gedachten en gevoelens van iemand anders
Expressieve taalfunctie
Taal gebruiken om te experimenteren, gevoel te uiten, om iets te zeggen dat anderen nog
niet eerder zo gezegd hebben.
, Communicatieve competentie
= Het vermogen om de communicatieve functie van taal te gebruiken.
Onderscheiden communicatieve competentie in deelcompetenties:
• Grammaticale competentie = kennen grammaticale regels, woordenschat, correct
vervoegen en verbuigen van woorden en kennis van de correcte uitspraak van
woorden.
• Tekstuele competentie = kennis van de gesproken en geschreven tekst: hoe begin en
eindig je een gesprek en regels van schriftelijke teksten
• Strategische competentie = vermogen om strategieën te hanteren om zo bepaalde
doelen te bereiken
• Functionele competentie = vermogen van een taalgebruiker om zijn taalgebruik aan
te passen aan de specifieke situatie
Niveaus van taal
Niveau Regel voor
Fonologisch niveau Uitspraak
Morfologisch niveau Opbouw van woorden
Syntactisch niveau Volgorde van woorden
Semantisch niveau Betekenis
Pragmatisch niveau Gebruik
Orthografisch niveau Spelling
Recursief systeem = een element van de taal kan weer eenzelfde element van de taal
bevatten. Zo kan een zin weer een andere zin bevatten.
Hoofdstuk 2 Taalonderwijs en taal
Belang taalonderwijs
1. Schriftelijke taalvaardigheden leren kinderen niet spontaan
2. Niet alle kinderen kunnen zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid eigen
maken
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs
5. Als je kinderen plezier in boeken wilt bijbrengen, moet je daar apart aandacht aan
besteden
Functies van taal
1. Communicatieve of sociale taalfunctie
2. Conceptualiserende of cognitieve functie
3. Expressieve taalfunctie
Communicatieve of sociale taalfunctie
1. Zelfhandhaving = beschermen van zichzelf en verdedigen wat je hebt
2. Zelfsturing = Met woorden het handelen en plannen aankondigen
3. Sturing van anderen = gedrag van anderen beïnvloeden
4. Structurering van het gesprek = je gebruikt taal om gespreksverloop te beïnvloeden
Conceptualiserende of cognitieve functie (oplopend naar complexiteit)
1. Rapporteren = verslag doen van iets wat in de werkelijkheid voorkomt
2. Redeneren = gebeurtenis bewerken door extra denkstap in te bouwen, bijv.
chronologisch ordenen
3. Projecteren = verplaatsen in gedachten en gevoelens van iemand anders
Expressieve taalfunctie
Taal gebruiken om te experimenteren, gevoel te uiten, om iets te zeggen dat anderen nog
niet eerder zo gezegd hebben.
, Communicatieve competentie
= Het vermogen om de communicatieve functie van taal te gebruiken.
Onderscheiden communicatieve competentie in deelcompetenties:
• Grammaticale competentie = kennen grammaticale regels, woordenschat, correct
vervoegen en verbuigen van woorden en kennis van de correcte uitspraak van
woorden.
• Tekstuele competentie = kennis van de gesproken en geschreven tekst: hoe begin en
eindig je een gesprek en regels van schriftelijke teksten
• Strategische competentie = vermogen om strategieën te hanteren om zo bepaalde
doelen te bereiken
• Functionele competentie = vermogen van een taalgebruiker om zijn taalgebruik aan
te passen aan de specifieke situatie
Niveaus van taal
Niveau Regel voor
Fonologisch niveau Uitspraak
Morfologisch niveau Opbouw van woorden
Syntactisch niveau Volgorde van woorden
Semantisch niveau Betekenis
Pragmatisch niveau Gebruik
Orthografisch niveau Spelling
Recursief systeem = een element van de taal kan weer eenzelfde element van de taal
bevatten. Zo kan een zin weer een andere zin bevatten.
