Samenvatting Reader Politicologie
Oriëntatie op de samenleving 2
Hoofdstuk 1 Politiek en politieke wetenschap
1.1
Politiek heeft betrekking op het sturen van de samenleving. Wanneer mensen iets samen willen doen,
wordt het al snel noodzakelijk om een aantal duidelijke afspraken te maken, om dingen te regelen. Als de
groep groter is en de afspraken ingewikkelder worden, neemt het aantal regels toe en zullen ze ook
opgeschreven worden, om ze goed te bewaren en om ernaar te kunnen verwijzen als er onenigheid bestaat
over wat er nu moet gebeuren.
Het sturen van een samenleving betekent ook altijd omgaan met verschillen en met conflicten. Elke
samenleving kan op verschillende manieren georganiseerd worden.
Politiek is alles wat te maken heeft met het besturen van een samenleving
1.2 Variaties in politiek
Als de politiek betrekking heeft op het besturen van een samenleving, dan is die samenleving in kwestie ook
het eerste en misschien wel het belangrijkste aspect van de politiek dat kan variëren. Overal zijn regels voor
nodig. In de reader gaat het over de ‘dauwtrappers’ die het oneens worden over de route. Zij moeten regels
verzinnen over een route, tijdstip, en beginplaats. Dit zijn allemaal regels al zullen ze niet ervaren dat ze de
term ‘politiek’ gebruiken. Er is echter veel meer politiek dan we denken.
1.2.1 Politiek en territorium
Wij associëren politiek met samenlevingen die verbonden zijn aan een territorium: gemeenten,
provincies, regio's, landen, internationale organisaties van landen. Het lidmaatschap van een
samenleving die aan een grondgebied verbonden is, is daarentegen van een heel andere aard. Het is veel
omvattender en dwingerder. Regels die gelden voor de inwoners van een territorium, zijn niet zomaar
te ontwijken. Om ze te ontwijken moet je verhuizen. En dan kom je terecht in ander grondgebied met
andere regels.
Politiek: het bestuur van een samenleving op een territorium. Zo zien wij politiek nu, hieraan vooraf is een
historische evolutie geweest. Vandaag is de wereld verdeeld in staten, en die staten hebben een
grondgebied dat ze intern besturen en eventueel tegen externe vijanden beschermen. De staat is de
hedendaagse structuur waarin zich de sturing van samenlevingen afspeelt.
Een organisatie die in de Europese geschiedenis een heel belangrijke rol gespeeld heeft is de Rooms-
katholieke kerk. Dit is een vereniging die geen grondgebied heeft.
In dit stuk concentreren we vooral op de territoriale politiek, en dan in het bijzonder op de wijze waarop
die in nationale staten vorm en inhoud krijgt.
Politiek kan variëren in het aspect 'samenleving', maar ook 'inhoud' en 'reikwijdte'.
1.2.2 De verschuivende culturele grenzen van de politiek
Toen de moderne staat ergens halverwege de 19e eeuw vaste vorm kreeg, was politiek een erg beperkte
aangelegenheid. De staat zorgde voor een aantal basisregels zoals politie en belasting. Meer niet. Maar in
de loop der jaren kwamen er vanuit verschillende sectoren van de samenleving vragen om nieuwe aspecten
van de samenleving door de staat te regelen. En die kwamen er. Dit laat weer de rekwijdte van politiek
zien.
Nu zie je dat de politiek dingen regelt als: energie, abortus, onderwijs, landbouw, luchtvaart etc. Vroeger
was dat echt totaal niet zo. Deze voorbeelden tonen aan dat er vanuit de samenleving constant nieuwe
Oriëntatie op de samenleving 2
Hoofdstuk 1 Politiek en politieke wetenschap
1.1
Politiek heeft betrekking op het sturen van de samenleving. Wanneer mensen iets samen willen doen,
wordt het al snel noodzakelijk om een aantal duidelijke afspraken te maken, om dingen te regelen. Als de
groep groter is en de afspraken ingewikkelder worden, neemt het aantal regels toe en zullen ze ook
opgeschreven worden, om ze goed te bewaren en om ernaar te kunnen verwijzen als er onenigheid bestaat
over wat er nu moet gebeuren.
Het sturen van een samenleving betekent ook altijd omgaan met verschillen en met conflicten. Elke
samenleving kan op verschillende manieren georganiseerd worden.
Politiek is alles wat te maken heeft met het besturen van een samenleving
1.2 Variaties in politiek
Als de politiek betrekking heeft op het besturen van een samenleving, dan is die samenleving in kwestie ook
het eerste en misschien wel het belangrijkste aspect van de politiek dat kan variëren. Overal zijn regels voor
nodig. In de reader gaat het over de ‘dauwtrappers’ die het oneens worden over de route. Zij moeten regels
verzinnen over een route, tijdstip, en beginplaats. Dit zijn allemaal regels al zullen ze niet ervaren dat ze de
term ‘politiek’ gebruiken. Er is echter veel meer politiek dan we denken.
1.2.1 Politiek en territorium
Wij associëren politiek met samenlevingen die verbonden zijn aan een territorium: gemeenten,
provincies, regio's, landen, internationale organisaties van landen. Het lidmaatschap van een
samenleving die aan een grondgebied verbonden is, is daarentegen van een heel andere aard. Het is veel
omvattender en dwingerder. Regels die gelden voor de inwoners van een territorium, zijn niet zomaar
te ontwijken. Om ze te ontwijken moet je verhuizen. En dan kom je terecht in ander grondgebied met
andere regels.
Politiek: het bestuur van een samenleving op een territorium. Zo zien wij politiek nu, hieraan vooraf is een
historische evolutie geweest. Vandaag is de wereld verdeeld in staten, en die staten hebben een
grondgebied dat ze intern besturen en eventueel tegen externe vijanden beschermen. De staat is de
hedendaagse structuur waarin zich de sturing van samenlevingen afspeelt.
Een organisatie die in de Europese geschiedenis een heel belangrijke rol gespeeld heeft is de Rooms-
katholieke kerk. Dit is een vereniging die geen grondgebied heeft.
In dit stuk concentreren we vooral op de territoriale politiek, en dan in het bijzonder op de wijze waarop
die in nationale staten vorm en inhoud krijgt.
Politiek kan variëren in het aspect 'samenleving', maar ook 'inhoud' en 'reikwijdte'.
1.2.2 De verschuivende culturele grenzen van de politiek
Toen de moderne staat ergens halverwege de 19e eeuw vaste vorm kreeg, was politiek een erg beperkte
aangelegenheid. De staat zorgde voor een aantal basisregels zoals politie en belasting. Meer niet. Maar in
de loop der jaren kwamen er vanuit verschillende sectoren van de samenleving vragen om nieuwe aspecten
van de samenleving door de staat te regelen. En die kwamen er. Dit laat weer de rekwijdte van politiek
zien.
Nu zie je dat de politiek dingen regelt als: energie, abortus, onderwijs, landbouw, luchtvaart etc. Vroeger
was dat echt totaal niet zo. Deze voorbeelden tonen aan dat er vanuit de samenleving constant nieuwe
